Part 22

_Guilielmus Abbas de Pershore. Wigorn._ _Wimundus Abb. de Tavestock Devon._ _Aldwinus Abb. de Ramesey Hunting._ _Godricus Abb. de Peterburg. Northamp._ } _Haimo Abb. de Cerne Dorset._ } Nondum _Egelricus Abb. de Midletum. Dorsant. Wilt._ } consecrati.

Et ob alia delicta.

_Ricardus Abb. de Ely._ _Robertus Abb. de S. Edmund. Suff._ _Ille de Mickelney._

2. Statutum quoque est, ne Episcopi sæcularium placitorum officium suscipiant; & ut non sic ut Laici, sed ut religiosas personas decet, ordinatas vestes habeant; & ut semper & ubique honestas personas testes habeant suæ conversationis.

Ut Archidiaconatus non dentur ad firmam.

Ut Archidiaconi sint Diaconi.

Ut nullus Archidiaconus, Presbyter, Diaconus, Presbyter Canonicus uxorem ducat, vel ductam retineat. Subdiaconus vere quilibet qui Canonicus non est, si post professionem castitatis uxorem duxerit, eadem regula constringatur.

Ut Presbyter quamdiu illicitam conversationem mulieris habuerit, non sit legalis, nec Missam celebret, nec si celebraverit, ejus Missa audiatur.

Ut nullus ad Subdiaconatum aut supra ordinetur sine professione castitatis.

Ut filii Presbyterorum non sint hæredes Ecclesiarum patrum suorum.

Ne quilibet Clerici sint sæcularium Præpositi, nec Procuratores, nec Judices sanguinis.

Ut Presbyteri non eant ad potationes, nec ad pinnas bibant.

Ut vestes Clericorum sint unius coloris, & calceamenta ordinata.

Ut Monachi vel Clerici qui ordinem suum abjecerunt, aut redeant, aut excommunicentur.

Ut Clerici patentes coronas habeant.

Ut decimæ non nisi Ecclesiis dentur.

Ne Ecclesiæ aut Præbendæ emantur.

Ne novæ capellæ fiant sine consensu Episcopi.

Ne Ecclesia sacretur donec provideantur necessaria & Presbytero & Ecclesiæ.

Ne Monachi poenitentiam cuivis injungant sine permissu Abbatis sui, & quod Abbates eis licentiam de hoc dare non possunt, nisi de eis quorum animarum curam gerunt.

Ne Monachi Compatres, vel Monachæ Commatres fiant.

Ne Monachi teneant villas ad firmam.

Ne Monachi Ecclesias nisi per Episcopos accipiant, neque sibi datas ita expolient suis reditibus, ut Presbyteri ibi servientes in iis quæ sibi & Ecclesiis necessaria sunt, penuriam patiantur.

Ut fides inter virum & mulierem occulte & sine testibus, de conjugio data, si ab alterutro negata fuerit, irrita habeatur.

Ut criniti sic tondeantur ut pars aurium appareat, & oculi non tegantur.

Ne cognati usque ad septimam generationem ad conjugium non copulentur, vel copulati simul permaneant; & si quis hujus incestus conscius fuerit, non ostenderit, ejusdem criminis se participem esse cognoscat.

Ne corpora defunctorum extra Parochiam suam sepelienda portentur, ut Presbyter Parochiæ perdat quod inde illi juste debetur.

Ne quis temeraria novitate, corporibus mortuorum, aut feretris, aut aliis rebus, quod contigisse cognovimus, sine Episcopali authoritate, reverentiam sanctitatis exhibeat.

Ne quis illud nefarium negotium, quo hactenus homines in Anglia solebant, velut bruta animalia venundari, deinceps ullatenus facere præsumat.

