# De M. Terenti Varronis Libris Grammaticis

## Part 15

Book page: https://www.cyberlibrary.org/la/books/de-m-terenti-varronis-libris-grammaticis-16400/index.md

_11._ Char. p. 37, 13: *Hypocorismata ... Plautus*. Char. p. 155, 13: illud uero meminerimus quod semper deminutiones generibus suis unde oriuntur consonant, pauca dissonant, ut rana ranunculus, unguis ungula, glandium glandula, beta betaceus, malua maluaceus, pistrinum pistrilla, ut Terentius in Adelphis, ensis ensicula et ensiculus: Plautus in Rudente. Exc. gramm. I p. 535, 21 K.: illud uero memineris quod semper deminutiones generibus suis unde oriuntur consonant, pauca dissonant, ut rana ranunculus, glandium glandicula, beta betaceus, malua maluaceus, pistrinum pistrilla, ut Terentius in Adelphis, ensis ensicula et ensiculus: Plautus in Rudente. p. 551, 36: semper ὑποκορίσματα generibus suis unde oriuntur consonant, pauca dissonant, ut haec rana ranunculus, unguis ungula, beta betaceus, malua maluaceus, pistrinum pistrilla, ensis ensicula. Char. p. 94, 2: deminutionis inaequalitas dura est, ut iuuenis iuuenculus, canis catulus, puluis puluisculus, uinum uinulum, talus taxillus, panis pastillus, homo homunculus et homuncio, piscis pisciculus et pisculus. Diom p. 326, 9: apud nos diminutionis hoc genus seruatur quod est primae positionis, id est prima diminutio ... sunt item quae non seruant genera, quae ex nominibus primae positionis acceperunt, ut scutum scutula scutella, pistrinum pistrilla, canis canicula, rana ranunculus, unguis ungula ungella ungellula. Prisc. III 44 p. 115, 6: et sciendum quod pauca inueniuntur diminutiua, quae non seruant genera primitiuorum, ut rana ranunculus, canis canicula, scutum uel scuta scutula scutella. Lucilius in V: ‘scutam ligneolam in cerebro infixit’. hic qualus hoc quasillum, pistrinum pistrilla, haec acus hic aculeus, et praeterea anguis anguilla, unguis ungula, nubes nubilum, quae magis denominatiua sunt existimanda quam diminutiua, quippe non habent diminutiuorum significationem, sed formam tantum. praeterea panus panucula. Lucilius in VIII ‘intus modo stet rectus ... subteminis panus’. Probus etiam ponit hoc glandium haec glandula, ensis ensiculus ensicula, praeterea haec beta malua, his betaceus maluaceus.

1 Ypocorismata semper generib: suis und ... hic ranuncul: hic ungis {*above u: a} haec ungula {*above ‘ungula’: anguilla}. _h ... h_. pastillum ut uarro dixit haec beta hic betace ... h. pistrinum haec pistrilla ut terentius in ad ... sic in rudente plautus: _N reliqua, quae ibi iam legi non possunt, e Charisio exc. grammaticis editione principe Diomede Prisciano suppleta_ || 6 Terentius _Ad. IIII 2, 44_ || 7 hic _om. libri_ || Plautus _Rud. IIII 4, 112_

_12_ Dies communis generis est. qui masculino genere dicendum putauerunt has causas reddiderunt, quod dies festos auctores dixerunt non festas, et quartum et quintum kalendas, non quartam nec quintam, et cum hodie dicimus, nihil aliud quam hoc die intellegitur. qui uero feminino, 5 catholico utuntur quod ablatiuo casu E non nisi producta finiatur, et quod deminutio eius diecula sit non dieculus, ut ait Terentius ‘quod tibi addo dieculam’. Varro autem distinxit ut masculino genere unius diei cursum significaret, feminino autem temporis spatium. quod nemo seruauit. 10

