Part 10

Sententia moderationis continens quod chorearii ecclesiæ Burgi dominum Joannem de Desisia presbyterum ecclesiæ suprascriptæ a beneficio, clericatu & privilegio Ecclesiæ, propter maleficia quæ in Petrum Ruffi de Montilisio perpetraverat, privaverunt; sed post ipsi chorearii moderando pronunciaverunt dict. dom. Joannem remanere posse in suo beneficio & gaudere clericatu & privilegio Ecclesiæ ut per prius gaudebat, moderantes sententiam, videlicet in tribus librationibus simplicibus fiendis, una in prima hebdomada Quadragesimæ, alia in hebdomada post octabas Paschæ, alia vero in hebdomada post quindenam sancti Joannis Baptistæ: prout constat instrumento sumpto per mag. Petrum Pillosi de Serra notarium, sub anno Domini M^{o}CCC.XXX.V & xij septembris.

[A] Analyse prise dans l'_Invent. rais._, f^{o} 18 v^{o}.

* * * * *

LXI. 1^{er} octobre 1335.

[_Remissio incarcerati vicesgerenti prioris Burgi facta_][A].

Remissio facta Hugoni de Porta Valentiæ, vicegerenti domini Guilhelmi Pareti prioris Burgi, per Joannem de Petragordia correarium Valentiæ, de Stephano Achardi in carceribus ipsius correarii mancipato, prout constat instrumento per Joannem Pologni & Petrum Textoris sumpto, sub anno Domini M^{o}CCC.XXXV & die 1^{a} mensis octobris.

[A] Résumé tiré de l'_Invent. rais._, f^{o} 20 v^{o}.

* * * * *

LXII. 20 octobre 1344.

[_Testamentum Johannetæ relictæ, habitatricis Burgi Valentiæ_][A].

IN Xpisti nomine, amen. Per hoc pres. publ. instrumentum cunctis appareat evidenter, quod Johanneta, relicta Guillelmi Rostagni, habitatrix Burgi Valentie, sana mente & intellectu per Dei graciam & in bona existens memoria, prout ex verbis ejusdem liquide apparebat, in presencia..., de se & omnibus bonis & rebus suis.... nuncupative ordinavit & suum ultimum testamentum nuncup. & suam ult. voluntatem fecit per modum qui sequitur.-- Ego Johanneta, relicta..., habitatrix..., diem extremam vite mee cupiens prevenire ne decedam intestata & ut extrema necessitas me paratam inveniat, de me & de omnibus bonis & rebus meis.... dispono & ordino.... in hunc modum. In primis, animam meam cum a corporeis nexibus fuerit liberata recomendo prealtissimo Creatori & gloriose Virgini matri ejus atque celesti curie paradisi, corpori vero meo eligo sepulturam in cimiterio ecclesie Sancti Petri de Burgo; deinde precipio clamores meos sedari & debita, helemosinas & legata mea solvi & restitui simpliciter & de plano per majus heredum meorum; & lego cuilibet domin. incuratorum dicte ecclesie Sancti Petri de dicto Burgo duodecim denarios Viennenses semel tantum; item, lego vicario eorumdem sex denarios Viennen. semel tantum; item, lego Hospitali beate Marie de dicto Burgo duo linteamina cum una flasata, semel tantum; item, lego Hospitali beati Anthonii de dicto Burgo Valentie duo linteamina cum una flassata, semel tantum; item, volo & precipio quod de bonis meis dentur & distribuantur Xpisti pauperibus in dicto Burgo Valentie, tam in pane quam in sabis & bocone necessariis in predictis, summam & valorem decem libr. Viennen. semel tantum; item, lego dilecto filio meo Johanni Rostagni de dicto Burgo vineam meam sitam in mandamento dicti Burgi, in loco vocato in Diviso, inter vineas dicti Johannis & dom. Guillelmi Armandi & Petri Jorneti; item, lego dicto Johanni filio meo triginta solidos bonorum parvorum Turonensium semel tantum, loco aliorum triginta solid. quos Peronetus Rostagni habuit ab alia parte; item, lego Luquete, uxori dicti Johannis Rost. filii mei, meum meliorem gardacorcium & unam camisam novam; in omnibus autem aliis bonis & rebus meis..., sedatis tamen primictus clamoribus & debitis, helemosinis & legatis meis integre persolutis, heredes universales michi constituo dilectos filios meos Johannem & Peronetum Rostagni equis porcionibus. Hoc autem testamentum nuncupativum..., revocata primitus omni alia ultima voluntate seu donatione causa mortis, valere volo..., si non secundum leges..., secundum canonicas sanctiones...; & ... venientes michi ab intestato, ut hanc ult. voluntatem meam per fidei comissum compleant & actendant; rogans insuper & requirens testes.... ut ferant testimonium veritati.... Acta fuerunt predicta in dicto Burgo Valencie, in domo habitationis dicte testatricis, vicesima die mensis octobris, anno Domini M^{o}CCC^{o}XL^{o} quarto, testibus presentibus dom. Johanne de Balma capellano & curato dicte ecclesie Sancti Petri, Johanne Desiderii, Johanne Fraguenis, Hugone de Secusiis, Lantelmo de Paris, Johanne Serrerie & Johanne Turpini, habitatoribus dicti Burgi; & me Johanne Lauterii de Stella Valent. dyoc..., notario publ. & curie Valentie jurato....