[175]Sodomiticum flagitium facientes, & eos in hoc voluntarie juvantes, in hoc eodem Concilio, gravi anathemate damnati sunt, donec poenitentia & confessione absolutionem mereantur. Qui vero hoc crimine publicatus fuerit, statutum est siquidem fuerit persona religiosi ordinis, ut ad nullum amplius gradum promoveatur, & si quem habet, ab illo deponatur. Si autem Laicus, ut in toto regno Angliæ legali suæ conditionis dignitate privetur. Et ne hujus criminis absolutionem iis qui se sub regula vivere non noverunt, aliquis nisi Episcopus facere præsumat.

[Note 175: _Hoc in exemplari Antiq. Brit. non habetur._]

Statutum quoque est ut per totam Angliam in omnibus dominicis diebus, excommunicatio præfata renovetur.

[Marge: _Languescit hæc Synodus._]

Hæc Synodus (ut nonnullæ aliæ _Westmonasterii_ habitæ) _Londoniensis_ etiam vulgo dicebatur; & prima fuit quæ post longam reviviscit desuetudinem: Sed ejus constitutiones statim spretæ sunt & posthabitæ; cum ex discordia inter _Regem_ & _Anselmum_ Archiepiscopum circa investituras Ecclesiarum, tum[176] quod totus Clerus Eboracensis uxores dimittere aut castitatem profiteri strenue renuerunt. Adactus est etiam Anselmus ipse excommunicationem quam Synodus statuit singulis diebus dominicis in _Sodomitas_ renovandam, rationabili dispensatione cohibere.[177] Criniti insuper comam nutriunt; & Abbates quidam qui hic pro Simonia sunt depositi; per Simoniam suas iterum, vel novas Abbatias consequuntur. Rex vero huic Concilio plurimum reddit vigorem anno regni sui X ut ibidem videas.

[Note 176: _Epist. Ger. Ebor. Archiep. Antiq. Br. 119. Eadmer. lib. 3 pag. 68._]

[Note 177: _Eadm. lib. 4, pag. 105._]

[Marge: _Discordia inter Regem & Anselmum._]

An. 1103. Magna discordia facta est inter Regem Henricum & Anselmum Archiepiscopum, eo quod Archiepiscopus nollet consentire quod Rex daret investituras Ecclesiarum, neque communicare iis quibus Rex, quia Rex jam dederat, &c. Unde Rex præcepit Girardo Eboracensi eos consecrare.

Post hæc Rex tenuit[178] curiam suam in Pascha _Wint._ & Anselmus a Rege rogatus Romam petiit 5 Cal. Maii, &c.

[Note 178: _Mat. Par. an. 1102._]

[Marge: _Concil. Lond._]

Anno Domini 1106. habitum est _Londini Concilium_ ad Procerum atque populi animos Regi contra Robertum Ducem Normanniæ novum molientem bellum, confirmandos.

Magnates igitur edicto regio convocatos, _Rex_ sic alloquitur.

[Marge: _Oratio Regis ad Concilium._]

Amici & fideles mei, indigenæ & naturales. Nostis ex veraci fama, fratrem meum _Robertum_ ad Hierosolymorum regnum a Deo vocatum, & a populo foeliciter electum fuisse.

Ipsum vero pertinacius hoc refutasse, & a Deo igitur merito refutandum. Vir (ut etiam nostis) elatæ frontis, ferox, bellis atque spoliis assuetus, pacis inimicus & impatiens, qui vos ludibrio habet & contemptui; ignavos, desides, & helluones clamitans, conculcare gestiens & desiderans. Ego humilis & pacificus, paci studeo, vestrisque vos in antiquis libertatibus (prout sæpius jurejurando sum pollicitus) confovebo. In consiliis vestris acquiescam, & secundum hæc, ex more mansueti Principis gubernabo. Scribantur dicta, roborabo; & iteratis omnia juramentis, sacrosanctius confirmabo. Omnia siquidem quæ Principum omnium optimus Edouardus sanctus, Deo inspirante statuit, _ego statuo; & inviolate impero observanda_[179].