_12._ Char. p. 110, 8: *Dies communis ... seruauit*. nam et secundum distinctionem dixit Vergilius (_Aen. II 324_): ‘uenit summa dies’ id est tempus, et (_Aen. IIII 169_): ‘ille dies primus leti’ pro uno die. tamen et feminino genere diei spatium significat, cum ait (_Aen. V 104_): ‘exspectata dies aderat’. cf. Prisc. V 26 p. 158, 11. _in ‘libro glossarum’ Bern. n. 16 fol. 121u leguntur haec, quae Vsener mihi descripsit:_ dies cum multa significet, significat etiam tempus plerumque generale, quod (quo _Vsener_) et dies et nox conprehendatur. dies generis masculini bonum tempus, feminini malum significat. dies secundum artis regulam feminini generis est, cum significat tempus: eius diminutio diecula et ablatiuus casus producta -e- littera terminatus, ut ab hac die, ab hac re, ab hac specie, uerum masculino genere dicendum in trina obseruatione retinemus: in qualitate numero aduerbio. qualitate, ut ‘serenus dies’ [numero serena], numero, aut (ut _Vsener_) ‘bis quinos silet ille dies’ non ‘bis quinas’, aduerbio, ut hodie non hac die. Ceterum diecula nihil praeiudicat, qui nihil (quia nonnulla _Wachsmuth_) diminutiua recedunt a nominibus primae positionis, ut scutum scutula (_corr. ex_ scutela) scutella, canis canicula, rana raniculus.

4 nec quintam _N_ et quintam _p_ || 5 intellegitur _p_ intellegatur N || 8 _Terent. Andr. IIII 2, 27_ || 9 distinxit et mas̄ genē _N_ distincxit masculino genere _p_ ut _Putschius_ || cursum significare _N_ cursus significaret _p_

_13_ Hic naeuus.

_13._ Gramm. inc. de generib. nom. 224 p. 89, 12 Haupt. p. 45 Otto: Naeuus generis neutri, sed Varro ad Ciceronem: *hic naeuus*.

1 netius _bis cod. Laon._ neuuis _bis cod. Vindob._

_14_ Varro de lingua latina ait, talia ex Graeco sumpta ex masculino in femininum transire et A litera finiri ὁ κοχλίας haec cochlea, ὁ χάρτης haec charta, ὁ γαυσάπης haec gausapa.

_14._ Prisc. VII 55 p. 333, 1: Horatius in II sermonum (8, 10): ‘his ut sublatis puer alte cinctus acernam gausape purpureo mensam pertersit’. unde Persius (_VI 46_), quasi in e tantum desinente supra dicti nominis ablatiuo, gausapa dixit plurale, non gausapia: ‘iam chlamydes regum, iam lutea gausapa captis’. idem (_IIII 37_) ‘balanatum gausape pectes’. antiquissimi tamen et his gausapes et haec gausapa et hoc gausape et plurale neutri haec gausapa quasi a nominatiuo hoc gausapum protulisse inueniuntur, unde Cassius ad Maecenatem: ‘gausapo purpureo salutatus’. *Varro* uero *de lingua ... gausapa.* Seneca Ouidium sequens: ‘gausapa si sumpsit, gausapa sumpta proba’. Char. p. 104, 8: gausapa Ouidius (_art. am. II 300_) neutraliter dixit ‘gausapa si sumpsit, gausapa sumpta’ et Cassius Seuerus ad Maecenatem ‘gausapo purpureo salutatus’, sed Augustus in testamento: ‘gausapes, lodices purpureas et colorias meas’. *Varro* autem ait uocabula ex Graeco sumpta, si suum genus non retineant, ex masculino in femininum latine transire et A littera terminari, uelut κοχλίας cochlea, Ἑρμῆς herma, χάρτης charta, ergo γαυσάπης gausapa. cui generi elegantiores addiderunt necessitatem, ut dicerent tunicam gausapam, quod quomodo diceretur merito non constitit. quia usus eius apud ueteres nou fuit. et M. Messala de Antonii statuis ‘Armenii regis spolia gausapae’. Char. p. 108, 4: Margarita feminini generis est, quia graeca nomina ης terminata in A transeunt et fiunt feminina, ut, ὁ χάρτης ; haec charta, μαργαρίτης margarita, aut communia ut ἀθλητὴς athleta. ergo neutraliter hoc margaritum dicere uitiosum est, et tamen multi dixerunt, ut Valgius in epigrammate ‘situ rugosa, rutunda margarita’. et *Varro* epistulicarum VIII ‘margaritum unum, margarita plura’. sed idem *Varro* saepe et alii plures margarita feminine dixerunt, in genetiuo tamen plurali non nisi feminino genere margaritarum.

