# Colloquia, sive Confabulationes tyronum literatorum

## Part 17

Book page: https://www.cyberlibrary.org/la/books/colloquia-sive-confabulationes-tyronum-literatorum-70713/index.md

Vincentius. — Extrēmum dēmentiae esset, abstinentiā immodicā suum fraudāre genium.

Vilhelmus. — Praestat tamen alimōnia animae quam corporis.

Vincentius. — Ēnervātīs autem corporis vīribus, fulcīmentum animae et virtūtibus tollitur.

Vilhelmus. — Īnficiās nōn eō, cum corpus sit animae prōmptuārium.

————

Quem lūdum dēbeant juvenēs exercēre.

Antōnius & Laurentius.

Antōnius. — Hui lūdis tū tesserīs?

Laurentius. — Hoc tuā quid rēfert?

Antōnius. — Lūdus iste nōn scholasticōrum est.

Laurentius. — Quōrum tum est?

Antōnius. — Nebulōnum, helluōnum, et histriōnum.

Laurentius. — Vīdī ego complūrēs litterārum tīrōnēs hōc ūtī lūdō.

Antōnius. — Nihilō fuēre meliōrēs.

Laurentius. — Anne pejōrēs eōs fuisse cēnsēs?

Antōnius. — Hercule nōn sōlum pejōrēs, sed et pessimōs.

Laurentius. — Tū nōstī, quia tertius Catō es.

Antōnius. — Rīdē ut libet, vēra loquor.

Laurentius. — Nihil lūdendum et scholasticīs arbitrāris?

Antōnius. — Lūdendum et ipsīs quandōque, sed aliud lūsūs genus.

Laurentius. — Age, quī lūdus?

Antōnius. — Lūdī nempe honestī, et verēcundī.

Laurentius. — Quī illī sunt?

Antōnius. — Quōs ōlim Cūmānī suōs docuērunt līberōs.

Laurentius. — Quālēs istī trādidērunt puerīs?

Antōnius. — Natāre, dīmicāre, et certāre luctandō.

Laurentius. — Nūllōs aliōs?

Antōnius. — Nūllōs quōs audierō.

Laurentius. — Numquam charta lūsōria, vel tālis?

Antōnius. — Minimē gentium.

Laurentius. — Etiamne inter convīvia cum amīculō?

Antōnius. — Nusquam locōrum.

Laurentius. — Nimium sapuērunt.

Antōnius. — Sī semel et iterum concessissent, male cecidisset.

Laurentius. — Nōnnumquam lūdere, ferendum esse.

Antōnius. — Audīstīn’ Platōnem dīcentem, nōn parvum incommodum esse cōnsuētūdinem inīquam?

Laurentius. — Cōnsuētūdō diūtinō et frequentī cōnātū fit, nōn rārō tentandō.

————

Dē Eleēmosynīs colligendīs.

Lūdovīcus & Pantaleōn.

Lūdovīcus. — Placetne tibi mihi congredī?

Pantaleōn. — Quō?

Lūdovīcus. — Ignōrās? ōstiātim petītum decimās nostrās.

Pantaleōn. — Decimās quid vocās?

Lūdovīcus. — Stipem, quae nōbīs pauperibus ā dīvitibus ērogātur.

Pantaleōn. — Est illa nōbīs vice decimārum?

Lūdovīcus. — Utique est.

Pantaleōn. — Mihi nōn fit vērisimile.

Lūdovīcus. — Pinguis Minervae homō es, quod ista nōn capis.

Pantaleōn. — Haud capiō, rogō apertius mihi dīcās.

Lūdovīcus. — Obsecundābor, tū auscultā.

Pantaleōn. — Advertam dīligenter.

Lūdovīcus. — Nōstī agrōrum dominōs oportēre suīs, aut paroeciānīs, aut prīncipibus pendere decimās?

Pantaleōn. — Nōscō per parentēs meōs.

Lūdovīcus. — Nōn secus oportet et dīvitēs illōs, dē suīs bonīs pendere nōbīs stipem.

Pantaleōn. — Certē sī oportēret eōs, tum numquam recūsārent.

Lūdovīcus. — Dum renuunt, ipsīs lūditur.

Pantaleōn. — Immō plūs lūditur nōbīs, quam ipsīs.

Lūdovīcus. — Longē aberrās.

Pantaleōn. — Dēlīrō dīcis: venter mihi famē perit.