[Note 179: On n'exécutoit donc pas encore ces Loix dans le Royaume; celles de Guillaume les avoient donc anéanties. La Charte par laquelle il avoit fait semblant de rétablir les Loix d'Edouard fut si mal observée, dit Rapin de Thoiras en son extrait du tom. 1 des Actes de Rimer, que _ce ne fut que cent ans après qu'on en trouva une copie dans un des Monasteres où on avoit mis plusieurs copies de cette Charte en dépôt_.]

Mihi igitur individue adhærentes injurias a fratre, id est, hoste meo & totius regni Angliæ, illatas, unanimiter excipite, strenue propellite, & ut bellicosos decet, cumulatius ulciscimini. Anglorum robore fretus & virtute; Normannorum minas & jactantias flocci facio. Sic Rex in Concilio: Et quæ inde subsecuta sunt dicat tot Mat. Parisius suis verbis. Talibus igitur promissis, quæ tamen in fine _impudenter violavit_, omnium corda sibi inclinavit, ut pro ipso contra quemlibet usque ad capitis expositionem dimicarent.

[Marge: _Denarii nova forma._]

An. 1106. 7 Hen. I. Rex instituit[180] denarium cum duplici cruce lineari per totam ducta superficiem cudi; sic ut in pauperum beneficium, interlineari spatio vel in obolos frangerentur, vel in quadrantes.

[Note 180: _Stowe in Edw. an. 1279._]

[Marge: _Dispensatio de promovendis Presbyterorum filiis ad sacra officia._]

An. 1107. Cum in Romana Ecclesia[181] institutum esset ut Presbyterorum filii ad sacra officia non promoverentur; nunc decretali Paschalis Epistola ad Anselmum Archiep. Cantuar. dat. 3 Cal. Junii. An. Dn. 1107. id est, 7 Henr. I. quia in Anglorum regno tanta hujusmodi plenitudo est, ut major pene & melior clericorum pars in hac specie censeatur:--_Anselmo conceditur dispensandi facultas, pro necessitate temporis & utilitate Ecclesiæ_; ita tamen ut imposterum constitutionis Ecclesiasticæ præjudicium caveatur.

[Note 181: _Eadm. lib. 4, p. 91. Epist. Decr. Paschal._]

[Marge: _Dux Norman. excæcatur._]

An. 1107. sub æstate,[182] Robertus Exdux Normannia nova in Regem aggressurus elabitur custodia, sed deprensus in fuga, carceri mancipatur arctiori, & fulgenti obstaculo oculorum luce clam privatur, salvis tamen orbiculis eorundem.

[Note 182: _Mat. Par. in ann. Matt. West in ann._]

[Marge: _Concilium Londini Palatinum._]

An. Dom. 1107. _Concilium Londoniæ Palatinum de investituris._

A. D. 1107. (id est, 8. Henr. I.) in Cal. Augusti, _Conventus_ omnium Episcoporum, Abbatum, & Procerum regni, _Londoniæ_ in palatio Regis factus est; & per tres dies (absente Anselmo Archiepiscopo) inter Regem & Episcopos satis actum e Ecclesiarum investituris, quibusdam ad hoc nitentibus, ut Rex eas faceret more Patris & Fratris sui, non juxta præceptum & obedientiam Apostolici. Nam Papa Paschalis in sententia quæ inde promulgata fuerat, firmus stans, concesserat hominia, quæ Papa Urbanus æque ac investituras interdixerat: ac per hoc Regem sibi de investituris consentaneum fecerat. Dehinc, præsente Anselmo, astante multitudine, annuit Rex & statuit.

Ut (ab eo tempore in reliquum) nunquam per dationem baculi pastoralis, vel annuli, quisquam de Episcopatu aut Abbatia, per Regem, vel quamlibet laicam manum investiretur in Anglia: Concedente quoque Anselmo, ut nullus in prælationem electus, pro hominio quod Regi faceret, consecratione suscepti honoris privaretur.

