Cappidazzu paga tuttu Teatro dialettale siciliano volume settimo

Part 2

Chapter 23,675 wordsPublic domain

D. LIDDU

(_perplesso e mezzo mortificato_)--Scusi... forsi cc'è sbaglio....

D. NITTU

Non trasemu giusti? Cc'è paura, sbagghiamu porta?

D. LIDDU

No, si cc'è 'a signura Pràzzita? (_Rachelina irrompe dall'uscio, per il quale è scesa in giardino sovraccarica di fiori, che con grande esultanza, ridendo come una mattarella, comincia a gettare all'uno e all'altro dei giovani che ridono schermendosi e cercando d'afferrarla_).

RACHILINA

(_cercando di colpirli coi fiori_)--Cca!... cca!... tiniti cca!... Vi pari ca non vi vitti a vui! si... quannu mi tuccastivu ca virga!... E puru a vui, beddu spicchiu! tiniti cca... vi vitti, si... ca v'ammucciauru arreri 'u muru! (_I due giovanotti seguitano la scena vivace a soggetto_).

DONNA PRAZZITA

(_restando da prima interdetta e stordita, poi, friggendo per dominarsi e facendosi di mille colori_)--Rachilina! Rachilina!... (_a don Nzulu_)--Ca è 'na picciriddazza! (_alla ragazza_)--Figghia mia!.... figghia mia!

D. NZULU

(_con intenzione, sorridendo_)--Ca boni iddi si canuscinu...

D. LIDDU

(_che è riuscito a ghermire a Rachelina una bellissima rosa bianca_)--Chista è mia... no! chista è mia... e m' 'a mettu cca!

RACHILINA

(_inseguendolo_)--No, chista nenti! chista mi l'aviti a dari.

D. LIDDU

(_tenendo la rosa alta con una mano, e con l'ultra indicando la guancia_)--Pi turnarivi chista, m'aviti a dari nu vasuni cca!

DONNA PRAZZITA

(_subito, severa, con un grido, quasi temendo che la ragazza glielo dia_)--Rachilina!

RACHILINA

Ch'è babba vossia... chi fa, si scanta ca cci 'u dugnu pi daveru?... 'Na timpulata cci pozzu dari! (_a don Liddu, minacciandolo con la mano_)--'A vuliti? 'A vuliti?

D. NITTU

(_presentando la guancia_)--Cca a mia, cca a mia: ogni datu s'è pirdutu!

DONNA PRAZZITA

Signuri mei, signuri mei, ma chi è? Dicu macari pi rispettu di me' cucinu, ca è 'u patruni di casa.

D. NZULU

No, cucina! Ma chi diciti, pi mia? M'haiu fattu lu cori tantu, a vidiri tutta 'st'alligria e tutta 'sta giovintù!

D. LIDDU

(_serio, garbato, ridando la rosa a Rachelina_)--Avi ragiuni, 'a signura Pràzzita (_a don Nzulu_)--Nuautri cci dumannamu scusa.

D. NITTU

E semu mortificati di l'ardiri ca nn'avemu pigghiatu...

D. NZULU

Ma chi diciti? Vi ripetu ca m'aviti fattu un gran piaciri... Vui siti D. Liddu Bellè, è veru? Assittativi cca, pregu... E vui, signor Scavu... D. Nittu, mi pari?... cca banna... (_mentre don Nzulu fa i convenevoli coi due giovani, donna Pràzzita con gli occhi fuori dell'orbita s'accosta a Rachelina, la bistratta sotto sotto in silenzio, la pizzica, la scuote_)--Cca... cca, D. Nittu... e a Rachilina cca... unni si', niputi? Oh! E chi hai? Chi fu?

RACHILINA

(_sedendo dove le indica lo zio con le lagrime agli occhi e con voce di pianto, trangosciata_)--Ne... nenti... nenti... (_scoppia in singhiozzi. Controparte vivacissima dei due giovanotti che subito cavano i fazzoletti per asciugarle le lagrime e confortarla a soggetto_).