1 sumta _L_ sumpta et masculino _R_ || 2 aliterea _Rr_ et ea littera _in mg. r_ aliterea _K_ aliter ea _BDHGL_ || finibri _K_ || 3 ΚΟΧΛΕΑϹ _L_ ΚΟΧΛΗΑϹ _K_ ΚΟΧΛΙΑϹ {*above Λ: Λ} _Rr_ ΚΟΚlΑΙϹ _H_ || coclea _RBH_ coclia _DGL_ || Ο * ΧΑΡΤΕϹ _K_ ΧΑΡΤΕϹ _R_ ΚΑΡΤΕϹ _H_ || cartha _R_ carta _DH_ || ΓΑΥϹΑΠΕϹ _BHGK_

_15_ VIS et ipsa tertiae sunt declinationis et similem nominatiuo faciunt genetiuum: hic ciuis huius ciuis, haec uis huius uis et plurali hae uis sicut Lucretius et Varro, nam hae uires numero semper plurali declinantur.

_15._ Prob. cath. p. 30, 26: VAS terminata et SIS faciunt genetiuo et DIS ... *uis et ipsa ... declinantur*. cf. Prob. cath. p. 19,19. Prisc. VI 64 p. 249, 9. Sacerd. II 66 p. 59 Endl.: VIS tertiae sunt declinationis, similem nominatiuo faciunt genetiuum hic: ciuis huius ciuis, haec uis huius uis, et plurali hae uis, nam hae uires numero semper plurali declinantur.

2 hic _om. libri_ || 3 huius uis et pluraliter hae uis _p_ huius uis et piu hae uis _alio atramento ut uisum est Lindemanno suprascr. in B_ || sicut reneus (_corr._ renus) et uarro _B_ sicut ritiennus et uarro _p_

_16_ VAS terminata et SIS faciunt genetiuo et DIS, hoc uas huius uasis his uas huius uadis: utrumque Varro ait de lingua latina.

_16._ Prob. cath. p. 30, 26: VAS *terminata ... latina*. Cicero (_p. Sest. 8, 19_) ‘uultu tamquam uade’. _cf._ Prob. cath. p. 19, 16. Sacerd. II 64 p. 59 Endl.: VAS tertiae sunt declinationis et SIS faciunt genetiuo et DIS: hoc uas huius uasis uel uadis. Cicero ‘uultu tamquam uade’.

1 hoc uas huius uasis his uas huius uadis utrumque _ci. Spengelius allg. schulz. 1832 p. 275_ hoc uas huius uasis uel hoc uasum huius uasi utrumque _ci. Keilius_ hoc uas huius uasis utrumque Varro ait de lingua latina hic uas huius uadis _B_

_17_ Lucius et Aemilius et cetera nomina quae ante V habent I duplici I genetiuo singulari finiri debent, ne necesse sit aduersus obseruationem nominum nominatiuo minorem fieri genetiuum. idque Varro tradens adicit uocatiuum quoque singularem talium nominum per duplex I 5 scribi debere, sed propter differentiam casuum corrumpi. Lucilius tamen et per unum I genetiuum scribi posse existimat. ait enim ‘seruandi Numeri, numerum ut seruemus modumque’. numquam enim hoc intulisset, nisi et Numerium per I huius Numeri faciendum crederet. denique 10 et in libro VIIII sic ait ‘porro hoc, filius Luci, feceris I solum ut Corneli Cornificique’. et paulo post ‘pupilli pueri Lucili, hoc unius fiet’.

