Anciennes loix des François conservées dans les coutumes angloises recueillies par Littleton, Vol. II

Part 32

Chapter 322,858 wordsPublic domain

[Marge: _Rex rediti._]

Rex die Dominico, tertio Idus Martii, e captione, apud Sandwicum applicuit[432].

[Note 432: _Hoved. ibid._]

[Marge: _Concil. Nottingham._]

_Concilium apud Nottingham, post Regis e captione reditum A. D. 1194. Reg. 5._

Tricesima die mensis _Martii_, feria 4. _Richardus_ Rex Angliæ celebravit primum _Concilii_ sui diem apud _Nottingham_[433], cui interfuerunt _Alienora Regina_, mater ejus, & _Hubertus Cantuariensis_ Archiepiscopus, qui in dextris Regis sedebat in Concilio illo: & _Gaufridus Eboracensis_ Archiepiscopus, qui a sinistris ejus sedebat: & Hugo _Dunelmensis_, & Hugo _Lincolniensis_, & Willielmus _Eliensis_ Regis Cancellarius, & Willielmus _Herefordensis_, & Henricus _Wigorniensis_, & Henricus _Exoniensis_, & Johannes _Candidæ Casæ_, Episcopi: & Comes _David_ frater Regis _Scotiæ_, & Hamelinus Comes de _Warenna_, & Ranulphus Comes _Cestriæ_, & Willielmus Comes de _Ferreres_, & Willielmus Comes de _Salisberia_, & Rogerus _Bigot_.

[Note 433: _Hoved. pag. 736._]

[Marge: _Fautores Comitis Joh. dissaisantur._]

1. Eodem die Rex dissaisivit Gyrardum de Canvilla de Castelo & Vicecomitatu _Lincolniensi_, & _Hugonem Bardolf_ de Vicecomitatu _Eboracensis_ sciræ, & de Castello _Eboraci_, & de _Scardeburc_, & de custodia de _Westmerland_, quod ipsi Comiti Johanni adhæserant contra Regem; & omnia supradicta exposuit venditioni, &c.

[Marge: _Accusationes in eum & Episcopum Cov._]

[Marge: _Judicium._]

2. Tricesima prima die mensis _Martii_, sc. pridie Calendarum Aprilis, Rex Angliæ celebravit secundum diem Concilii sui; in quo ipse petit sibi fieri judicium de Comite Johanne fratre suo, qui contra fidelitatem quam ei juraverat, castella sua occupaverat, & terras suas transmarinas & cismarinas destruxerat, & foedus cum inimico suo Rege Franciæ contra eum inierat. Similiter de _Hugone Nunant_, Coventrensi Episcopo, sibi fieri judicium postulavit, qui secreti sui consilium eum reliquerat, & Regi Franciæ & Comiti Johanni inimicis suis adhæserat, omne malum in perniciem regni sui machinans. Et judicatum est, quod Comes _Johannes_, & Episcopus _Coventrensis_ peremptorie citarentur; & si infra 40 dies non venerint, nec juri steterint, judicaverunt Comitem _Johannem_ demeruisse regnum, & Episcopum _Coventrensem_ subjacere judicio Episcoporum in eo quod ipse Episcopus erat; & judicio Laicorum in eo quod ipse Vicecomes Regis extiterit.

[Marge: _Tallagium 2. solidorum._]

3. Calendis _Aprilis_ prima die ejusdem mensis, prædictus Rex Angliæ celebravit tertium _colloquium_ suum, in quo constituit sibi dari de unaquaque carucata terræ totius Angliæ duos solidos, quod ab antiquis nominatur, _Te Mantale_.

[Marge: _Tertiae partis se milit. ad Norman._]

Deinde præcepit, quod unusquisque faceret sibi tertiam partem servitii militaris, sicut singulus feodus apportat, ad transfretandum cum illo in Normanniam.

[Marge: _Lana Cistrensium, quæ redimitur._]

Deinde exigebat a Monachis Ordinis _Cistrensis_ totam lanam suam de hoc anno: sed quia hoc facere erat eis grave & importabile, fecerunt cum eo finem pecuniarum.