Lūdovīcus. — Dīvitum incommodum longē est gravius.

Pantaleōn. — Dīc, quod illud est?

Lūdovīcus. — Deī incidunt īram, quod pietātis nōn sunt cultōrēs.

Pantaleōn. — Istud nōn aestimant.

Lūdovīcus. — Sed ōlim ante jūdicem Deum acerbē sentient.

Pantaleōn. — Interim indūtiīs fruuntur?

Lūdovīcus. — Miserae indūtiae sunt, quās certum sequitur tormentum.

Pantaleōn. — Sōlācium tamen est dīlātiōne fruī, etiam mōmentāneā.

————

Dē Lūdō Pilae.

Gīsbertus & Petrus.

Gīsbertus. — Ut sīc dēsīdētis? surgite pigerrimī.

Petrus. — Quid cōnābimur?

Gīsbertus. — Collūdēmus nōnnihil?

Petrus. — Mālumus hīc in grāmine viridī quiēscere.

Gīsbertus. — Endymiōnum est, nōn adulēscentum, ita grāminī incumbere.

Petrus. — Attamen dulce est.

Gīsbertus. — Jūcundius mihi est lūdere, quam torpēre.

Petrus. — Age, lūdendō concertēmus.

Gīsbertus. — Pilamne jaciendō invicem?

Petrus. — Cui est pila? nōbīs deest.

Gīsbertus. — Ēn, hīc duās habeō.

Petrus. — Molliōrem et leviōrem accipiēmus.

Gīsbertus. — Bellē dīcis, nam ista minus afferet dolōris.

Petrus. — Sed sortiēmur perīculī et lūdī comitēs.

Gīsbertus. — Lūdēmus, ut pīla scrobibus impellātur.

Petrus. — Tum sors mittātur, quis incipiat.

Gīsbertus. — Scrobis prius adscrībātur cuilibet.

Petrus. — Quisque accipiat quam velit, suprēma erit mea.

Gīsbertus. — Advolve pilam, in cujus scrobem ceciderit, eam in aliōs prōjiciet.

Petrus. — Papae, meam incidit, fugite hinc.

Gīsbertus. — Ho, ho, nēminem tetigistī, notula tibi appingātur crētā.

Petrus. — In calceum fīge mihi crētae līneam.

Gīsbertus. — Dēmum adjice foveīs pilam.

Petrus. — Nunc tuae intrūdam foveae.

Gīsbertus. — Sī fēceris, tē prīmum prōjiciam.

Petrus. — Vidēn’? age quae libet.

Gīsbertus. — Fuge, aut tē jactū petam.

Petrus. — Sī audēs, jaciās.

Gīsbertus. — Audeō majōra, ēn, tāctus es.

Petrus. — Et tē rūrsus ad sūrās laesī.

Gīsbertus. — Vix crēdō, nam sēnsī penitus nihil.

————

Dē Lūdō globōrum missilium, quōs Omnia vocant Colōniēnsēs tīrunculī litterāriī.

Cornēlius & Jācōbus.

Cornēlius. — Nōn decet aliīs lūdentibus nōs ita dēfīdere.

Jācōbus. — Praestat spectātōrem esse, quam ignāvum collūsōrem.

Cornēlius. — Auspicēmur et nōs duo lūdum cognitum.

Jācōbus. — Quem agēmus cōnsulis lūdum?

Cornēlius. — Globulārem.

Jācōbus. — Cum globulīs quōs Omnia vocant?

Cornēlius. — Impolītum est istud verbum.

Jācōbus. — Nōstī tū aliud venustius?

Cornēlius. — Ipse dīcerem globulōs missilēs per pollicēs.

Jācōbus. — Et istam memoriā recondam ōrātiōnem.

Cornēlius. — Fīat fossiculus, in quem globulī mittantur.

Jācōbus. — Tibi culter est, effode terram.

Cornēlius. — Praescrībe tū lūdī carcerēs.

Jācōbus. — Hōc signō ligneolō.

Cornēlius. — Praemitte tū globulum, ego deinde.

Jācōbus. — Ēn istīc mē feriās.

Cornēlius. — Sī possum, nōn sinam tē ibīdem dūrāre.

Jācōbus. — Tē exspectābit globulus.

Cornēlius. — Vidēs? ubi nunc sistis?

Jācōbus. — Semel sum ā tē prōpulsus, id nihil aestimō.