_17._ Char. p. 78, 4: *Lucius et ... unius fiet.* et Plinius quoque dubii sermonis VI (_cf. Schottmueller l.l. p. 42_) adicit esse quidem rationem per duo I scribendi, sed multa iam consuetudine superari. sane opinionem de uocatiuo casu traditam infirmat, quod his pius in uocatiuo pii faciat, adeo enim [non] semper uocatiuus casus eandem scripturam patitur quam genetiuus. cf. Vel. Long. p. 2220 _ad fr. 44 exscr._ Beda p. 2373P. Scaur. de orthogr. p. 2257P.: per detractionem hoc modo scribendi ratio corrupta est, quibusdam uno I scribentibus genetiuum eorum nominum, quae IVS nominatiuo singulari finiuntur, ut Antonius Antoni, Tremelius Tremeli, exigente regula, ut in horum genetiuis I littera geminetur, quoniam genetiuus =singularis non debeat minorem numerum syllabarum habere, quam nominatiuus, quin imo interdum etiam maior fit. propter quam causam ego etiam uocatiuos horum per duo I, non ut consuetudo usurpauit, per unum putem esse scribendum. quia non debeat aeque uocatiuus minorem numerum syllabarum habere quam nominatiuus. ita o Antonii, o Aemilii in singulari uocatiuo et dicendum et scribendum esse contenderim. Prob. de ult. syll. p. 227, 22: necessarium esse existimo rationem horum nominum et declinationis exponere, quae genetiui singularis uel nominatiui et uocatiui pluralium I litteram ultimam debeant duplicare. ea nomina, quae nominatiuo casu singulari I litteram uocalem ante ultimam syllabam habuerint, in omni genere I litteram debent necessario geminare, non solum metri gratia sed etiam propter uitium barbarismi, et ut ne sit contra rationem nominatiuo breuior genetiuus, ut ‘Chaoniique patris’ (_Verg. georg. II 67_), quia dicimus hic Chaonius.

1 Lucius et Aemilius et cetera _in N legi non possunt_ (= _desunt in N_) Lucius Aemilius et cetera _Putschius ex codice Dousae Lucil. sat. VIIII 7 p. 45 et 123 quem in reliquis quoque secutus est_ (= _P_) || 2 duplici .ii. _N_ || genetiuo singulari _desunt in N_ || genetivos singulares finire debent _P_ || finiri debentur _N_ || ne _om. N_ ut _P_ || 3 tionem nominum _desunt in N_ || obseruationem nominatiuo non minorem _P_ || 4 uocatiuum quoque _P desunt in N_ || 6 sed propter differentiam _P desunt in N_ || corrumpi .i. _N_ corripi _P_ || 7 Lucilius tamen et per unum i _desunt in N_ Lucilius tamen et per unum i in genitiuo _P_ || 8 enim (quare _add. Dousa_) seruandi numeri et uersus faciendi. Nos Caeli Numeri numerum et (ut _Dousa_) seruemus _P_ || 9 modumque _P deest in N_ || nisi et Caelii et Numerii per ii huius Numerii faciendum _P_ || numerum _N_ || 10 Numeri fa _desunt in N_ || 11 libro IIII sic ad _N_ libro nono sic ait _P_ || filius Luci _desunt in N_ si filius Luci ferit collum ut Corneli Cornificique _P uui_ fecerit colum ut cornelii cornificiique _N_ feceris i solum _L.F. Schmidtius Lucil. sat. VIIII p. 21_ || 12 pupilli _deest in N_ || pueri lucii h. unius fieri _N_ pueri Lucili hoc unius fiet _P ex Velio Longo p. 2220_

_18_ Plinius eodem libro: ab antiquis, inquit, quos Varro reprehendit, obseruatio omnis illa damnata est, non quidem in totum. dicimus enim, inquit, ab hoc canali siti tussi febri. maiore tamen ex parte forma mutata est. ab hoc enim cane orbe carbone turre falce igne ueste fine monte 5 fonte ponte strigile tegete aue asse axe naue classe dicimus.

_18._ Char. p. 122, 23: Amni Maro ‘secundo defluit amni’ (_georg. III 447_), ubi *Plinius eodem ... dicimus*. ac ne illa quidem ratio recepta est quam C. Caesar ponit in femininis, ut puppim restim peluim * * * hoc enim modo et ab hoc cani dicemus et ab hoc iuueni pani. _cf._ Varro de l.l. VIIII 112 p. 539. Char. p. 47, 14.

6 strigle _N_ || aue _in N uix legi potuit_

_19_ Rure ordinatum arbustum.