[Marge: _Queritur de Archiep. Ebor. qui non respondet._]

4. Secunda die mensis Aprilis Sabbato, celebravit _diem quartum & ultimum_ Concilii sui[434], in quo omnes tam Clerici quam Laici, qui volebant sibi conqueri de Archiepiscopo _Eboracensi_, fecerunt querimonias multas de rapinis & injustis exactionibus: sed Archiepiscopus Eboracensis nullum dedit eis responsum.

[Note 434: _Hoved. pag. 737._]

[Marge: _Ger. de Canvilla accusatur de receptione prædonum._]

Deinde per _consilium_ & machinationem Cancellarii (ut dicitur) Gerardus de _Canvilla_ fuit _retatus_ de receptione prædonum, qui rapuerunt bona mercatorum euntium ad nundinas de _Stanford_; & ab eo recesserunt ad rapinam illam faciendam.

[Marge: _De læsa majestate, in non stando juri Regis._]

Præterea appellaverunt eum de læsione Regiæ Majestatis, in eo quod ipse ad vocationem Justitiarum Regis venire noluit, nec juri stare de prædicta receptatione raptorum, neque eos ad justitiam Regis producere, sed respondit se esse _Hominem Comitis Johannis_, & velle in curia sua juri stare.

[Marge: _De adjuvando inimicum Regis._]

[Marge: _Negat omnia, & duellum vadiat._]

Præterea appellaverunt eum, quod ipse fuit in vi & adjutorio cum Comite Johanne, & aliis inimicis Regis, ad castella Regis de _Nottingham_ & de _Tikehil_ capienda. Gerardus vero de Canvilla negavit omnia quæ objiciebantur ab illis, & illi dederunt vadium de prosequendo, & Gerardus dedit vadium de defendendo se per unum de liberis hominibus suis.

[Marge: _Concessiones Willel. Regi Scotiæ._]

Rex Angliæ[435], in præsentia _Alienoræ_ matris suæ, & _Huberti Cantuariensis_ Archiepiscopi, & _Hugonis Dunelmensis_ Episcopi, & _Gocelini Glascovensis_ Episcopi, & aliorum multorum tam Clericorum quam Laicorum utriusque regni:

[Note 435: _Hoved. pag. 737 & 738._]

Concessit & charta sua confirmavit _Willielmo_ Regi Scottorum & hæredibus suis in perpetuum; quod quandocunque ipsi per summonitionem Regis Angliæ ad curiam suam venient, Episcopus _Dunelmensis_ & Vicecomes _Northumbriæ_ recipient eum ad aquam de _Twede_, & in salvo conductu ducent eos usque ad aquam de _Taise_, & ibi recipient eos Archiepiscopus _Eboracensis_ & Vicecomes Eboraci, & in salvo conductu ducent eos usque ad fines Comitatus Eboracensis, & sic per Episcop. & Vice-comites ducentur de comitatu ad comitatum, donec perveniant ad curiam Regis Angliæ: Et ex quo Rex Scottorum intraverit terram Regis Angliæ, habebit quotidie de bursa Regis Angliæ 100 solidos de liberatione.

Cum autem Rex Scotiæ ad curiam Regis Angliæ venerit, quamdiu ipse in curia Regis Angliæ moram fecerit, habebit quotidie de liberatione triginta solidos & duodecim Wastellos Dominicos, & duodecim Simenellos Dominicos, & quatuor sextertia de Dominico vino Regis, & octo sextertia de vino expensabili, & 2 libras de pipere, & 4 libras de cymino, & 2 petras de cera, vel 4 cereos, & 40 grossos longos colpones de Dominica candela Regis, & 24 colpones de alia candela expensabili: Et cum ipse in patriam suam redire voluerit, conducetur per Episcopos & Vice-comites de comitatu in comitatum, donec pervenerit ad aquam de _Twede_: & habebit similiter quotidie 100 solidos de bursa Regis Angliæ in liberationem.