Quibus ita dispositis, pene omnibus Ecclesiis Angliæ, quæ suis erant pastoribus diu viduatæ, per consilium Anselmi, & Procerum regni, sine omni virgæ pastoralis, aut annuli investitura, patres a Rege sunt instituti. Instituti quoque sunt ibidem & eodem tempore, ab ipso Rege, quidam ad regimen quarundam Ecclesiarum Normanniæ, quæ similiter erant suis patribus destitutæ.[183]

[Note 183: _Fl. Wig. ibid. & Eadm. totidem verbis lib. 4, pag. 91. & Hoved. ibid. MS. Croyland. pag. 104. v. infra._]

[Marge: _Subjectio Archiep. Ebor. Cantuariæ._]

In hoc etiam Concilio[184] Anselmus postulat Gerardum Archiepiscopum Eboracensem de professione canonicæ obedientiæ & subjectionis Cantuariæ Archiepiscopatui debita. De quo plura Eadmer, lib. 4.

[Note 184: _Eadm. lib. 4. pag. 91._]

[Marge: _Electi Cantuariæ benedicendi._]

Et statutum est, ut qui ad Episcopatum electi erant, Cantuariam irent, & ibi dignitatis ipsius benedictionem ex more susciperent.

[Marge: _Oculi Duci Normanniæ eruuntur._]

A. D. 1107. Robertus Dux Normanniæ[185] ab Henrico Rege incarceratus, deceptis custodibus, conatus est evadere; sed fugiens ab eisdem, captus est. Hoc cum Regi nuntiatum esset, Rex jussit eum arctiori carceri & custodiæ mancipatum, fulgenti obstaculo oculorum luce privari, quod & factum est[186].

[Note 185: _Mat. Par. pag. 60._]

[Note 186: _Hæc a Spelm. bis narrantur._]

[Marge: _Rex investituram Clero cedit Clerus Regi Homagium._]

Eodem anno factus est Conventus Episcoporum & Abbatum, pariter & Magnatum Londoniis in palatio Regis, præsidente Archiepiscopo Anselmo, cui innuit Rex Henricus, & statuit, ut ab eo tempore in reliquum nunquam per donationem baculi pastoralis vel annuli quisquam de Episcopatu vel Abbatia per Regem vel quamlibet laicam manum investiretur in Anglia: concedente Archiepiscopo, ut nullus ad prælationem electus, pro homagio quod Regi faceret, consecratione suscepti honoris privaretur.

[Marge: _Concil. London._]

A. D. 1107. _Concilium_ Londini _celeberrimum, in quo Rex gratias Deo exolvens ob insignes victorias, investituras Ecclesiarum & electiones Prælatorum remittit_, &c.[187].

[Note 187: _MS. Croilland. sub Joffrido Abbat. pag. 104. Vid. supra Mat. Par._]

[Marge: _Rex investituras Ecclesiarum & electiones Prælatorum. &c. remittit._]

Magnificus autem Anglorum Rex _Henricus_, hoc in tempore, pro _Roberti_ fratris sui ac aliorum suorum adversariorum a Deo sibi præfata felici victoria, intima devotione gratias multiplices accumulans & exolvens; tam Episcoporum & Abbatum totius Cleri Angliæ, quam Comitum, Baronum, Optimatum & Procerum totius regni sui celeberrimo Concilio apud _Londonias_ constituto, sui cordis proprio & sanctissimo motu, coram omnibus coadunatis, investituras amodo Ecclesiarum per annulum & baculum remisit, electiones Prælatorum omnibus Ecclesiis libere concessit, Episcopatuum & Abbatiarum vacationes successoribus restituendas integre promisit, ac omnia alia quæ sancta mater Ecclesia diu antea suspiraverat, regali munificentia contulit, suis _tantum juribus regalibus sepositis & exceptis_. Quantum tunc gaudium, quam devotus arridebat populus, quam solenniter & sancte omnes & singuli Regis animum ad sidera extollebant, nullus ediceret, nec _Tullius_ edoceret. Illa namque vice venerabilis Archiepiscopus Cantuariæ _Anselmus_, assistente sibi reverendo Archiepiscopo Eborum _Girardo_, uno die sex Episcopos a suis Ecclesiis canonice electos consecravit.