D. NZULU

Cucina, e chi fu? Chi cci facistivu... chi cci dicistivu a Rachilina?

DONNA PRAZZITA

Nenti, cucina. La mortificai com'era di giustu! Pirchì non si fa accussì! Chi cci pari ch'è sempri picciridda? Na signurina tanta!.... Ma veramenti, idda, quannu mai? (_i due giovanotti si voltano un momento a guardarla con occhi sbarrati_).--Accussì seria sempri... Comu si s'avissi 'mbriacatu cu l'oduri di 'ssi rosi... Ca si non fussimu 'nta la parintela... cu sa chi cosa putissivu cridiri... (_mentre parla, nota che don Nzulu non stacca gli occhi dalla ragazza, la quale, sempre singhiozzando, ma come se ci provasse gusto, ora abbandona il capo sulla spalla dell'uno, ora su quella dell'altro dei due corteggiatori che si squagliano in tenerezze. Allora, volgendo lo sguardo e vedendo anch'essa questo spettacolo, inviperisce_)--Rachilina! Sùsiti di ddocu! E finemula cu 'sta commedia!

D. NZULU

Ma vah, cucina, vah!.... Lassatila stari, 'nnuzzintedda! Capiscu ca vui, fimmina di munnu, duviti essiri severa.... ma poi (_volgendosi alla nipote_)--Vaia, vaia, Rachilina.... Non c'è nenti, o ziu.... Basta, basta, ora... Ca comu? 'a prima visita, nu veni a chianci dintra? Divi ridiri, figghia! Vogghiu ca ridi... vogghiu ca ridi.... ca quannu ridi si' cchiù bedda....

D. LIDDU

Ah, quannu ridi è la stella del paese!

RACHILINA

(_alla fine sorridendo ancora tra le lacrime_)--Stativi mutu vui.... ca pi curpa vostra (_seguitano a parlare fra loro tre_).

D. NZULU

(_a parte alla cugina_)--Cucina, iu vi capisciu a vui.... Da un cantu, da pirsuna assinnata, pinsati ca 'u partitu fussi seriu.... e seriu pi daveru!.... Ma di l'autru cantu--permittiti ora ca sugnu vecchiu macari iu, ca vi richiamassi a lu vostru sennu anticu--di l'autru cantu mi sta parennu ca.... scusati, l'interessi vi vulissi fari velu.... (_alludendo ai giovinotti_)--'U stati vidennu? Vint'anni di differenza assai su'! Duvemu teniri cuntu di li sentimenti di la giovintù!

DONNA PRAZZITA

Va beni, va beni.... ma 'sti frascularii Rachilina non l'ha' a fari cchiù, vasinnò sugnu bona e cara, ma si nesciu l'ugna....

D. NZULU

Lassatila iucari, picciridda è.... Livativillu 'stu pinseri d' 'a testa.... e lassati fari a mia....

DONNA PRAZZITA

Eh già! D' 'o momentu ca cci l'aviti ad aviri vui sulu 'ssu traficu. Vi nni facistivu un monopoliu!

D. NZULU

(_sorridendo_)--Cucina, si mi livassivu 'sta cunfusioni, vi ripetu, addumassi 'na torcia di se' parmi.....?

DONNA PRAZZITA

Nenti, cucinu, ascutati a mia ca vi vogghiu beni....

D. NZULU

E chistu è veru!

DONNA PRAZZITA

Non ci criditi? Ca già.... doppu tant'anni ca non nni videmu, 'u sa chi v'hannu fattu cridiri di mia! Iu sula 'u sacciu quant'haiu suffrutu 'nt' 'o me' cori.

D. NZULU

Cucina, ancora! Non cci pinsamu cchiù! Chi vuleuvu diri, parrati....