Charta autem hujus Concessionis & Confirmationis Regis Angliæ tradita fuit _Willielmo_ Regi Scotiæ in villa de Northamptun, feria secunda in hebdomada Paschæ, per manum Willielmi Eliensis Episcopi, Regis Cancellarii, Anno ab Incarnatione Domini nostri Jhesu Christi 1194. anno etiam regni Regis _Richardi_ V. 12. die mensis Aprilis, feria tertia in hebdomada Paschæ.

[Marge: _Winton. Episc. de Castell. & Comit. Winton. dissaisatur._]

15. die mensis _Aprilis_ venit Rex Angliæ ad _Wintoniam_[436], & eodem die dissaisivit Godefridum _Wintoniensem_ Episcopum de Castello & Comitatu _Wintoniæ_, & de illis duobus Maneriis quæ Episcopus Wintoniensis ab illo emerat ante iter suum Jerosolymitanum, & de magna parte patrimonii sui.

[Note 436: _Hoved. pag. 738._]

24. die mensis _Aprilis_[437] Dominus Rex fecit pacem & finalem concordiam inter Gaufridum Eboracens. Archiepiscopum & Willielmum Eliensem Episcopum, quod prædictus Eliensis Episcopus ad summonitionem Eboracensis Archiepiscopi jurabit cum centesima manu Sacerdotum, quod ipse nec præcepit, nec voluit, ut idem Eboracensis Archiepiscopus caperetur.

[Note 437: _Hoved. pag. 739._]

[Marge: _Charta de Libertat. Lond._]

_Charta Regis Richardi primi de Libertatibus London. A. D. 1194. Reg. 5._

_Richardus_ Dei gratia Rex Angliæ, Dux Normanniæ, Aquitaniæ, & Comes Andegaviæ, Archiepiscopis, Episcopis Abbatibus, Comitibus, Justic. Vicecomitibus, Ministris, & omnibus fidelibus Francis & Angl. totius Angliæ, salutem.

Sciatis, nos concessisse civibus nostris _London_, quod nullus eorum placitetur extra muros civitatis, &c. _Ut in charta quam Henricus Rex Pater ejus fecit eisdem civibus[438]._ T. Huberto _Cantuariæ_ Archiepiscopo, Richardo _London_, Hugone de _Dunelmo_, Gilberto _Roffen_, Hugone _Lincolniensi_, Episcopis; Radulpho Comite _Cestriæ_, Richardo Comite de _Clare_, Willielmo _Marescallo_, Rogero _Bigot_, Galfrido filio Petri, Hugone _Bardolfe_, Willielmo _Brewere_, Willielmo de _Warenne_. Dat. per manum Willielmi Eliensis Episcopi, Cancellarii nostri apud Winton. 23. die Aprilis, anno regni nostri quinto[439].

[Note 438: _In alio MS. &c. sicut in charta quam Henricus Rex II. & pater ipsius eisdem civibus fecit, continetur._]

[Note 439: _In alio MS. hic sequitur. Concessit & confirmavit Chartam Civitatis London, vid. de Middlesex de Ridellis amovendis per Thamisiam & Medeweyam. Notandum etiam est, quod in eodem hoc MS. codice, qui ante 300 annos exactas videtur, nulla fit mentio alicujus chartæ libertatum Communitati Angliæ per hunc Regem factæ: sed post fusiorem personæ & virtutum ejus descriptionem immediate transit ad Chartam hanc de libertatibus London. Deinde vero ad Assisas, ut vocat; hoc est, Constitutiones quasuam regnum integrum tangentes. Vid. Hoved. 678, 152._]

In mense _Septembris_ missi sunt[440] ex parte Regis per singulos comitatus Angliæ Justitiarii errantes, & secundum subscriptorum formam capitulorum processerunt in justitiis exequendis.