Cornēlius. — Dēnique tria vīcī, tū nōndum lucrātus es.

Jācōbus. — Istīs tribus nihil addēs lucrī.

Cornēlius. — Rēs ipsa loquētur.

Jācōbus. — Quibus Fortūna prius aspīrat, tandem adversātur.

Cornēlius. — Mox sex numerābō.

Jācōbus. — Ipse praeveniam tē.

Cornēlius. — Āh, nunc mihi timeō.

Jācōbus. — Ecce et mihi tria sunt.

Cornēlius. — Ego rūrsus tribus tē excellō.

Jācōbus. — Nōn diū numerō superior manēbis.

Cornēlius. — Istud experiar.

Jācōbus. — Tuīs cōnātibus ipse obsistam.

Cornēlius. — Ēnitēre quantum potes.

————

Dē Lūdō globōrum quī torquentur per ānulum.

Udalrīcus & Vīnandus.

Udalrīcus. — Eāmus dēambulātum rūs versus.

Vīnandus. — Rūrī quid tractābimus?

Udalrīcus. — Ibi et ambulandō, et collūdendō nōs oblectābimus.

Vīnandus. — Quod lūdī genus exercēbimus?

Udalrīcus. — Torquēbimus globum per ānulum ferreum.

Vīnandus. — Age, properē eāmus.

Udalrīcus. — Sed audī, in lūdō globī ānulāris perītior mē es.

Vīnandus. — Rārus certē ipsum exerceō.

Udalrīcus. — Attamen vidēbō quid et ego possim.

Vīnandus. — Globum prōme.

Udalrīcus. — Ēn tibi ferreum ānulum, terrae īnfīge.

Vīnandus. — Flagellum et mihi praebē.

Udalrīcus. — Sortiēmur, quis prius lūdet.

Vīnandus. — Ego cultrum sūrsum jaciam, tū ēlige.

Udalrīcus. — Sēligam alterum cultellī latus, signum ubi impressum est.

Vīnandus. — Latus plānum sūrsum vergit, exōrdīrī est meum.

Udalrīcus. — Age, placet, incipe.

Vīnandus. — Ictū prīmō globum per ānulum pellam.

Udalrīcus. — Sī fēceris eris mihi magnus Apollō.

Vīnandus. — Rīdēre sine, vidēbis mē virum.

Udalrīcus. — Ah, ah, nōndum tē expertum aspiciō.

Vīnandus. — Nescīs verbum Vergiliī, nēminem ubīque fēlīcī lūdere dextrā?

Udalrīcus. — Ut ego, ita per ānulum agitārēs globum.

Vīnandus. — Rōbur tibi est majus quam mihi.

Udalrīcus. — Hic nōn rōbur, sed et prōmptitūdō valet.

Vīnandus. — Nunc bellē ānulum penetrābit.

Udalrīcus. — Vel ā latere praeterībit.

Vīnandus. — Istud ipsī prohibēbō.

Udalrīcus. — Clausīs oculīs aptius tē lūderem.

Vīnandus. — Verbīs tū magnus es, sed factīs nūllus.

————

Dē Lūdō Saltūs.

Geōrgius & Volfgangus.

Geōrgius. — Ō vōs cicōniārum prōlēs.

Volfgangus. — Sumus prōlēs cicōniārum?

Geōrgius. — Estis, quia longissima habētis crūra.

Volfgangus. — Hoc tuā nihil rēfert.

Geōrgius. — Sī audētis, ego pūmilīō ūnum quemvīs vestrum ad saltandum lacessō, et prōvocō.

Volfgangus. — Et ipse in harēnam tēcum dēscendam.

Geōrgius. — Hōc saltandī mōre mē imitāre.

Volfgangus. — Praesileās, faciam perīculum.

Geōrgius. — Ter sōlum saliās post cursum factum.

Volfgangus. — Mētam signā lapide aut lignō.

Geōrgius. — Ēn, hīc cōnstitī.

Volfgangus. — Eam facile assequar mētam.

Geōrgius. — Id post cursum jactitā.

Volfgangus. — Nunc virī aspice saltum.

Geōrgius. — Āh, saltum indignum juvene tālī.

Volfgangus. — Prō vīribus cōnātus sum.

Geōrgius. — Vīrēs tibi (ut videō) sunt imbēcillēs.

Volfgangus. — Rūrsus experiar quid possim.