DONNA PRAZZITA

Vuleva diri, 'ssa cunfusioni non nni l'avemu a pigghiari nè iu nè vui. Lassamulu veniri, e quannu veni, pensa iddu. (_sentenziosa e ammonitrice, volgendosi verso Rachelina_)--Pensa la cosa prima ca la fai, ca la cosa pinsata è bella assai! (_poi, cambiando tono, come riattaccando un discorso alieno a cui possono partecipare anche i due estranei_)--Perciò, caru cucinu, comu vi diceva, cci fussi una bella cumminazioni ppi chiddu ca iti circannu: 'na casa granni, ariusa, cu bagnu, giardinu, pirterra, chidda di Don Saru Pulvirenti!

D. NZULU

Eh si, cci aveva pinsatu!.... Chi avi d'ora ca cercu? Ma cu 'ssu binidittu cristianu di D. Saru non cci pozzu parrari, pirchì 'na vota àppimu 'na quistioni.

DONNA PRAZZITA

(_dolcissima_)--E cca, o cucinuzzu, non semu p'aiutaricci unu cu n'autru? Ca ci vaiu iu!

D. NZULU

Ah! bonu fussi, cucina! (_ai giovinotti_)--Lor signori non sanno di chi si tratta.... Sta per arrivare.

RACHILINA

(_prevenendo_)--No, ziu, pi carità! Cci l'haiu dittu iu di 'stu parenti (_sbuffa_) amiricanu, ca divi arrivari!

D. NZULU

(_mentre Donna Prazzita fa gli occhiacci alla nipote_)--Si, ma non cci hai pututu diri ca siccomu Paulinu, criaturi, vinennu cca, non conusci a nuddu, avissi piaciri ca vuautri signuri, ca siti 'i giovinotti cchiù in vista d' 'u paisi, divintassivu subitu amici soi...

D. LIDDU

Ah! con tutto il piacere!

D. NITTU

Onoratissimo, caro D. Nzulu!

D. NZULU

Non sulu per le ore di svago, per lo sport, comu si dici, ca l'Americani cci teninu tantu.

D. LIDDU

S'è pirchissu, lassati fari a mia! Scherma, skating...

D. NZULU

Ma anchi per gli affari.... Ddà, 'u munnu ha statu tuttu sò; ma cca, non conuscennu l'impresi locali....

D. NITTU

E non cci sugnu iu?

D. NZULU

Ah, vui macari d'affari vi 'ntinniti?

D. NITTU

Pirchì? Forsi vidennumi.... vah, ca mi piaci marciari con un certo tratto.... cridi ca? S'inganna, sa? Iu sugnu di chiddi ca dorminu cu n'occhiu! (_con sussiego_)--Mi dica un pò:--Chi capacità avi?

D. NZULU

Mah.... chi vuliti ca vi dicissi? I cunti 'nta sacchetta non cci l'haiu fattu mai.... Ma, accussì, a occhiu e cruci.... pozzu sbagghiari di picca.... cridu ca 'u miliuni 'u passa....

D. NITTU

Ah, di chissu si tratta?!

D. LIDDU

Ah, allora.... un signore! Chi piaciri haiu ca veni!

RACHILINA

Uh, e allura riccu è!.... Un parenti milionariu pi daveru avemu? (_battendo le mani bambinescamente_)--Bellu! bellu! bellu! (_notando un'occhiataccia della zia, si fa subito seria_)--Ca macari iu nn'haiu piaciri, pi daveru, oh!

DONNA PRAZZITA

Va, Rachilina, jamuninni, picchì staiu pinsannu, caru cucinu, ca 'u farmacista di ddà 'nfacci si cci sta facennu l'amuri cu 'sta casa di D. Saru... e non vurrissi ca...--megghiu cci vaiu ora stissu e ci dugnu 'a caparra.

D. NZULU

Cucina, tutta 'sta primura... Viditi ca 'a cucina Tidda macari cerca....

DONNA PRAZZITA

Idda cerca; iu mi pari ca l'aiu truvatu! E 'a pigghiu subitu! Pigghia prima, e pigghia ossu!

D. NZULU

A leggiu a leggiu, pi carità! Non vi pigghiati tanta responsabilità.... L'aviti dittu vui a mia, pirmittiti ca ora 'u dicu iu a vui.... Viditi ca putiti fari nàsciri 'na rivoluzioni tra parenti.... trattannusi d'interessi....