[Note 440: _Hoved. pag. 743._]

[Marge: _Forma procedendi in Placitis Coronæ Regis._]

_Forma procedendi in Placitis Coronæ Regis[441]._

[Note 441: _Hoved. pag. 744._.]

In primis eligendi sunt 4 Milites de toto comitatu, qui per sacramentum suum eligant duos legales Milites de quolibet hundredo & wapentaccio,[442] & illi duo eligant super sacramentum suum 10 Milites de singulis Hundredis vel wapentaccis, vel, si Milites defuerint, legales & liberos homines: ita quod illi duodecim in singulis respondeant de omnibus capitulis de toto hundredo & wapentaccio.

[Note 442: C'est un canton composé d'un certain nombre de villages.]

[Marge: _Capitula Placitorum Coronæ Regis._]

_Capitula Placitorum Coronæ Regis._

De _Placitis Coronæ_ novis & veteribus, & omnibus quæ nondum sunt finita coram Justitiariis Dom. Regis.

Item de omnibus _Recognitionibus_, & omnibus placitis quæ summonita sunt coram Justitiariis per Breve Regis, vel capitalis Justitiæ, vel a capitali curia Regis coram eis missa.

Item de _Eschaetis_ quæ sunt & quæ fuerunt postquam Rex arripuit iter versus terram Jerusalem, & quæ fuerunt tunc in manu Regis, & iterum sunt modo in manu ejus vel non, & de omnibus _Eschaetis_ Domini Regis; si a manu sua sunt remotæ, quomodo, & per quem, & in cujus manus devenerunt, & qualiter, & quis exitus inde habuerit, & quos, & quid valuerint, & quid modo valeant: & si aliqua Eschaeta sit, quæ ad Dominum Regem pertineat, quæ in manu ejus non sit.

Item de _Ecclesiis_ quæ sunt de donatione Domini Regis.

Item de _Custodiis puerorum_, quæ ad Dominum Regem pertinent.

Item de _Maritagiis_ puellarum vel viduarum, quæ ad Dominum Regem pertinent.

Item de _Malefactoribus_ & eorum receptoribus, & eis consentientibus.

Item de _Falsonariis_.

Item de _Interfectoribus Judæorum_, qui sunt: & de vadiis Judæorum interfectorum, & catallis, & terris, & debitis, & chartis, & quis ea habuerit, & quis quantum eis debuerit, & quæ vadia habuerint, & quis ea teneat, & quantum valeant, & quis exitus inde habuerit, & quos, & omnia vadia, & debita Judæorum interfectorum, capiantur in manu Regis, & qui ad occisionem Judæorum fuerunt, & non fecerunt finem cum Domino Rege, vel Justitiariis suis, capiantur, & non deliberentur, nisi per Dom. Regem vel Justitiarios suos.

Item de omnibus auxiliis datis ad redemptionem Domini Regis, quis quantum promiserit, & quantum reddiderit, & quantum a retro sit[443].

[Note 443: _Hoved. pag. 744._]

Item de _Fautoribus_ Comitis Johannis, qui finem cum Dom. Rege fecerunt, & qui non.

Item de _Catallis_ Comitis Johannis vel fautorum ejus, quæ ad usum Domini Regis non sunt conversa, & quantum Vice-comites receperunt, & Ballivi sui, & quis aliquid contra antiquas consuetudines regni dederit.

Item de omnibus terris Comitis Johannis, de _Dominicis_, & _Wardis_, & _Eschaetis_, & de donis suis, & qua de causa data sunt ei illa dona, & omnia dona Comitis Johannis capiantur in manu Dom. Regis, præterquam illa quæ per Regem confirmata sunt.

Item de _debitis_ & _finibus_ quæ debentur Comiti Johanni, & qua de causa; & omnia exigantur ad opus Dom. Regis.

Item de _foeneratoribus_, & eorum _Catallis_, qui mortui sunt.

Item de vinis venditis contra _Assisam_, & de falsis mensuris tam vini quam aliarum rerum.

Item de cruciatis mortuis ante iter suum arreptum versus Jerusalem, & quis eorum catalla habuerit, & quæ, & quanta.