Geōrgius. — Semel vīcī, nōn alterum tibi concēdam saltum.

Volfgangus. — Sī nunc nōn assequor mētam, palmam dabō.

Geōrgius. — Libēns permittō, tandem tentā.

Volfgangus. — Vidēs mē paene assecūtum mētam tuam?

Geōrgius. — Assecūtus es, sed nōn longius trānspōnis.

Volfgangus. — Sat est quod attigī.

Geōrgius. — Dēnuō tibi cōnsequendam pōnam mētam aliam.

Volfgangus. — Vix remōtius collocābis.

Geōrgius. — Pudēret mē sī nōn quālibet vice distantius saltārem.

Volfgangus. — Tē virum dīcam, sī ostenderis.

Geōrgius. — Vidēs? paene prolongāssem.

Volfgangus. — Quod paene fit (ut vulgō dīcitur) id tamen nōn cōnsequitur vōtum.

————

Dē certāmine cursūs.

Gerhardus & Crātō.

Gerhardus. — Cessēmus ōrō dē hōc lūdō torquendī globum per ānulum.

Crātō. — Repetēmus tum aedēs nostrās?

Gerhardus. — Ut vīsum fuerit vōbīs.

Crātō. — Esset nimis tempestīvum.

Gerhardus. — Lūdī aliud genus incipiāmus.

Crātō. — Quāle aestimās auspicandum?

Gerhardus. — Mihi ex diūtinō īnflexū genua dolent.

Crātō. — Eō praestāret in grāmine dēcumbere.

Gerhardus. — Id mē pudēret, sed currendō ipsa reficiam.

Crātō. — Hoc fatīgat, nōn recreat.

Gerhardus. — Currere vīrēs excitat, quās ēnervāvit torpor.

Crātō. — Multī currendō crūra īnfrēgērunt, quī torpendō tūtī fuissent.

Gerhardus. — Equī in stabulīs diūtius sistendō, crūrum vīrēs āmittunt.

Crātō. — Aliud equīs et hominī competit.

Gerhardus. — Quemlibet vestrum ad parem cursum irrītō.

Crātō. — Et ego currendō tēcum palaestram ineō.

Gerhardus. — Aliquō pretiolō currēmus.

Crātō. — Quid dēpōnēmus?

Gerhardus. — Victus pendet bīnās vīnī mēnsūrās.

Crātō. — Mēnsūrās cervisiae, nōn vīnī exsolvet.

Gerhardus. — Ut libet, quī prīmus portae adfuerit, vīcit.

Crātō. — Sed ūnā cursum inchoēmus.

Gerhardus. — Adsīs, meō adstā laterī: dum clāmāverō, currēmus alacriter.

Crātō. — Astō, curre, nōn retinē mē veste.

Gerhardus. — Ho, ho, vīcī, vīcī.

Crātō. — Nisi cecidissem, mē nōn praecurrissēs.

Gerhardus. — Gaudeō mē ēvīcisse tē: utcumque prīmus attigī mētam, id rēfert nihil.

Crātō. — Facile est vincere sōlum currentem.

Gerhardus. — Fortūna victōriam largīrī solet.

————

An ille sit doctus semper (ut putant rūsticī) quī magnōs potest legere librōs.

Philippus & Hierōnymus.

Philippus. — In doctissimī hominis aedibus nunc fuī.

Hierōnymus. — Doctissimī! age, quis iste est?

Philippus. — Ecclēsiae nostrae rēctor, quem vulgus pāstōrem appellitat.

Hierōnymus. — Prōh, istum doctissimum exīstimās?

Philippus. — Nōn magnae esset ērudītiōnis, cum grandēs legat et habeat librōs!

Hierōnymus. — Librōrum acervus et pretiōsitās doctum nōn arguit virum.

Philippus. — Vulgus tamen persuāsum habet, grandium librōrum lēctōrem, perītum admodum esse.

Hierōnymus. — Tōtō errat caelō id crēdendō.

Philippus. — Errōrem illum mihi ostende.

Hierōnymus. — Multī librōs habent, quōs neque legunt, neque lēctōs intellegunt.

Philippus. — Quārē tunc eōs mercātī sunt?

Hierōnymus. — Ut sē exōrnent, tamquam oppidō gnārōs.

Philippus. — Stultī quī pecūniam nōn retinent.

Hierōnymus. — Emendō librōrum supellectilem doctī sibi nōmen conciliant.