[Marge: _Exceptis juribus regalibus._]

[Marge: _Sex Episcopi canonice electi jam consecrantur._]

[Marge: _Curialium rapinæ coercentur._]

Anno 1108[188]. id est, 8 & 9, _Henr._ I. cum sub plurimis fingebatur populus gravaminibus, Rex ægre ea ferens, authores censuit puniendos; & a Curialibus sibi primum exordiendum. Sub tempore quippe Regis præcedentis, eis hactenus inoleverat consuetudo, ut dum curiam sequerentur, accolas undequaque deprædarent, res hospitum involarent, raperent, disperderent, & nisi pretio redimerent, igni traderent. Crudelia insuper exercentes in patres familias, turpia in uxores & filias: adeo ut præcognito Regis adventu, in sylvis & locis abditis sibi suisque quærerent præsidium.

[Note 188: _Eadm. lib. 4. pag. 94._]

Hanc barbariem, Anselmi Archiepiscopi atque Procerum consilio, edicto coercuit; statuens, ut hujusmodi nefariis aut oculi eruerentur, aut pedes, manus, vel membra aliqua, constanti justitia, detruncarentur.

Edixit etiam Curialibus suis[189], ubicunque villarum esset, quantum a rusticis gratis accipere, quantum & quoto pretio emere debuissent.

[Note 189: _Malm. lib. 5. pag. 162._]

[Marge: _Felones suspenduntur._]

Anno 1108. post Non. Martii, i. e. 9 _H._ I. Rex[190] Anglorum Henricus pacem firmam, legemque talem constituit; ut si quis in furto vel latrocinio deprehensus fuisset, suspenderetur; sublata Wirgildorum, id est, pecuniariæ redemptionis lege.

[Note 190: _Fl. Wig. ibid. pag. 481. Hov. ib. Rad. Nig. ib._]

Stupra etiam edicto compescuit.

[Marge: _Monetam corrumpentium poena._]

Ut Monetarii & alii falsos denarios facientes[191], absque aliqua redemptione oculos & testiculos amitterent.

[Note 191: _Malm. in H. 1. 158, pag. 159. Fl. wig. Rad. Niger. Hov. in anno 1108._]

[Marge: _Monetam integram non respuendam._]

Et quoniam sæpissime dum denarii boni[192] argenti eligebantur, flectebantur, rumpebantur [a venditoribus] respuebantur; statuit ut nullus denarius vel obolus (quos & rotundos esse instituit) aut etiam Quadrans, si integer esset, respueretur[193]. Nota, quod _si_ & _respueretur_ solummodo apud Hovedenum reperiuntur. Vide supra in An. 1106.

[Note 192: _Fl. Wig. anno pag. 1108. Eadm. lib. 4. pag. 94. Hoved. ib._]

[Note 193: _Malm. lib. 4. pag. 162._]

[Marge: _Foresta._]

Anglos angaria forestæ vehementer oppressit,[194] multas etiam instituit, ut patet in Chart. Libert. R. Steph.

[Note 194: _Rad. Nig. an. 1108._]

Cervicidas ab homicidiis parum decernebat. Vid. Neub. lib. 103.

[Marge: _Filia Regis nupta Imperatori._]

Rex dedit _Mathildem_[195] filiam suam Henrico Imp. quæ apud Moguntiam desponsata est, in & Imperatricem consecrata. Cui Imperator dedit CM. equites in dote.

[Note 195: _Ibid._]

[Marge: _Danegeld._]

Tunc in Anglia datum est _Danegeld_.[196]

[Note 196: Impôt. Vide _Cangium ad istud verbum_. Il étoit destiné au payement des troupes employées contre les Danois, _quasi Danorum gelda_.]