Item de magnis _Assisis_, quæ sunt de centum solidatis terræ, & infra.

Præterea in quolibet Comitatu eligantur tres _Milites_ & unus _Clericus_, custodes Placitorum coronæ. Et nullus _Vicecomes_ sit Justitiarius in Vicecomitatu suo, nec in Comitatu quem tenuerit post primam coronationem Dom. Regis.

Præterea _tailleantur_ omnes Civitates & Burgi, & dominica Dom. Regis.

_Justitiarii_ vero nominati una cum _Baillivis Willielmi_ de S. Mariæ Ecclesia, & Gaufridi filii Petri, & Willielmi de _Chimelli_, & Willielmi Bruere, & Hugonis _Bardulfi_ & Vicecomitis locorum, summoniri faciant milites in Comitatu in rotulo nominatos; & ad diem & locum quem eis scire facient, veniant, & coram eis jurare faciant illos, quod legale posse suum ponent ad Wardas, & Eschaetas Dom. Regis instaurandas, & ad appretiandas ad commodum Dom. Regis, nec alicujus odio, favore vel gratia illud omittent; & quod prædicti milites nominati super sacramentum suum eligent 12 legales milites, vel liberos, & legales homines, si milites ad hoc inventi non fuerint, per diversas partes singulorum Comitatuum in itinere prædictorum Justitiariorum, sicut expedire viderint; qui similiter jurent, quod ad _Wardas_ & _Eschaetas_ de partibus illis instaurandas, & appretiandas, & affirmandas, suum legale posse & consilium & auxilium apponent ad commodum Regis ut prædictum est; & prædicti jurati super sacramentum suum eligent de liberioribus hominibus _Eschaetarum_ & _Wardarum_, quot & quales noverint esse sibi necessarios, ad prædicta Dom. Regis negotia, sicut melius fieri potest, ad commodum Domini Regis exequenda.

Et secundum est quod prædictæ _Wardæ_ & _Eschaetæ_ instaurabantur de exitibus ex eis provenientibus usque ad festum Michaelis. Item de exitibus ejusdem termini, & si non sufficiunt, supplebitur deficiens de _Telonio_ Dom. Regis ita quod illi qui tenebunt _Wardas_, & _Eschaetas_ illas ad firmam respondebunt inde a festo S. Michaelis & deinceps tanquam de stauratis.

Dominus autem Rex illis qui _Wardas_ illas & _Eschaetas_ ad firmam tenebunt, eas usque ad terminum suum de anno in annum warrantizabit; ita quod licet Dominus Rex aliquam illarum alicui dedisset, firmarius firmam suam tenebit, usque ad finem anni, per firmam ei reddendam, cui Rex eam dederit, quam Dominus Rex inde perceperit.

Justitia vero _Eschaetæ_, quam dederit, remaneat Dom. Regi, nisi Dominus Rex illud nominatim dederit.

_Firmarius_ vero cum firmam suam dimiserit, instauramentum suum, & omnia sua quæ in firmis posuerit ultra instauramentum Regis, libere & sine diminutione habebit, & inde habebunt literas Dom. Archiepiscopi patentes, continentes tenorem Chartæ Dom. Regis super hoc factæ.

Inquiratur item diligentissime quantus sit _assisii_ redditus per singula manerii in demenio, & quantum valeant omnia alia in prædictis maneriis _assisa_; & quot sunt carucæ, & quantum singulæ valeant, non æstimantes eas ad pretium XX solidorum tantum; sed secundum quod terra fuerit vel bona vel mala, crescat vel decrescat pretium.

Illi vero qui _firmas_ suscipient, _firmas_ suas instaurabunt ut prædictum est, secundum pretium supradictum, de exitibus _Eschaetarum_ & _Wardarum_.

Inquiratur item de quot bobus, & averiis singulæ carucæ valeant instaurari; & quot & quantum instauramentum singula maneria possint sustinere, & tunc aperte & distincte in scriptum redigantur.