[A] Extrait de l'acte dont nous donnons ici la partie intéressante (dans le cahier indiqué ch. suiv., n. A):

_Publicatio testamenti & ultime voluntatis Johannete relicte Guillelmi Rostagni, degentis in juridictione dicti prioratus_.

IN Dei nomine, amen. Nos Petrus Beroardi, canonicus & conrearius ecclesie Sancti Petri de Burgo, regens juridicionem prioratus dicti Burgi una cum Thoma Ysimbardi concanonico & conconreario ipsius ecclesie, ipso prioratu vacante propter mortem ven^{lis} viri dom. Guillelmi Pareti prioris ecclesie dicti Burgi, notum facimus ... quod anno Domini M^{o}CCC^{o}XLIV^{o} & die XV^{a} mensis januarii, ad quam diem hora vesperorum citati seu adjornati fuerunt coram nobis per Bertonum de Fayno servientem dicte curie dicti prioratus dom. Johannes de Balme curatus ecclesie dicti Burgi, Johannes Desiderii, Johannes Fragnonis, Hugonetus de Secusiis, Lantelmus de Paris, Johannes Ferrera, Johannes Taupini & Johannes Lauterii notarius Valencie, prohibituri testamentum & ult. voluntatem Johannete relicte Guillelmi Rostagni de dicto Burgo, degentis in & sub juridictione prioratus predicti, necnon Johannes & Peronetus Rostagni, filii & heredes dicte Johannete, apportaturi dict. testamentum & visuri & audituri publicationem...; comparuerunt in prioratu novo dicti Burgi.... Facta fuit presens publicatio in dicto Burgo, in prioratu predicto, testibus presentibus Johanne remenatore, Johanne Durandi muratore & Johanne de Monflor de dicto burgo & pluribus aliis fide dignis.

* * * * *

LXIII. 12 décemb. 1344-15 février 1345.

_Inquisitiones curie prioratus Burgi Valentie, ipso prioratu, vacante_[A].

_Contra Petrum Andree sabbaterium de Burgo Valentie_.

ANNO Domini M^{o}CCC^{o}XL^{o} quarto & die xii^{a} mensis decembris, pervenit ad audienciam discretorum virorum dom. Petri Beroardi & Thome Ysimbardi, canonicorum & conreariorum ecclesie Burgi Valentie, regencium curiam prioratus dicti Burgi Valentie, ipso prioratu vacante propter mortem bone memorie dom. Guillelmi Pareti prioris ecclesie dicti Burgi, quod Petrus Andree sabaterius, habitator dicti Burgi sub juridictione dicti prioratus, mala & inico motu, in die festo ob honorem beati Nicholay, in domo Petri Podialis sabaterii Valentie, (sump)sit Grossonam uxorem Petri Falavel per capsanam & eam precipitavit ad terram juxta ignem, ita quod nisi essent aliqui qui ibidem astabant combuxisset eidem caput suum, & ipsa precipitata cum genibus, pugnis & pedibus suis supra ventrem conculcavit, sic eo quod ipsam ita maliciose tractavit quod sibi opportuit duo implastra in suis constibus deponere. Et quia talia sunt mali exempli, etc.