DONNA PRAZZITA

Ah, 'u sacciu, ognunu nesci ò naturali.

D. NZULU

E putemu vidiri cosi turchi!

DONNA PRAZZITA

Ma mi pari ca vui, scusati....

D. NZULU

Ah, no, cucina! Iu a responsabilità m' 'a pigghiavu finu a un certu puntu. Paulinu conusci la condizioni di tutti 'i parenti, pirchì prima di turnari ha vulutu esatti informazioni.

DONNA PRAZZITA

Ah! e cci l'aviti dati vui, 'st'informazioni? E chi nni sapiti vui, scusati, 'nficcatu sempri cca dintra?

D. NZULU

Cucina, vi dissi pocu fa (_a D. Nittu e a D. Liddu_)--Scusati, signuri mei, si vi facemu assistiri a 'sti discursi di famigghia....

D. LIDDU

E nuautri putemu discurriri cca cu 'a signurina.

RACHILINA

Eh.... sì su' discursi di famigghia.... iu chi sugnu? strania?

D. NZULU

E no, nenti, ho finito--Iu, cara cucina, informazioni boni pi tutti cci haiu datu, comu vi dissi: ho fatto notare una sola differenza, chidda di la posizioni finanziaria di ognunu. Quannu iddu m'ha dittu ca p'aviri bona accoglienza da parti di tutti, ssi differenzi, unn'è ca sunnu, li voli corrèggiri.... mi capiti... assegni.... doti.....

D. LIDDU

Ah, persona... grande, allora!

D. NITTU

No no, mi pari spertu!

DONNA PRAZZITA

Eh già, nni assittamu tutti 'nta un vancu! Chi voli fari spargi me domina?

D. NZULU

'U stati sintennu a D. Nittu ca 'u chiama spertu? Siccomu--non essennu turcu--non pò pigghiari autru chi 'na mugghieri, pi non attirarisi l'inimicizia di tutti l'autri (_alla cugina che fa segni di diniego_)--l'aviti dittu vui stissa!.... li voli cuitari prima! Nn'avissi picca.... dici, beh! Nn'avi pi tutti, chi fa, mali?

D. NITTU

Benissimo!

D. LIDDU

Benissimo!

D. NITTU

'U sapiti ca mi sta facennu simpatia prima d'arrivari?

D. LIDDU

E chi a mia mi pari cent'anni c'arriva? (_ma, subito ripensandoci, preoccupato_) Ma... chi ha ditta ca si voli maritari?

D. NZULU

Precisamenti, e con una della parentela--vedete? tanto più!

D. LIDDU

(_turbato_) Ah... d' 'a parintela?! (_guarda Rachelina_) E cu cui?

D. NITTU

E quant'anni avi?

D. NZULU

Mah... una quarantina...

D. LIDDU

(_sollevato_) Ah! Quarant'anni...

D. NITTU

(_c. s._). Ancora maritari.

DONNA PRAZZITA

Cci 'u putemu dari 'ssu pirmissu, è veru? Ah chi è? vecchiu sternu?

RACHILINA

(_sprezzante_)--Si avi quarant'anni...

DONNA PRAZZITA

(_fulminandola con gli occhi_)--Si avi quarant'anni?

RACHILINA

(_correggendosi_)--Non avi cchiù bisognu di pirmissu, vuleva diri (_si ode il campanello d'ingresso. I due giovanotti si alzano, mentre Brasi va ad aprire_).

D. LIDDU

Autri visiti avi vossia. Nuautri ni nni jemu, è veru, signura Prazzita? Si voli essiri accumpagnata?

DONNA PRAZZITA

No, grazii, non vi disturbati. Ora cca, nuautri parenti... vi persuaditi, avemu un pocu di tràficu...

D. NITTU

Allura, a rivederci (_i due giovinotti prendono commiato dalla vecchia e dalla ragazza un poco sconcertati. Poi si appressano a D. Nzulu per salutarlo_).