[Marge: _Pretium animalium._]

Erit autem pretium bovis IV solidi, & vaccæ similiter, & averi similiter; & ovis crispæ X denarii & ovis lanæ grossioris VI denarii, & suis XII denarii, & verris XII denarii. Et cum firmarii firmas suas dimiserint, de prædicto pretio respondebunt, vel de animalibus pacabilibus in optione firmariorum; & cum omnia prædicta instaurata fuerint, & appretiata, omnia imbrevientur aperte & distincte & deferantur ad Scaccarium. Excipiuntur autem de hac assisa Episcopatus & Abbatiæ, & terræ Baronum qui proximi sunt ætati.

Inquiratur etiam per sacramentum prædictorum de omnibus _Wardis_ & _Eschaetis_, quæ non sunt in manu Domini Regis; & capiantur in manu Dom. Regis, & de illis fiat sicut de aliis Eschaetis & Wardis.

[Marge: _Capitula de Judæis._]

_Capitula de Judæis[444]._

[Note 444: _Hoved. pag. 745._]

Omnia debita & vadia Judæorum imbrevientur, terræ, domus, redditus, & possessiones.

_Judæus_ vero qui aliquid horum celaverit, sit in forisfactura Domini Regis de corpore suo, & de concelamento, & de omnibus possessionibus suis, & omnibus Catallis suis; nec unquam concelamentum Judæo recuperare licebit.

Item provideantur 6 vel 7 loca, in quibus facient præstita sua; & provideantur 2 legales Christiani, & 2 legales Judæi, & 2 legales scriptores; & coram illis & Clericis Willielmi de S. Mariæ Ecclesia, & Willielmi de Chimilli fiant præstita, & Chartæ præstitorum fiant in modum Chirographi, & altera pars remaneat _Judæo_, sigillato sigillo illius cui pecunia traditur; & altera pars remaneat in arca communi, in qua sunt 3 ferruræ; unde duo Christiani habeant unam clavem, & 2 _Judæi_ unam, & Clerici Willielmi de _S. Mariæ_ Ecclesia, & magistri Willielmi de _Chimilli_ habeant tertiam; & præterea tria sigilla, & qui claves habuerint sigilla apponent.

Clericus autem prædictorum Willielmi & Willielmi habeant rotulum de transcriptis omnium chartarum, & sicut chartæ mutabuntur, mutetur & rotulus.

De singulis Chartis dentur 3 denarii, medietas a _Judæo_, & medietas ab eo cui pecunia creditur; unde 2 scriptores habeant 2 denarios, & custos rotuli tertiam; & de cætero nullum fiet præstitum, nulla Judæis fiet solutio, nulla fiet chartarum mutatio, nisi coram predictis vel majori parte, si omnes interesse nequiverint.

Et praedicti duo Christiani habeant unum rotulum de recepta Judæorum solutionis eis de cætero faciendæ; & 2 Judæi unum, & Custos rotuli unum.

Item quilibet _Judæus_ jurabit super rotulum suum quod omnia debita sua, & vadia & redditus, & omnes res, & possessiones suas imbreviari faciet, & quod nihil celabit ut prædictum est; & si scire poterit quod aliquis aliquid celaverit, istud justitiis ad eos missis secreto revelabit; & quod falsarios Chartarum, & retonsores denariorum, ubi eos scient, detegent, & monstrabunt, & de falsis Chartis similiter.

Præterea _Inquisitio_ quæ quærenda erat de prisis & censeriis omnium Baillivorum Domini Regis, tam Justitiarum quam Vicecomitum & Constabulariorum, & Forestariorum & eorum servientium, post coronationem Domini Regis Richardi primum, & quare prisæ illæ captæ fuerunt, & per quem, & de omnibus Catallis, donis & promissis factis occasione saisinæ factæ de terris Comitis _Johannis_, & fautorum suorum; & quis ea receperit, & quæ, & quantam dilationem ceperit per mandatum Huberti Cantuariensis Archiepiscopi tunc temporis Capitalis Justitiarii Regis.