_19._ Char. p. 142, 18: Rure Terentius in Eunucho (_V 5, 1_) ‘ex meo propinquo rure hoc capio commodi’. itaque et Varro ad Ciceronem XXII ‘rure ueni’. quem Plinius ad eundem XI *rure ... arbustum* dixisse laudat, sed et Terentium in Adelphis (_IIII 2, 3_) ‘filium negat esse rure’ [sed] et Titinium in Hortensio ‘in foro aut in curia | posita potius quam rure apud te inclusa’, cum nemo dubitet.

1 ambustum _N_

_20_ Quorum nominum genetiui pluralis ante VM syllabam I litteram merebuntur, accusatiuus, inquit Plinius, per EIS loquetur, montium monteis; licet Varro, inquit, exemplis hanc regulam confutare temptarit istius modi: falcium falces non falceis facit, nec has merceis, nec hos axeis lintreis 5 uentreis stirpeis urbeis corbeis uecteis inerteis. et tamen manus dat praemissae regulae ridicule, ut exceptis his nominibus ualeat regula.

_20._ Char. p. 129, 19: Fonteis. *quorum nominum ... ualeat regula*. _cf._ Char. p. 137, 27. Varro de l.l. VIII 66 p. 440.

2 per.is {*above .: e} _N_ || 5 lyntreis _N_ || 6 corbeis ω curueis _M_ || inepteis _N_

_21_ Varro dicit ad Ciceronem XI horum poematorum et his poematis oportere dici.

_21._ Char. p. 141, 29: Poematorum et in II et in III idem Varro adsidue dicit et his poematis, tam quam nominatiuo hoc poematum sit et non hoc poema. nam et *ad Ciceronem ... oportere dici*.

_22_ Plinius sermonis dubii VI de Varrone: quam maxime uicina Graeco Graeca dicit, uti nec schematis quidem dicat sed schemasin.

_22._ Char. p 52, 21: Singularia neutra A littera terminata nulla inueniuntur nisi peregrina, ut toreuma emblema poema, de quibus dubitatur quem casum genetiuum et ablatiuum habeant. legimus toreumatum et toreumatorum, toreumatibus et toreumatis et sic similia. commodius tamen senserunt, qui toreumatum et poematum dicendum putauerunt, primum quod haec magis ad romanum colorem uidentur accedere, dein quod quaecumque nomina genetiuo plurali apud graecos per ων litteras terminantur, translata in latinum ων in VM mutant, ut Ἑκτόρων Νεστόρων, Hectorum Nestorum. sic ergo, cum illi dicant ἐμβλημάτων τορευμάτων ποιημάτων, nos recte emblematum toreumatum poematum dicimus similiter in genetiuo quoque singulari ος graecum in is latinum mutamus, ut ἐμβλήματος emblematis, κηρώματος ceromatis, ποιήματος poematis, πήγματος pegmatis. nam nominatiuum pluralem graece proferemus: poemata ceromata pegmata emblemata et similia. item poematibus schematibus emblematibus dicendum est, quoniam quaecumque nomina cuiuscumque generis singulari numero casu ablatiuo per E litteram exeunt, ea in genetiuo plurali VM et datiuo et ablatiuo BVS litteras habent, ut a pariete parietum parietibus, a muliere mulierum mulieribus, ab homine hominum hominibus, a litore litorum litoribus; sic a poemate poematum poematibus et cetera similia. Cicero in Verrem IIII tantum emblematum. Romanus (_Char. p. 140, 5_) poematis refert, quamuis ratio poematibus faciat. nam et *Varro* sic inscribit in libro suo ‘de poematis’ et Annius Florus ad diuum Hadrianum ‘poematis dilector’. Plautus schema pro schemate dixit in Amphitruone (_prol. 117_) ‘huc ergo processi cum seruili schema’. *Plinius sermonis ... sed schemasin*.

1 plenius _N_ || 2 greco grece d̄t̄ _N_

_23_ Git. Varro ad Ciceronem XI per omnes casus id nomen ire debere conmeminit.

_23._ Char. p. 131, 7: *Git. Varro ... conmeminit*. uolgo autem hoc gitti dicunt. itaque ut Plinius sermonis dubii libro VI * * _cf._ Char. p. 34, 27. 35, 28. exc. gramm. p. 546, 36. 551, 17.