Philippus. — Sī hoc scīrem, doctum mē vocātum īrī, tōtā rē paternā librōs emerem.

Hierōnymus. — Apud populum philosophus dīcerēris.

Philippus. — Utrum praestāre crēdis, complūrēs habēre librōs, et indoctum esse, vel perītum, et pauculōs librōs?

Hierōnymus. — Perītum esse praevalet, et modicōs possidēre cōdicēs.

Philippus. — Perītia ē memoriā citō ēlābitur, in librīs autem diūtius dūrat.

Hierōnymus. — Praestantius tamen est (ut inquit Erasmus) ingenium habēre doctum, quam librōs ērudītōs.

Philippus. — Sed ē memoriā ēlāpsa scientia, ubi rūrsus acquīrētur, sī cōpia librōrum dēerit?

Hierōnymus. — Ubīque extant bibliothēcae litterāriae.

————

Dē praeceptōre ēligendō.

Antōnius & Jōannēs.

Antōnius. — Es tū in hōc lūdō litterāriō dūrātūrus longius?

Jōannēs. — Minimē, sed aliō mē cōnferam.

Antōnius. — Quō locōrum?

Jōannēs. — Ubi melius erit cōnsultum meō prōfectuī in litterīs?

Antōnius. — Vidē nē praestantiōra quaerēns, vīliōra incidās.

Jōannēs. — Prōvidēbō strēnuē.

Antōnius. — Sed nōstī quis sit praeceptor ēligendus?

Jōannēs. — Īnstar caecī, quī mihi arrīdet, illī mē subdō.

Antōnius. — Ementium habērēs mōrem, quī nihil emunt, nisi diū ante perspectum habeant.

Jōannēs. — Praeceptōrem, ut rem vēnum expositam, licetne perspicere?

Antōnius. — Duo sunt, per quae praeceptor utrīsque (ut ajunt) bracchiīs amplexandus cognōscitur.

Jōannēs. — Quae illa sunt? ēdissere precor.

Antōnius. — Sī ērudītē docet, et discipulōs litterātōs reddit.

Jōannēs. — Ērudītiōnem praeceptōris ignōtī quōmodo percipiam?

Antōnius. — Audiendō eum docentem, vel aliōs dē ipsō cōnsulendō.

Jōannēs. — Ego indoctus jūdiciī sum expers.

Antōnius. — Perītiōrēs, quī vir sit, facile tibi ostendent.

Jōannēs. — Jūdicantne etiam discipulī dē praeceptōris industriā?

Antōnius. — Haerēs in illō? nescīs prōverbium vulgō ūsūrpātum, discipulī doctrīnam ex praeceptōris pendēre perītiā?

Jōannēs. — Audīvī interdum, Quālis praeceptor, tālēs et fierī discipulōs.

Antōnius. — Quid tum adhūc suspēnsō es animō?

————

An Praeceptor litterārius sit colendus tamquam parentēs.

Jācōbus & Laurentius.

Jācōbus. — Ut ita ergā praeceptōrem tē habēs?

Laurentius. — Tuā quid rēfert?

Jācōbus. — Nihil.

Laurentius. — Quid nī? tum sileās.

Jācōbus. — Inīquum vidēns, tacēre nequeō.

Laurentius. — Est istud inīquum, obloquī praeceptōrī?

Jācōbus. — Certē parum decet.

Laurentius. — Pār parī referre licet.

Jācōbus. — Praeceptōrī nōn reluctandum, sed tacendum est.

Laurentius. — Dīcō ut tū, inīqua obticēre nequeō.

Jācōbus. — Taciturnitās decorat juvenem, praecipuē ad praeceptōris verba.

Laurentius. — Vēcors esset, quī ad plāgās obmūtēsceret.

Jācōbus. — Quī obmurmurat, plūs ictuum recipit.

Laurentius. — Juvat mē tamen verbīs ulcīscī, sī factus nōn concēditur.

Jācōbus. — At miserum est verbīs emere verbera.

Laurentius. — Istās parvī pendō plāgās.

Jācōbus. — Illī īnfēlīcis ter succēdit, quī praeceptōrem nōn venerātur.

Laurentius. — Tālem hominem quis venerārētur?

Jācōbus. — Sit fortūnae cujuscumque, dēnique praeceptor noster est.

Laurentius. — Nōn diū sibi discipulus erō.