[Marge: _Rex aliud sigillum regni fieri jubet._]

Sub hoc tempore[445] Rex ex _Andegavia_ & _Cenomannia_ veniens in Normanniam, moleste tulit quicquid factum fuerit de treugis factis inter ipsum & Regem Franciæ; & imputans Cancellario suo hoc per eum fuisse factum, abstulit ab eo sigillum suum, & fecit sibi novum sigillum fieri; & mandavit per singulas terras suas, quod nihil ratum foret quod fuerat per vetus sigillum suum; tum quia Cancellarius ille operatus fuerat inde minus discrete, quam esset necesse; tum quia sigillum illud perditum erat quando _Rogerus Malus-Catulus_ Vicecancellarius suus submersus erat in mari ante insulam de _Cypro_.

[Note 445: _Hoved. pag. 746._]

Et præcepit Rex quod omnes qui Chartas habebant, venirent ad novum sigillum suum, ad Chartas suas renovandas.

[Marge: _Torniamenta statuit._]

Praeterea statuit Rex[446] _Torniamenta_[A] fieri in Anglia, & Charta sua confirmavit, ita quod quicunque _torniare_ vellet, daret ei pecuniam secundum formam subscriptam.

[Note 446: _Hoved. pag. 746._]

[Marge A: Tournois.]

Videlicet, Comes daret pro licentia torniandi XX marcas argenti; & Barones X marcas argenti; & miles terram habens, IV marcas argenti; & miles non habens terram, II marcas argenti. Et præcepit Rex ne aliquis accederet ad loca torniamentorum, nisi prius tradidisset ei memoratam pecuniam. Chartam autem hujus Concessionis, tradidit Rex Willielmo Comiti Salesburiensi custodiendam. Vide Mat. Par. pag. 170. V. Hoved. pag. 755. lin. 11.

[Marge: _Hubertus Archiep. juramentum mittit per totam Angliam._]

Eodem anno 1195. _Hubertus_ Cantuar. Archiepiscopus Apostolicæ Sedis Legatus, & totius Angliæ Justitiarius, misit per totam Angliam hujusmodi formam Juramenti, viz[447].

[Note 447: _Hoved. pag. 757._]

Quod omnes homines regni Angliæ, pacem Dom. Regis pro posse suo servabunt.

Et quod nec latrones nec robatores, nec eorum receptatores erunt, nec in aliquo eis consentient. Et quod cum hujusmodi malefactores scirent, illos pro toto posse suo capient & Vicecomitibus liberabunt, qui nullo modo deliberentur nisi per Dom. Regem, vel capitalem justitiam suam: Et si illos capere non poterunt, eos Baillivis Domini Regis cuicunque fuerint, scire facient.

Levato autem clamore insequendi _Utlagatos_, _Robatores_, _Latrones_, aut eorum _Receptatores_, omnes sectam illam plene facient pro toto posse suo; & si quem viderint, vel manifestum fuerit, sectam illam non fecisse, vel sine licentia se ab ea retraxisse, eos tanquam malefactores ipsos capient, & Vicecomiti liberabunt, non liberandos nisi per Regem, aut ejus capitalem justitiam.

Milites[448] vero ad hoc assignati faciet venire omnes de balliva sua coram se a quindecim annis, & ultra; & jurare facient quod pacem Domini Regis, ut supradictum est, servabunt; & quod nec utlagati, nec robatores, nec latrones, nec eorum receptatores erunt, nec in aliquo eis consentient, & quod sectam, ut prædictum est, plenam facient; & quod si cum malefactione aliquem ceperint, militibus in balliva super se positis, & ad hoc assignatis, eum liberabunt, qui eum liberabunt Vicecomiti custodiendum, ut ipsum malefactorem, nec liberandum nisi per præceptum Dom. Regis, vel ejus capitalis justitiæ.

[Note 448: _V. Bract. Lib. 3. Tract. 2. cap. 1. num. 1._]