D. NZULU

No, chi cc'entra! iu v'accumpagnu (_fa passare i due giovanotti e via con loro_).

SCENA IV.

Donna Prazzita e Rachilina.

DONNA PRAZZITA

(_piano, acre, aggressiva_)--Ah, t'ha piaciutu di fari a fraschetta cu 'sti du' aimazzi, unu mortu di fami e l'autru 'npanna vaneddi?

RACHILINA

Chi successi? Prima vossia cci facìa tanta facci?!

DONNA PRAZZITA

Ah, non lu capisci, vigilia ammucciata? Ah ch'e' pinsari macari a tia? Non vidi ca chissu fa e sfa, scrivi, cummina, strullichia, comu s' 'u parenti fussi iddu sulu, comu si 'u sangu 'ncumuni cci l'avissi iddu sulu!

RACHILINA

(_impronta e piagnucolosa insieme_)--E allura, mentri ca voli ca haiu a sapiri sentiri tutti cosi, cci dicu: chi sugnu iu? stuppagghiu di pila? M'ha piaciri pi forza ss'amiricanu? senza vidiri prima com'è e comu non è? com'è, biunnu? s'avi l'occhi di jattu per esempiu, vidissi ca a mia non mi piaci.

SCENA V.

D. Nzulu, Donna Tidda, D. Iacu e dette.

D. NZULU

(_dall'interno_)--Trasi, trasi, Tidda... 'A cucina Prazzita cc'è; cu Rachilina... Favuriti, don Iacu...

TIDDA

(_seguendo D. Nzulu e seguita da Iacu Naca, dolce, accomodante va verso Pràzzita_)--Cucina Pràzzita, comu siti! Rachilinedda, figghia, ogni jornu cchiù bedda tu!

DONNA PRAZZITA

Bona, cucina, ringraziamu a Diu.

D. NZULU

Cucina Prazzita, senza fari complimenti, ca cca a cucina Tidda vi scusa, vò jiti pi 'ssa casa...

DONNA PRAZZITA

Ca ora, cucinu! aspittati tanticchia! Mentri ca cc'è 'a cucina Tidda, 'n'autra parenti 'ntrinsica, ora ddocu ci voli... prima di jiriminni (_lo guarda con intenzione come per dirgli, tu vuoi mandarmi via, ma io non sono pane pei tuoi denti_) aspittati: vaiu p' 'a casa, ma mi piacissi prima, ca 'i parenti più 'mpurtanti fussimu tutti d'accordu... cosi serii su'! E giacchè semu cca (_guarda D. Iacu_) fussi bonu ca facissimu un picculu consigghiu... ma (_lo riguarda_) 'nfamigghia...

D. IACU

(_ridendo bonario_)--Lei mi guarda comu estraniu, signora donna Prazzita, e in 'ntantu ho l'onuri di considerarmi della famiglia.

D. NZULU

(_stupito_)--Vui?

DONNA PRAZZITA

(_sorridendo_)--Eh.... scusati, di quali latu?

TIDDA

(_scherzosa_)--Di sciroccu e levanti, cucina! 'Nto un jornu di malu tempu.... a D. Iacu cca, tantu bonu, cci ficiru l'occhi....

D. NZULU

(_frastornato e contrariato_)--Fidanzati?

DONNA PRAZZITA

(_subito accorrendo a baciarla_)--Oh! chi cunsulazioni chi mi sta dannu, Tidduzza! Quantu ti vasu! quantu ti vasu ancora! (_a D. Iacu_)--Bravu, D. Iacu! Ca sicuru ca semu parenti allura! E vi pigghiati lu megghiu chiovu di la nostra varca!

D. NZULU

E comu.... accussì, senza diri nenti a nuddu?

D. IACU

Perchè, D. Nzulu, chi cci dispiaci, a lei? Non sono persona per la quale?

D. NZULU

No.... chi cc' entra!.... non dica.... È ca m'arriva così.... all'intrasatta....

TIDDA

E chi avia a pigghiari cunsigghi, cucinu? Già.... 'a picciridda: mùzzica 'u jiriteddu.... Vecchia sugnu! E junta a vintitrì uri e tri quarti....