Super quibus fuit inquisitum cum dicto Petro Andree, qui, suo previo juramento requisitus dicere veritatem, negavit omnia contenta in dicto titulo fore vera; dixit tamen quod propter verba maliciosa que dicta Grosseta habebat cum famulo ejus generis, quod idem Petrus Andree dixit eidem mulieri: tu potest esse mala mulier; & tunc ipsa dixit: ymo tu, quia tu & alii dimititis istos rixantes; & tunc ipse accepit eam per brachium dicendo: sedeas, quar tu say fares riot, & aliud malum non fecit eidem. Et juravit stare mandatis dicte curie & solvere judicatum, etc. Et fuit requisitus si volebat videre jurare testes quos dicta curia producere intendebat contra ipsum; qui dixit & respondit quod sic.

Postque, anno quo supra & die xiiij mensis januarii, fuerunt producti in testes pro parte dicte curie contra dict. Petrum Andree, videl. Penardus Bessonis, Petrus Poialis, Petrus Chavalher sabbaterii & Michaletus sabbaterii de Valentia, qui juraverunt ad sancta Dei Evangelia.... dicere veritatem, remoto odio, amore, etc.--Datum in prioratu novo dicti Burgi.

Item, anno quo supra & die xj^{a} mensis febroarii, Penardus Bessonis, sabaterius, testis interrogatus super contentis in dicto articulo sibi in suo vulgali lecto exposito, dixit se tantum scire quod quadam die, de qua non recordatur, ipse loquens & plures alii de officio suo sedebant in domo Petri Poialis in una societate, potando uno cimbalo; & tunc dicta mulier venit ibidem & vidit quod dict. Petrus maritus suus & quidam alter habebant litem inter se, & dixit ipsis omnibus: vos non estis probi homines, quia non separatis istos qui litigant; & tunc ipsa adesit dict. Matheum litigantem cum dicto viro suo, & statim dict. Petrus Andree dixit ipsi mulieri: tu potest esse mala mulier, dimite ipsum; &accepit eam per brachium & fecit eam sedere supra scamnum. Alia dixit se nescire. Interrogatus si dict. Petrus Andree dict. mulierem precipitavit ad terram nec conculcavit eam cum pedibus suis, dixit suo juramento quod non. Interrogatus si quando dict. Petrus dixit eidem mulieri: sedeas, & fecit eam sedere supra scamnum, si percussit eam nec fecit sibi aliud malum quare ipsa debeat deferre amplastros, dixit suo juramento quod non.

Item, Petrus Chavallerii sabbaterius, testis interrogatus super contentis in dicto articulo sibi in suo vulgari lectis & expositis..., dixit in effectu idem in omnibus ut dict. Perardus; interrogatus si vidit quod dict. Petrus dict. mulierem percussit de pugno nec eam pestraverit ad terram, dixit suo juramento quod non....

Postque, anno quo supra & die nona mensis febroarii, fuit publicata dicta inquesta dicto Petro & concessa sibi copia, dixit quod volebat stare & subire misericordie dicte curie.

_Sequuntur condempnaciones.--Contra Petrum Andree_.

Anno quo supra & die xv mensis febroarii, ven^{les} & discreti viri dom. Petrus Beroardi & Thomas Ysimbardi, conrearii ecclesie Burgi..., visa inquesta contra ipsum, quia repererunt tantum probatum de contentis in dicta inquesta quod dict. Petrus accepit per brachium dict. Grossetam & fecit eam & compulit sedere, dicendo: tu potest esse mala mulier; idcirco, quia supposuit se misericordie dict. dom. conreariorum, pronunciaverunt ipsum in decem solid. Viennen. dandis dicte curie & in emenda inmote partis adverse, taxatione reservata: testibus presentibus Johanne de Cufia clerico, dom. Giraudo de Versenay lic(enciato) in legibus & Jausemando codurerio.

[A] Extrait de la minute notariée, cahier in-4^{o} de fort papier vergé; curieux spécimen des moeurs du peuple à cette époque.