_24_ Secundum Varronem iuuenior et senior comparatiui sunt per inminutionem.

_24._ Seru. ad Verg. Aen. V 409: *Secundum Varronem ... inminutionem*. hinc et (_Aen. VI 304_) ‘iam senior, sed cruda deo uiridisque senectus’. additum enim hoc est ad exprimendum quid sit senior. item Ouidius (_metam. XII 464_) ‘inter iuuenemque senemque’. et re uera non conuenit hunc satis senem accipi, qui et uincere potest et uno ictu taurum necare. ergo senior non satis senex, sicut iunior non satis iuuenis, intra iuuenem, sicut pauperior intra pauperem. dicit autem hoc *Varro in libris ad Ciceronem*. Seru. ad Verg. Aen. VI 304: senior] aut pro positiuo posuit (id est senex _add. cod. Paris. 7929_), aut ut diximus senior est uir intra senem (uirens senex _uolg._), ut iuuenior (_sic cod. Paris._) intra iuuenem est, quam rem a *Varrone* tractatam (tracita _Paris. qui_ confirmat et Plinius _omittit_) confirmat et (_sic Regin. 1674_) Plinius. Prisc. III 14 p. 92, 9: est quando (comparatiuus) pro positiuo positus minus eo significat et nulli comparatur, ut (_Verg. Aen. I 228_) ‘tristior atque oculos lacrimis suffusa nitentes’, tristior enim hic ex parte tristis significat, et ‘iam senior, sed cruda deo uiridisque senectus’ (_Verg. Aen. VI 304_).

1 iuuenior et senior _cod. Laurent. plut. XXII 1 Hamburg._

_25_ Catinuli.

_25._ Char. p. 79, 23: Catinus masculino genere dicitur, ut Maecenas in X ‘ingeritur’ ait ‘fumans calido cum farre catinus’. et hinc deminutiue catillus fit, ut Asinius contra maledicta Antonii ‘uolitantque urbe tota catilli’. sed Varro ad Ciceronem XI *catinuli* dixit, non catilli. _cf._ Varr. de l.l. VIIII 74 p. 511. Diom. p. 326, 7.

XII

_26_ Haec de quattuor coniugationibus quae pertinent ad uerba quae analogiae parent, quarum exempla passim perscripta sunt et sunt nota. quae si quis conceperit animo, non facile labetur. sunt enim euidenter exposita * * et Varroni Menippeo. 5

_26._ Diom. p. 371, 23: *Haec de quattuor ... Varroni Menippeo.*

1 pertenent _B_ || 3 et sunt _om. M._ || 5 uarrom _A Keilio uidentur uerba_ et Varroni Menippeo _ad exemplum uel a grammatico uel a librario omissum pertinere et alieno loco interposita esse_

_27_ Sapio tam sapui uel sapii quam sapiui protulisse auctores inueniuntur, Probo tamen sapui placet dici, Charisio sapui uel sapiui, Aspro sapiui et sapii secundum Varronem, quod Diomedes etiam approbat.

_27._ Prisc. X 7 p. 499, 17: *Sapio tam ... etiam approbat.* Nonius tamen Marcellus de mutatis coniugationibus sic ponit: sapiui pro sapui. _cf._ Char. p. 246, 11. Diom. p. 369, 25. Non. p. 508: sapiui.

1 sapui quam {*above ua: uel} sapii quam sapiui _Kk_ sapiui uel sapii quam sapui _B_ sapui {*above u: i} uel sapii quam sapui _H_ quam sapiui _om. R_ || 2 inueniuntur _r_ inueniantur _R_ || Charisio _r_ carisio _LK_ cariseo _G_ Charisius _R_ || 3 uel sapiui _r_ uel sapii _R_ || Aspero _k_ || et sapii] uel sapii _r_ uel sapui _d_ assapui D || 4 diomides _GLK_ || adprobat _B_

XIII

_28_ Puer et in feminino sexu antiqui dicebant, ut graeci ὁ παῖς καὶ ἡ παῖς, ut in Odyssia uetere, quod est antiquissimum carmen: ‘mea puer, quid uerbi ex tuo ore audio’? et in Nelei carmine aeque prisco: ‘saucia puer filia sumam’ ubi tamen Varro, cum A puera putat dictum, sed 5 Aelius Stilo magister eius et Asinius contra.