DONNA PRAZZITA

No, chissu non l'ha a diri! Ancora, salaratu, si' 'na bannera!.... Mi scantava iu, ha' a diri, ca cci pirdevi troppu tempu....

TIDDA

Don Iacu, cca, parrò chiaru.... Cunveni a iddu, cunveni a mia....

DONNA PRAZZITA

Tutti santi e biniritti, chi cc'entra! (_volta a don Nzulu, trionfante_)--Vi persuaditi, cucinu? Matrimonii e viscuvati, su' di 'ncelu distinati!.... Vah, quantu vaiu pi 'ssa casa.... A nomu miu 'a pigghiu, cucinu, semu 'ntisi, 'na vota ca vui cci avistivu 'sta quistioni....

D. IACU

Quistioni? E cu cui, scusassi?

D. NZULU

Ah, nenti.... cu D. Saru Pulvirenti.... 'u patruni d' 'a casa....

D. IACU

Cca cci sugnu iu! Chi fa? Cci voli fari sfreggiu, 'ssu basalacchiu? (_si alza tronfio_)--Iamuninni, zâ Prazzita, mi permetti ca 'a chiamu accussì?

DONNA PRAZZITA

Cci permettu? Cu tuttu lu cori! Ca va, allura bonu è, accumpagnatinni! Iamuninni, Rachilina.... (_a Tidda salutandola_)--Non ti scanti, è veru, ca ti l'arrubamu pi tanticchia? A rivederci, cucinu!

D. IACU

Allura, vossia mi permetti.... Po' diri ca è fatta: difficili ca mi facissiru 'na nigativa a mia! (_a donna Tidda_)--Staiu turnannu! (_esce, seguendo le due donne_).

SCENA VI.

D. Nzulu e Donna Tidda.

D. NZULU

(_resta accasciato, perchè vede compromesso nel meglio tutto il suo giuoco. Donna Tidda interpreta questo accasciamento come un esacerbarsi dell'antica piaga dell'amore per lei_).

TIDDA

(_rimasta un po' indietro contempla don Nzulu accasciato, accenna il segno della croce con meraviglia dolente, poi gli si accosta e dice carezzevole con dolce mestizia_)--Cucinu.... ca pi daveru vi dispiacistivu tantu di 'ssu me' fidanzamentu....

D. NZULU

(_seduto, curvo con le braccia appoggiate sulle gambe a penzoloni, tentennando il capo cogli occhi socchiusi_)--Assai.... assai nni sugnu dispiaciutu!

TIDDA

Pirchì? Ancora?

D. NZULU

No, ancora!.... Ora.... ora....

TIDDA

Ora?.... E chi nni vuliti cchiù ora di mia? Cchiù suddisfazioni vostra e cchiù murtificazioni mia di chista?

D. NZULU

(_balza in piedi adirato_)--Sudisfazioni mia! 'A sudisfazioni cci 'a sta' dannu tu 'n'autra vota a chidda!

TIDDA

Iu? Pirchì?

D. NZULU

(_afferrandola e parlandole occhi tra occhi_) Pirchì? Pirchì approfittannu di 'stu caratteri to' di jattupardu 'mpignusu e priscialoru ca ti lassi 'nfruncicari e sati 'nta l'aria pi nenti d'un momentu all'autru, ti sta livannu 'n'autra vota la fortuna comu fici tannu (_scotendola_). Pirchì iu ti vuleva beni cchiù di me' stissu e ti avissi fatta rigina di la me' casa e di lu me' cori!

TIDDA

(_allibita, tremante, col pianto alla gola_).--Cucinu... e pirchì... pirchì aviti aspittatu tantu a parrarimi accussì?

D. NZULU

(_subito, riprendendosi, sconvolto, affannato, con una mano sul cuore, quasi temendo che gli voglia scoppiare, ansimando_)--No... no... chi sta' capennu?... Pi mia? Iu un mortu sugnu ora... un mortu ca parra. Ma li morti abbriviscinu! E pi tia stava pinsannu!