Jācōbus. — Dē tuō nōn plōrābit discessū.

Laurentius. — Et ego gaudēbō mē ab eō līberārī.

Jācōbus. — Praeceptōrēs nōn secus ac parentēs sunt colendī.

Laurentius. — Sānē per Herculem, id ego fēcī numquam.

Jācōbus. — Ego autem majōrī amōre praeceptōrem, quam parentēs sum prōsecūtus.

Laurentius. — Ō ingrāte parentibus!

Jācōbus. — Praeceptor scientiam mihi praebet, quod nequeunt parentēs.

Laurentius. — Ab ipsīs autem vītam habēs, et quod homō es.

Jācōbus. — Id parum est: quid enim vīta est sine litterārum perītiā?

Laurentius. — Nescīs, vītā nihil est nōbilius?

Jācōbus. — Sed vīta nostra, imperītī sī fuerimus, nōn vīta, sed mors est vērius, sī quid Aristotelī fideī datur.

————

Dē Nūndinīs & mūnerum Nūndināriōrum ēmptiōne.

Sevērīnus & Balthasar.

Sevērīnus. — Vīdistī, quam fervidē tentōria ērigunt mercātōrēs?

Balthasar. — Vīdī, quid deinde?

Sevērīnus. — Nūndinārum appetunt fēriae.

Balthasar. — In illō mihi nihil metitur.

Sevērīnus. — Sed ipse nōnnihil commodī spērō.

Balthasar. — Quō nōmine?

Sevērīnus. — Ab amīcīs mūnera nūndināria exspectō.

Balthasar. — Āh, exspectāre miserum est.

Sevērīnus. — Satius tamen exspectāre, quam nihil habēre speī.

Balthasar. — Quī spē vīvit, miseram agit vītam.

Sevērīnus. — Nōn omnēs spē frūstrantur.

Balthasar. — Plūrēs certē quam vōtī compotēs fīunt.

Sevērīnus. — Nūndināria mūnera quotannīs hīs nūndinīs mihi largiuntur affatim.

Balthasar. — Fortūnātior mē es, cui nōn teruncius datur.

Sevērīnus. — Tū aliēnus es, ego incola et cīvis sum.

Balthasar. — Sī in patriā agerem, etiam dē nūndinīs gaudērem.

Sevērīnus. — Exspectō nunc, et calceōs, et tiāram mē acceptūrum.

Balthasar. — Quis ista ubi mercābitur?

Sevērīnus. — Cognātī et agnātī meī, quī ex aliēnīs adsunt oppidīs.

Balthasar. — Vidē, nē mercimōniīs impedītī tuī oblīvīscantur.

Sevērīnus. — Ego ipsōs saepe admoneō, et interpellō.

Balthasar. — Rogāre mendīcōrum est.

Sevērīnus. — Nōn stipem rogō, sed mūnus nūndinārum.

Balthasar. — Parum interest.

Sevērīnus. — Sit utcumque, ego libēns accipiō ea mūnuscula.

Balthasar. — Certē dēsiperēs, sī data recūsārēs.

————

Dē Nūndinīs Francfordiēnsibus.

Gīsbertus & Andreās.

Gīsbertus. — Nautae nunc suās īnstruunt nāvēs passim.

Andrēās. — Quō concessūrī sunt?

Gīsbertus. — Francfordiam versus.

Andrēās. — Appropinquatne tempus nūndinārum?

Gīsbertus. — Mox in foribus erit anteā, quam istūc venient.

Andrēās. — Nōn putāssem adhūc eās pulsāre forēs.

Gīsbertus. — Ō quam vellem et mē istūc posse concēdere.

Andrēās. — Ibīdem tibi quid exsequendum esset.

Gīsbertus. — Praeter quam ignōta perlūstrārem loca, prōrsus nihil.

Andrēās. — Pigrior ego essem, quam quod eō tenderem, ubi nihil esset quod agerem.

Gīsbertus. — Dulce est peragrāsse variās urbēs.

Andrēās. — Praestat tamen quandōque in patriā mānsisse.

Gīsbertus. — Francfordiam Hercule accēderem, nisi aliquā memorārentur.

Andrēās. — Quae tē dētinent?

Gīsbertus. — Sānē multa, praecipuē tamen duo.

Andrēās. — Quae illa sunt?

Gīsbertus. — Prīmum viāticī carentia.

Andrēās. — Num id pater tibi suppeditāret?