* * * * *

LXIV. 14-27 janvier 1345.

_Dacio tutele Johannis de Viennesio puberis de dicto Burgo et inventarium bonorum ipsius._[A]

IN Dei nomine, amen. Nos Petrus Beroardi, canonicus & conrearius ecclesie Sancti Petri de Burgo Valencie, regens juridictionem prioratus dicti Burgi, una cum Thoma Ysimbardi concanonico & conconreario..., dicto prioratu vacante (_ut ch. LXII, n. A_), notum facimus ... quod ad nostram accedens presenciam Petronilla, uxor condam Petri de Viennesio de dicto Burgo mater que Johannis filii comunis ipsorum, que nobis innotuit & significare curavit quod cum sit tutrix & gubernatrix dicti filii sui & ejus bonorum, & tutelam & administrationem a tempore mortis viri sui gesserit, ipsaque velit ... ad secunda vota convolare & antequam convolet velit reddere rationem & sattifationem dicto filio vel alteri ... de gestis & administratione, supplicavit igitur nobis, dicto filio suo in pupillari etate existenti de tutore ydoneo providere. Unde nos, supplicationi utpote juri consone inclinati, attendentes quod nostro incumbit officio talibus pupillis de tutore ydoneo providere, citatis & evocatis parentibus & amicis dicti pupilli & comparentibus Guillelmo Albertini, Peronono de Brunis, avunculo dicti pupilli, dedimus eidem tutorem Durantum de Broisse de Castro Novo ad rippam Ysere, onus tutele in se suscipientem, facta primitus informatione ... super ydoneitate, probitate & legalitate dicti Duranti, & ipso Peronono de Brunis requisito si volebat recipere & acceptare tutelam dicti Johannis ejus nepotis, qui dixit & respondit quod non, cum esset homo simplex & juvenis & occupatus nimis suis negociis. Qui quidem tutor promisit & ad sancta Dei Evangelia juravit..., nomine dicti Johannis cum fari non posset, utilia rerum & bonorum dicti pupilli procurare & inutilia pretermittere toto posse, & rem ipsius pupilli salvam fore, & de bonis & hereditate ipsius pupilli inventarium facere & computum reddere, & dict. pupillum bene & fideliter regere & gubernare & bonis moribus instruere & informare. Pro quibus attendendis, precibus dicti Durantoni de Broissac, Petrus de Jaline & dict. Petrus de Brunis avunculus dicti pupilli se constituerunt fidejussores & principales pagatores & redditores.... De quibus.... Acta sunt hec in dicto Burgo, in prioratu predicto, die xiii^{a} mensis januarii anno Domini M^{o}CCC^{o}XLIIII^{o}, testibus presentibus dom. Giraudo de Versenay, Petro de Ruppe burgensi, Bertone de Fagno badello dicte curie, Johanne de Subdyone, Guillelmo Albertini & pluribus aliis fide dignis. Postque dict. tutor promisit ... ipsos P. & P. servare indempnes.-- Subsequenter vero eodem contextu dicta Petronilla, tutrix condam dicti pupilli, computavit & computum suum reddidit de gestis & administratis per ipsam.... Postque & incontinenti dict. tutor de bonis dicti pupilli suum inventarium facere inchoavit, premisso venerabili signo sancte Crucis: in nomine Patris & Filii & Spiritus Sancti, amen...; & illico asseruit se invenisse de bonis dicti pupilli quandam domum sitam in dicto Burgo...; item, die xxvii^{a} januarii, quandam vineam sitam versus Charsuoles in mandamento Burgi; item, aliam vineam ... loco vocato en Labeu ... & quandam peciam terre; item, tres quartalatas terre site versus montem Chalvet...; item, versus Combouvet in mandamento dicti Burgi, aliam sestar. terre; item, versus Colongias in eodem mandamento, tres quartal. terre.... Item asseruit se invenisse in domo predicta duas tinas continentes circa sex modia vini; item, sex bossas[1] diversarum tenorum; item, quinque anchas[2] tam magnas quam parvas, quarum sunt due de una & alie due sappo, & minores due dict. ancharum continent circa xxx sest.; item, pistrinina ad pastandum; item, duas menses ad comedendum; item, quoddam scannum ad sedendum; item, unam cassiam ferri; item, unam patellam & quoddam cacobum de hero; item, duas cubsellas ferri; item, duos pitalfos, unum de dimidio, & unam salheram stagni; item, quoddam quequinendium & quasdam chanenas ferri; item, septem banastas; item, duas flassatas & decem linteamina linea; item, unam culcitram de pluma & unum pulvinar de chostas; item, tres ligores; item, quendam porcum nutriblem, qui valet cum extimacione viginti solidos Vienn.; item, duas mapas de uno ramo.--Ego Durandus Arnaudus, Valent. clericus, notarius publ. & curie Valentie juratus, presens sui....

[A] Extrait du même cahier que la ch. précéd.