[Marge: _Mercatorum virga._]

Mercatorum falsam ulnam castigavit[197], brachii sui mensusura adhibita, omnibusque per Angliam proposita. Vid. supra in An. 1. Regis.

[Note 197: _Malm. lib. 5. pag. 162._]

[Marge: _Poenarum commutatio._]

Principio regni, ut terrore exempli reos inureret, ad membrorum detruncationem, post ad pecuniæ solutionem proclivior, &c.

Breve _Regis Henrici_ I. _de non faciendo Episcopum Wigorn. geldare_[198].

[Note 198: _MS. wigorn. fol. 136._]

_Gelder. Quietantia Ep. Wig._

_Henricus_ Rex Anglorum Waltero de _Bellocampo_ & collectoribus Werecestresire, salutem.

Præcipio vobis ne amodo faciatis Episcopum Wigorniæ Geldare, &c. Teste Ep. Sarum apud Winton.

[Marge: _Charta Regis de Moneta falsa._]

_Charta Regis Henrici I. de Moneta falsa & cambiatoribus_[199].

[Note 199: _Ruber. Liber Scaccar. fol. 163. b._]

_Henricus_ Rex Anglorum Sampsoni Episcopo & Ursoni de Abetot, & omnibus Baronibus Francis & Anglicis de Wircestrescira, salutem. Sciatis quod volo & præcipio, ut omnes Burgenses & omnes illi qui in burgis morantur, tam Franci quam Angli, jurent tenere & servare monetam meam in Anglia, ut non consentiant falsitatem monetæ meæ. Et si quis cum falso denario inventus fuerit, si warantum inde revocaverit, ad eum ducatur; & si illum inde comprobare poterit, fiat justitia mea de ipso Warant. Si vero non poterit illum probare de ipso falsionario, fiat justitia mea saltem de dextro pugno & de testiculis. Si autem nullum Warantum revocaverit, portet inde judicium, se nescire nominare vel cognoscere aliquem a quo acceperit. Præterea defendo ne aliquis monetarius denarios mutet, nisi in Comitatu suo; & hoc coram duobus testibus legitimis ab ipso Comitatu. Et si in alio Comitatu mutando denarios captus fuerit, si captus sit, ut falsionarius; & nullus sit ausus cambire denarios, nisi monetarius. Teste Willielmo Cancellario & Roberto Comite de _Mell._ & R. filio _Hamonis_, & R. de _Revers_ apud Westm. in Natale Domini.

V. Gervas. Tilber. l. 1. ca. 3. fol. 2. l. 40.

Operæ pretium vero est audire quam severus Rex fuerit in pravos. Monetarios enim fere omnes totius Angliæ fecit ementulari, & manus dextras abscindi, quia monetam furtive corruperant. H. _Huntind._ l. 7. p. 382. in An. 25. Hen. I. _Rad. Cestrens._ dicit statutum esse An. 1108.

[Marge: _Charta Regis de Comitatibus & Placitis venendis._]

_Charta ejusdem Regis, ubi Comitatus teneri debet, & ubi placita de divisis terrarum._

_Henricus_ Rex Anglorum _Sampsoni_ Episcopo & _Ursoni_ de _Abetot_, & omnibus Baronibus suis Francis & Anglicis de Wirecestrescira, salutem.

Sciatis quod concedo & præcipio, ut amodo Comitatus mei & Hundredi in illis locis & eisdem terminis sedeant, sicut sederunt in tempore Regis _Edwardi_, & non aliter: Ego enim quando voluero, faciam ea satis summonere propter mea dominica necessaria ad voluntatem meam. Et si amodo exurgat placitum de divisione terrarum, si est inter Barones meos dominicos, tractetur placitum in Curia mea. Et si est inter _Vavassores_[200] duorum Dominorum, tractetur in Comitatu: & hoc Duello fiat, nisi in eis remanserit.