Gīsbertus. — Nimiō cōnstat, ego juvenis quantum ipse sūmptūs in dēversōriīs facerem?

Andrēās. — Fidem dō, sed quod est alterum impedīmentum?

Gīsbertus. — Dīcunt in itinere eum, cui numquam vīsa est Francfordia, tractārī ut asinum inter sīmiās.

Andrēās. — Et istud nōnnumquam vīdī quōmodo aquae immergēbantur.

Gīsbertus. — Post illud et multantur crēdō pecūniā.

Andrēās. — Forte aureum īnsūmunt convīviō, id parum est.

Gīsbertus. — Certē nōn parum est, quia difficilis acquīsītū est pecūnia.

Andrēās. — Tibi et tuī similibus nihil obest.

————

Dē vītandō mendāciō.

Evergissus & Hermannus.

Evergissus. — Nostra nōn diū amīcitia cōnstābit.

Hermannus. — Malī quid ipsam īnfrīgēret?

Evergissus. — Mentīrī assuēscis.

Hermannus. — Mentīrī jocō ferendum est.

Evergissus. — Anguem minus ōdī, quam mendācium.

Hermannus. — Loqueris tū semper certa?

Evergissus. — Aut sileō, aut quae mihi cōnstant, loquor.

Hermannus. — Jocārisne interdum?

Evergissus. — Etiam saepissimē.

Hermannus. — Quī jocārī potes, sī vērō innīteris?

Evergissus. — Nequit jocus per vērum, crēdis, fierī?

Hermannus. — Vērum mordēre solet, et odium pārēre.

Evergissus. — Dēlectatne tum sermō falsus?

Hermannus. — Nūgae quantō majōrēs, tantō exhilarant ūberius.

Evergissus. — Frūgī hominēs falsitāte et mendāciō nōn capiuntur.

Hermannus. — Nōn omnēs sunt Solōnēs, ut tū.

Evergissus. — Probī vēritāte sōlā tenentur.

Hermannus. — Attamen quandōque dum carpuntur, invītī eam recipiunt.

Evergissus. — Mendāciō dētestābilius in homine nihil esse potest.

Hermannus. — Lūsōrem, vel fūrem, vel latrōnem esse adhūc gravius est.

Evergissus. — Āh, minimē, longē ista excēdit mentīrī ipsum.

Hermannus. — Crēdat hoc Jūdaeus apella.

Evergissus. — Quī mentīrī audet, nihil sceleris intentātum relinquit.

Hermannus. — Ō tū mendāciī contemptor.

Evergissus. — Vulgō fertur, Fūrārī mendācium comitātur.

Hermannus. — Vulgī nōn est innītendum sententiae.

————

Dē cōnfessiōne.

Thōmās & Jodocus.

Thōmās. — Recēnsuistīne sacerdōtī peccāta tua?

Jodocus. — Nōndum.

Thōmās. — Quandō exsequēris istud mūneris?

Jodocus. — Adhūc sat restat temporis.

Thōmās. — Perāctō autem opere, dulce est quiēscere.

Jodocus. — Etiam ante labōrem quiēs est jūcunda.

Thōmās. — Sed nōn adeō dēlectat ut negōtiō exsecūtō.

Jodocus. — Assentiō.

Thōmās. — Ego nunc cōnfessum eō.

Jodocus. — Comitābor tē.

Thōmās. — Cui solēs dēlicta ēnārrāre, an plēbēiāriō nostrō?

Jodocus. — Fēcī numquam, sed semper cuipiam monachōrum.

Thōmās. — Istud et mihi est mōris.

Jodocus. — Apud illōs plūs mihi est dēvōtiōnis.

Thōmās. — Et illī ipsī pecūniae nihil expetunt.

Jodocus. — Aliquid eōrum tamen acciperent, sī darētur.

Thōmās. — Timēsne etiam sacerdōtī peccāta dēnūdāre?

Jodocus. — Metuēbam ōlim puer, nunc nōn.

Thōmās. — Metum quid tibi incutiēbat?

Jodocus. — Dīcēbātur passim, quod ūnī ā cōnfessōre frontī clāvus īnfīgerētur.

Thōmās. — Istud et ipse audīvī, sed crēdēbam numquam.

Jodocus. — Cōnfitēris tū ex chartulā?

Thōmās. — Cōnfiteor, aliās timor omnium mihi indūceret peccātōrum oblīviōnem.