[1] Ce mot, qui ne figure pas dans le _Lexicon med. latinit._, a passé dans le patois, où _bosse_ indique une futaille.

[2] Même remarque, anciennement _anche_, petite cuve.

* * * * *

LXV. 11 mars 1363.

[_Sententia remissionis de duobus incarceratis ecclesiæ Burgi_][A].

REMISSIO ecclesiæ Burgi per procuratorem domini Valentiæ fienda de dom. Joanne de Macello presbytero & Guilhelmo Chastelli clerico ecclesiæ prædictæ, in presione sive carcere ipsius domini Valentiæ detentis, quia verberaverant in platea macelli Valentiæ Guillermum Vilarii familiarem ecclesiæ Valentiæ, & hoc vigore sententiæ per dom. Petrum de Bosanis legum professorem, officialem Valentinum & commissarium datum tam a dom. Ludovico de Vilars episcopo Valentino quam a dom. Henrico de Vilars & Petro Principe immediatis ejus predecessoribus, prolatæ ut sequitur effectualiter:--Per ea quæ nobis constant de processu prædicto, per hanc materiam diffinitivam sententiam quam inserius in his scriptis, pronunciamus & diffiniendo cognoscimus declaramusque dictos presbyterum & clericum fore remittendos dictæ ecclesiæ, dict. Guillermum Pellicerii procuratorem ipsius domini Valentiæ ad faciendam dict. remissionem eadem sententia condemnantes si vivum, & si non vivum per figuram meliori modo quo fieri poterit, neutram partium in expensas condempnantes.--Sicut constat instrumento sumpto per magistrum Andream Champelli notarium, sumpto sub anno Domini millesimo CCCLXIJ^{o} & die xi^{a} martii.

[A] Extrait pris dans l'_Invent. rais._, f^{o} 20 v^{o}-21 r^{o}.

* * * * *

LXVI. 3 septembre 1364.

[_Executio præcedentis sententiæ per figuram_][A],

REMISSIO exequutoria dictæ sententiæ; ecclesiæ Burgi per dict. Guillermum Pellicerii procuratorem fiscalem domini Valentiæ facta de dictis dom, Joanne de Macello presbytero & Guillermo Chastelli clerico, juxta tenorem sententiæ superius designatæ, ex præcepto eidem procuratori judicialiter facto per dict. dominum Petrum de Bosanis officialem Valentiæ & commissarium a domino Ludovico de Vilars episcopo Valentiæ deputatum; quam remissionem dict. procurator fecit in hunc modum: cum ipsi presbyter & clericus qui petuntur remitti diu est decesserunt & illos personaliter non valebat remittere, tradidit capucium suum & realiter assignavit Joanni Rebolli procuratori ecclesiæ Burgi in signum & similitudinem ipsius remissionis factæ de eisdem presbytero & clerico. Constat per magistrum Andream Champelli notarium, sub anno Domini M^{o}ccclxiiij^{o} & die iij^{a} mensis septembris, notarum ipsius folio VII^{xx}vij, lib. A.

[A] Analyse tirée de l'_Invent. rais_., f^{o} 21: _Notabilis remissio_.

* * * * *

LXVII. 4 juillet 1365.

[_Inquisitio per correarios Burgi contra furem_][A].

QUANDAM habet ecclesia inquisitionem per dominos Petrum Beroardi & Guilhelmum de Altovilari, canonicos & chorearios ecclesiæ Burgi, factam cum dom. Guilhermo Pelerini canonico Burgi & camerario domini Ludovici de Vilars episcopi Valentiæ in claustro ecclesiæ arrestato, & cui inquisitioni respondit & promisit venire ad diem & dies solvereque judicatum & silvas, quia in domo dicti domini episcopi Valentiæ furatus fuerat quosdam gladios dictos tranchoms, quasdam tabulas eburneas coopertas de veluto, duo coopertoria lecti, & calicem Sancti Laurentii, etc. Actum in curia ecclesiæ Burgi, anno Domini M^{o} CCC^{o} sexagesimo quinto & die quarta mensis julii; constat per magistrum Lantelmum Olerii notarium.

[A] Extrait de l'_Invent_. _rais_., f^{o} 18 v^{o}: _Item quandam_....

* * * * *

LXVIII. 10 mars 1379.

_Sententia seu ordinatio de facto portus Rodani_[A].