[Note 200: Il conserve les Vavassories; il ne détruisoit donc pas les Coutumes féodales.]

Et volo & præcipio, ut omnes de Comitatu eant ad Comitatus & Hundreda, sicut fecerint tempore Regis _Edwardi_: nec remaneant propter aliquam causam pacem meam vel quietudinem, qui non sequuntur placita mea & judicia mea, sicut tunc temporis fecissent. Teste R. Episcopo _Londoniæ_ & R. Episcopo & Ranulfo Cancell. & R. Comite de Mell. apud _Rading_.

[Marge: _De Wrecco maris._]

_De Wrecco maris tempore Henrici primi & Regis Stephani._

Sub iisdem diebus (i. e. A. D. 1139. _Stephani_ Regis. An. 4.) tempestate prævalente, contigit navem quandam variis sumptibus refertam de _Rumenel_ terra Archiepiscopi Cantuariensis, super terram Ecclesiæ de Bello in Dengemareis membro de Wy confractam (hominibus vix evadentibus) jactari. Sciendum est autem hoc pro lege ab antiquitate per maris littora observandum, ut navi fluctibus contrita, si evadentes intra statutum terminum & tempus, eam minime reparassent; navis & quæcunque appulsa forent, absque calumnia in dominium terræ illius & in Wrec cederent. Sed supra memoratus Rex Henricus, hanc abhorrens consuetudinem tempore suo, per imperii sui spatia edictum proposuit, quatenus si vel unus e navi confracta vivus evasisset[201], hæc omnia obtineret: verum qo. novus Rex cedit & nova Lex. Nam, defuncto eo, regni Primores edicto recenti pessundato, morem antiquitus observatum sibimet usurparunt[202]. Unde factum est, ut homines de Dengemareis secundum maritimas consuetudines, & regales dignitates, Ecclesiæ Belli prædictum Wrec vi obtinerent. E Chronico Monasterii de Bello.

[Note 201: _Concordatum est quod Wreckum maris non adjudicetur ubi homo catus vel canis vivus evadit a navi._ Flete, L. 1, c. 44.]

[Note 202: Les Seigneurs qui avoient des fiefs étoient les premiers à reclamer les Loix féodales dont ils avoient sollicité la révocation. Ces Loix leur déplaisoient seulement, quant au pouvoir sans bornes qu'elles donnoient au Souverain, de qui tous les fiefs relevoient.]

[Marge: _Concilium Lond. 1108._]

A. D. 1108. Regis Henrici I. 8. magnum Concilium _Londini_ celebratur sub festo Pentecostes, præsentibus Rege, _Anselmo_ Cantuariensi Archiepiscopo, _Thoma_ Archiepiscopo Eboracensi electo, cæterisque Episcopis, & cunctis Majoribus seu Baronibus regni.

Statutum est ab eisdem Archiepiscopis & aliis omnibus Episcopis Angliæ, in præsentia ejusdem gloriosi Regis _Henrici_, assensu omnium Baronum suorum.

[Marge: _Ut Clerici caste vivant._]

Ut Presbyteri, Diaconi, Subdiaconi caste vivant, & foeminas in domibus suis non habeant, præter proxima consanguinitate sibi junctas, secundum hoc quod sancta Nicæna synodus definivit.

[Marge: _Cum uxoribus nec cohabitent, nec colloquium sine testibus habeant._]

Illi vero Presbyteri, Diaconi, Subdiaconi, qui post interdictum Londoniensis Concilii, foeminas suas tenuerunt, vel alias duxerunt, si amplius missas celebrare voluerint, eas omnino a se sic facient alienas, ut nec illæ in domos eorum, nec ipsi in domus earum intrent, sed neque in aliqua domo scienter conveniant, neque hujusmodi foeminæ in territorio Ecclesiæ habitent. Si autem propter aliquam honestam causam eas colloqui oportet, cum duobus legitimis testibus extra domum colloquantur.

[Marge: _Purgationis & poenæ ratio._]