TIDDA

Ma comu? cucinu... pi mia? iu non vi capisciu! C'haiu fattu?

D. NZULU

Ti cunzumasti... cu 'stu fidanzamentu... ti cunzumasti, e guastasti 'n'autra vota tuttu chiddu ca iu vulia fari pi tia! E stai dannu saziu a ddà vecchia vilinusa!

TIDDA

Iu? Pirchì? Pi 'ssu fidanzamentu diciti? Ma iu 'nu statu, cucinu, iva circannu oramai, pi non moriri sula 'nta 'n'agnuni! L'avissi fattu cu D. Gasparinu Solima c'avi tant'anni ca mi veni d'appressu, si non avissi statu chinu di gilusii e di faiddi, ca vui 'u canusciti...

D. NZULU

E megghiu chissu, quannu mai!

TIDDA

Megghiu, certu! ma si non si spiegava mai! Chissu si fici avanti... Cosa d'ieri è, chi vi pari? E si vi dispiaci tantu, cucinu beddu, cosa di cunvinienza è, chi è p'amuri? Cci dicu ca non mi cunveni cchiù e 'u mannu a fogghiu tridici...

D. NZULU

No, a mia m'ha' sapiri sintiri, mi disipiaci ca chissa, ca è la causa di la to' rovina, l'ha a aviri vinta 'n'autra vota: pi mia, ti fici allarmari pirchì aveva dudici anni cchiù di tia; e ora si discurri ca non su' cchiù nenti vint'anni.

TIDDA

(_avvampando e saltando, aggressiva_)--Chi 'u voli dari a Rachilina?

D. NZULU

Ca 'nunca! ca 'nunca! Mentri ca iu cci diceva c'avia pinsatu a tia, ca siti di la giusta età! E si l'ha 'ntroitatu ora, capisci? curriu a pigghiaricci a casa! Su' tutti cosi fatti pi idda.

TIDDA

(_come punta dalle vespe, perdendo il lume dagli occhi_)--Ah, si? Di chistu si tratta? E vui cci l'avevu dittu ca pinsavavu a mia?

D. NZULU

Ca comu! ca comu! E dissi ca eri bona pi faricci 'u pani cottu!

TIDDA

Iu? 'U pani cottu?

SCENA VII.

D. Iacu e detti.

D. IACU

(_presentandosi sulla soglia_)--Permesso?... Fatto!

D. NZULU

Daveru?

D. IACU

Eh, cu mia chi si scherza?... Da principiu D. Saru s'avia mutriatu, masticava tuttu: «ma», «qua», «là», «così», «colì». Ma iu ivu e curti: 'u guardai 'ntrignu 'ntrignu e cci fici pigghiari 'a caparra.

TIDDA

Cci 'a dastivu vui?

D. IACU

No, idda.

TIDDA

Ah bellu sirvizzu facistivu! Pi fari chistu chi cc'era bisognu di tutta 'a vostra mutria? Quannu unu non sapi sentiri chiddu c'avi a fari, non divi pigghiari 'mprisi e non si divi fari avanti! Di 'ssi vostri arii nn'haiu li vertuli chini! E mi facissivu un piaciri si non vi 'ntricassivu cchiù nni li cosi chi non v'apparteninu! (_rimettendosi tutta agitata la spagnoletta, rivolta a D. Nzulu_)--Ma chi vi pari ca finisci accussì, cucinu? chissà è casa ca idda non si l'ha a pigghiari! E macari ca s' 'a pigghia cci ha a ristari pi cappata. Ora iu mi nni vaiu nni D. Gasparinu Solima e mi fazzu cuntrattari chidda di D. Matteu Musumeci, so' cucinu!...

D. IACU

Vui? Nni D. Gasparinu? Chi faciti? (_le si para davanti minaccioso_).

TIDDA

(_tenendogli testa e scostandolo_)--Fazzu chiddu chi mi pari e piaci! E non mi viniti d'appressu, ca non haiu bisognu di cumpagni di processioni, tantu pi sapillu! (_va via di furia, lasciando D. Iacu sbalordito e D. Nzulu che se la ride sotto sotto_).