Jodocus. — Prohibent tamen istud nōnnūllī cōnfessiōnem audientēs.

Thōmās. — Timent nē perdātur schedula, vērum eam deinde īlicō combūrō.

Jodocus. — Latīnēne reddis cōnfessiōnem?

Thōmās. — Nōn, sed Germānicē loquor.

Jodocus. — Cōnfessor quādam vice nōlēbat ā mē Rōmānum audīre sermōnem.

Thōmās. — Fortassis pessimē intellēxit.

Jodocus. — Certē parum doctus fuit.

————

Dē cēnā suprēmā CHRĪSTĪ cum discipulīs, & dē diē Parascēvēs.

Vincentius & Matthīās.

Vincentius. — Nunc post trīduum Pascha praestō erit.

Matthīās. — Vērum, sed illud trīduum nōndum lāpsum est.

Vincentius. — Ēlābētur dēnique citius, quam diēs ēsuriālēs hāctenus āctī.

Matthīās. — Magis autem et acerbius nunc ēsuriendum est.

Vincentius. — Id rēfert nihil, carcerī inclūsō egendum esset cibō.

Matthīās. — Ibi necessitās eum urgēret.

Vincentius. — Hī diēs trēs mihi abībunt pernīcissimē.

Matthīās. — Quō dēliciō eōs trānsigēs?

Vincentius. — Spē vēscendī ōvīs paschālibus (ut vulgō fertur) post ipsōs.

Matthīās. — Pulchrē dīcis, nam spēs quandōque levat adversa.

Vincentius. — Ubi hodiē intereris pedum lōtiōnī?

Matthīās. — Coenobium aliquod religiōsōrum accēdam.

Vincentius. — Quōrum?

Matthīās. — Incertus sum, quōcumque vēnerō.

Vincentius. — Exspectās aliquem bōlum opiparum?

Matthīās. — Utique in quibusdam coenobiīs mēnsae accumbitur.

Vincentius. — Cui monastēriō solēs interesse hōc diē?

Matthīās. — Antōniō dīvō dicātīs aedibus.

Vincentius. — Ibīdem quid cōnsequēris lucrī?

Matthīās. — Placentās duās trīticeās.

Vincentius. — Accumbit quīlibet istūc veniēns mēnsae?

Matthīās. — Assidet, et ante ipsum calix vīnī pōnitur.

Vincentius. — Et quot placentae?

Matthīās. — Cuilibet duae, deinde ūna inter duōs, dē quō rōdunt ut sitim excitent.

Vincentius. — Dēfert quisque duās sēcum domī.

Matthīās. — Quidnī?

Vincentius. — Quotiēs calicēs vīnō replentur?

Matthīas. — Tribus (nī fallor) vicibus.

Vincentius. — Lavanturne ibi pedēs?

Matthīās. — Religiōsīs, sed advenīs dextra manus.

Vincentius. — Quis CHRĪSTĪ mūnus exsequitur?

Matthīās. — Coenobiī antistes, quem vulgus praeceptōrem appellat, vir nostrā aetāte vērē litterātōrum Maecēnās.

————

Dē sūmptiōnis Eucharistiae praeparātiōne.

Antōnius & Michāēl.

Antōnius. — Hōc vesperī sī libet tibi, ūnā modicē bōlum ūnum aut alterum edēmus.

Michāēl. — Edere mihi nōn licet.

Antōnius. — Es forte crās sacrum CHRĪSTĪ corpus mandūcātūrus?

Michāēl. — Ita stat sententia, sī dignē possem.

Antōnius. — Bōlus ac haustus ūnus vīnī tē nihil impediet.

Michāēl. — Nōnnihil edam, nē dēficiam corpore.

Antōnius. — Quō modō tē parāre solēs ad synaxim sūmendum?

Michāēl. — Vesperī ōs colluō aquā, et eximō sī quid cibī inhaeret dentibus.

Antōnius. — Praestāret cor ā peccandī voluntāte pūrgāre.

Michāēl. — Quantum possum nē id neglegō.

Antōnius. — Ad dignē mandūcandum id cōnfert oppidō.

Michāēl. — Compertum habeō.

Antōnius. — Difficillimum est voluntātem peccandī rādīcitus excutere.

Michāēl. — Fit facile, sī Deī precātī fuerimus opitulāmen.

Antōnius. — Istud sēdulō invocō.