_28._ Char. p. 84, 5: *Puer et in ... Asinius contra.* Prisc. VI 41 p. 230, 27: Haec etiam contra rationem supra dictarum regularum declinantur: puer pueri, cuius femininum puera dicebant antiquissimi, unde et puerpera dicitur, quae puerum uel pueram parit id est puellam, quod est diminutiuum puerae ut capra capella, tenera tenella, umbra umbella. Ouidius etiam hoc approbat qui in V metamorphoseon (_400_) de puella Proserpina narrans dicit ‘tantaque simplicitas puerilibus adfuit annis’, quod deriuatiuum non pertineret ad feminas, nisi etiam puera esset dictum. quod tamen comprobat etiam Suetonius (_fr._ 199 _Reiff._) diuersos ponens usus in libro qui est de institutione officiorum. Liuius in Odyssia: ‘mea puera quid uerbi ex tuo ore supera (_sic Fleckeisenus_ supra _libri_) fugit’? idem alibi: ‘puerarum manibus confectum pulcherrime’. non est tamen ignorandum, quod etiam hic puerus et hic et haec puer uetustissimi protulisse inueniuntur et puellus puella. Lucilius in XI: ‘inde uenit Romam tener ipse etiam atque puellus’. Caecilius in Imbris: ‘age age i, puere, duc me ad patrios fines decoratum opipare’. Afranius in incendio: ‘o puere puere, sine prospicere me mihi’. Plautus in lenonibus geminis: ‘dolet hic puellus sese uenum ducier’. Lucilius in IIII: ‘cumque hic tam formosus homo ac te dignus puellus’. Liuius in Odyssia: ‘sancta puer Saturni filia regina’ (_quo de uersu cf. Fleckeisen krit. Miscellen p. 13_). Naeuius in II belli punici: ‘prima incedit Cereris Proserpina puer’. *Varro* in satura quae inscribitur ἄλλος οὗτος Ἡρακλῆς: ‘grauidaque mater * * peperit Ioui puellum’.

2 uetere _deleri mauolt Otto Iahn_ || 3 _numeros saturnios ita reuocauit Keilius_: meá puer (_rectius opinor_ por) quíd uérbi éx tuo óre audívi || 4 nelei _N_ menelai _uetus codex Merulae Enni ann. fr. p. 53_ || carmine aeque prisco _ci. Keilius_ carmine eaque prisco _N_ carmine eoque prisco: saucia _Putschius_ carmine: ea quaé petísso saúcia, púera fília, súmam _ci. Lindemannus_ carmine eo quoque prisco _ci. Ribbeckius trag. lat. rel. p. 199_ || 5 summam *omega Summani _Hermannus elem. doctr. metr. p. 639_ Salmonei _O. Mueller suppl. Festi p. 388_ || 6 Aelius Stilo *omega aedilius cilo _N_

_29_ Leontion et Chrusion et Phanion ex neutris graecis feminina nostri fecere * * * et Plautus quod dixit haec Phronesium et Caecilius Leontium. Varroni autem placet talia nomina datiuo tantum casu et ablatiuo declinari, in ceteris uero sic efferri ut nominatiuo. 5

_29._ Char. p. 104, 1: *Leontion et ... ut nominatiuo*.

1 Leontion et thrusion et paunion _p_ thyrusion et faunion _N_ Chrysion et Phanion _Spengelius Caecil. Stat. fragm. p. 6, modo praestat_ Chrusion || greci _N_ || 2 neutra fecere _N_ metra facta sunt _p_ || _lacunam indicauit Keilius, cui excidisse uidentur quaedam quibus et de declinatione nominum graecorum dictum fuerit et alia exempla qualia praebeat Prisc. VI 24 p. 215, 18, posita erant_ || 3 fronesium _N_ || 4 in] de _N_

_30_ Palpetras per T Varro ad Ciceronem XIII dixit.