SCENA VIII.

D. Iacu e D. Nzulu.

D. IACU

(_dopo breve scena muta; guardando arcigno D. Nzulu che sorride con dispettosa bonarietà come per placarlo_)--Ah, vui ci riditi? Ma iu non sugnu omu da subire un simile affronto! Chi cc'è, volta faccia? Complotto? Comu? nell'attu ca iu rendo un serviziu a costo di comprumettirimi, mi si gioca questo tiro alle spalle? E vui ci riditi ancora? (_battendo un pugno sul tavolo_) Mi nni rispunniti vui di la signurina donna Tidda!

D. NZULU

(_fingendo timore_)--Iu vi pregu, caru D. Iacu, di calmarivi un pocu. Mi veni da ridiri... si, per la cosa in se stessa... vidennuvi accussì pigghiari focu comu un surfareddu... per una inezia...

D. IACU

Inezia? Comu, inezia? E la parola! il debito d'onore! Un impegno sacro!

D. NZULU

Non dicu di no... ma, in funnu in funnu, via... datu ca 'stu fidanzamentu non è ancora ufficiali... n' 'o sapi nuddu!

D. IACU

Caru D. Nzulu, vi facciu riflettiri ca 'u sacciu iu, e basta! E quando lo so io, è altro che ufficiale, è colonnello! Cca mi staiu sintennu 'i carti canciati 'nt'e' manu! E non putennuccinni dumannari cuntu a 'na fimmina, lu vogghiu di vui!

D. NZULU

(_c. s._)--Iu non v'haiu offiso, caru D. Iacu! Me' cucina Tidda, forsi... Ma viditi chi è?... Semu un pocu stunati. Qua le cose sono cambiate dalla notte al giorno..... chiddu ca prima pareva nivuru, ora è jancu... Cci vulemu ragiunari un muminteddu? In America, si procede così...

D. IACU

Si, ma cca non semu in America! semu in Sicilia!

D. NZULU

Pi 'n'autri vinti jorna, amicu miu! Ma fra un misi, 'stu paisi sarà americanu a tunnu!... 'U sapiti ca me' niputi torna cu dinari assai e sbrizziannuli di cca e di ddà, vuterà la facci a tuttu? Macari vui vi duviti cunfurmari...

D. IACU

Iu non votu facci mancu davanti a Carlumagnu!

D. NZULU

E va bonu... e va bonu... Non è quistioni di votari facci; è quistioni di ragionari! In America, o per dir megliu, all'americana--chi è 'u fidanzamentu? Anchi ufficiali... anchi colonnellu, comu diciti vui! all'americana, non si guarda neanche al matrimonio! Questioni di convenienza! A mia per esempiu, mi piace vostra moglie, vegnu, e vi dicu: Quantu costa?

D. IACU

E iu vi fazzu 'na fucunata cu 'na pistola d'arciuni ca pari un picciriddu, ca vi lassu pi spirdu unn'è ca siti misu!

D. NZULU

Pirchì siti... anzi, semu siciliani! Ma si lu vostru, per esempio, ha statu un matrimoniu di cunvinienza, chi cci appizzati a cèdiri 'a vostra mogghi? Novanta voti supra centu, vi livati 'na frazzata di supra:--«Quantu costa?». Cci mittiti un prezzu, anchi d'affezioni: centu, ducentu, tricentu mila: «Se la prende!». Faciti divorziu: arrifriscati vui, arrifrisca idda, mi 'nfurcu iu, e bona notti!

D. IACU

E il punto d'onore?!

D. NZULU

Questioni di prezzu! Cci l'includete nella somma, e faciti tuttu un forfait! (_giunge le mani e le agita in atto commiserativo_) Ca caru don Iacu!... 'Stu fidanzamentu cu me' cucina era di cunvinienza--mi l'ha dittu idda stissa ora ora.

D. IACU

Si.... in fondo.... non negu; ma....

D. NZULU