# Rakontoj ## Part 7 Book page: https://www.cyberlibrary.org/eo/books/rakontoj-18178/index.md "Mi ne kredas, sinjoro patro!" li respondis serioze kaj en la tono tute konvinka. "Sed estas malfacile ne kredi, kiam la homo per siaj propraj sentoj -- konvinkigxis." "Kaj cxu vi konvinkigxis?" intermetis grimace la arbaristo. "Kaj kiamaniere, mi petas vin -- kiamaniere?" "Mi cxion rakontos simple kaj sincere!" komencis la konfeson la sinjoro Floriano. "Kiam starante sur la sxtona balkono mi ekvidis en la malproksimo la alvenantan veturilon, mi volis konvinkigxi ankoraux la trian fojon. Tenante la manplatojn super la okuloj mi fikse rigardis la lokon, kie gxi jxus povus esti, kaj mi atendis la ekfulmon. Post la momento efektive ekfulmis, du fojojn. Unue mi ekvidis la veturilon kaj la alian fojon, hazarde rigardinte al la tri krucoj, mi vidis en la interspaco de du cent pasxoj tute klare, ke apud la meza kruco levigxis nigra staturo de l' virino kaj -- kiu etendis la manojn..." "Halucinacio, simpla halucinacio!" kontrauxstaras la arbaristo kun la glacia trankvilo. "Cxu vi ne havis hundojn?" "Mi havis Dianon kaj Vulkanon -- ambaux ligitajn al unu rimeno. Kaj mi konfesas -- la ambaux hundoj jam antaux la momento flarsentis ion..." "Kaj cxu vi instigis ilin kontraux la teruriga fantomo por konvinkigxi, cxu tio ne estas simpla halucinacio?" "Mi ne instigis ilin..." "Nu, jen vi vidas!" intermetis kun la kontentigxo la arbaristo. Sed la sinjoro Floriano ekskuis la kapon, dirante: "La hundoj elsxiris sin el mia mano..." "Nu, kio okazis?" "Kaj furioze bojante ili kvazaux vetkuris al la tri krucoj..." "Kaj kio poste?" "Cxirkauxe regis tuta mallumo!" komencis la sinjoro Floriano konfesi la cxefan kauxzon de sia konsternigxo. "Mi auxdis sole la bruadon de l' vento kaj la bojadon de l' hundoj. Subite la bojado moderigxis kaj post la momento tute cxesis. Kaj kiam poste denove ekfulmis post kelke da sekundoj, mi ekvidis apud la meza kruco duone levigxintan, malluman staturon de l' virino kaj apud sxiaj piedoj sur la ventroj rampantajn ambaux hundojn. Kaj nur en tiu cxi momento tiel atakis min la teruro, ke forgesinte, kie mi staras, senvole mi cedis kaj falis en la densajxon en la profundajxo sub la roko." "Kaj kion faris la hundoj? Cxu ili restis apud la tri krucoj?" demandis la arbaristo nekredante ankoraux, kiam la sinjoro Floriano finis sian simplan rakonton. "Kiam post pli longa tempo mi rekonsciigxis," respondis la adjunkto, "mi auxdis ilin vagi cxirkaux mi. Mi ekfajfis -- kaj ambaux alkuris al mi..." "Kaj cxu vi ne iris poste al la tri krucoj?" "Mi ecx ne ekpensis pri tio!" konfesis la sinjoro Floriano. "De la teruro mi estis preskaux sen konscio kaj tiel vundita falinte de la roko, ke neniigante la doloron sole kun peno mi atingis la cxasdomon kaj falis ankoraux en la malluma koridoro." "Nu, tiel, kara sinjoro Floriano!" konvinke kaj bonkore respondis la arbaristo. "Fine ni alvenis felicxe -- al io sagxa." "Kion vi pensas, sinjoro patro?" "Se vi tuj sekvus la ambaux hundojn al la tri krucoj, vi konvinkigxus tute certe, ke tio -- kio sxajnis al vi malluma staturo virina -- estis sole simpla halucinacio. Kion vi pensas?" Tiuj vortoj estis parolataj kun tiel serioza konvinko, ke fine la sinjoro Floriano mem komencis dubi pri la mistera fantomo. "Estas eble!" estis cxio, kion li diris en la tono de l' homo duone konvinkita. "Nu tiel!" diris kontente la arbaristo, kaj poste aldonis zorgeme: "Sed nun, kara sinjoro Floriano, rapidu lavi vin kaj kusxigxu! -- Mi ne bezonas plu viajn servojn. Kicxjo, kiam li ne trafos vin apud la tri krucoj, revenos post la momento kaj faros, kio estos necesa." La arbaristo preninte de la tablo la lampon, lumigis al li la koridoron kaj post la momento diris al li en la tono de l' bonkora intimeco: "Se vi bezonos ion, sinjoro Floriano, komuniku tion al mi!" * * * * * La arbaristo ferminte la pordon post sia foririnta adjunkto, alproksimigxis sxtelirante al la tablo kaj stariginte sur gxin la lampon, enprofundigxis en la pensojn. En lia cerbo turnis sin pensoj, kiuj estis en la plej granda rilato kun la alveturo de la kuracisto. Unue li ekpensis, ke fine proksimigxas la decida momento, kiam li sciigxos pri la malsano de l' infano, cxu gxi estas resanigebla aux ne. Kaj mirinde. Antaux la momento li deziris ankoraux, ke la kuracisto estu jam cxi tie kaj diru pri la malsano sian sinceran opinion -- sed nun kiam la kuracisto estas jam sole kelkcenton da pasxoj de la domo, sxajnas al li, la turmentato de la zorgoj, ke alveturas ne la konsolanto, sed la demono, kiu sxangxos la doloran, sed tamen ankoraux esperdonan, kvankam sxajne, malcertecon per unu vorto, per unu gesto en la neniigeblan senesperon. Dume preskaux senvole li sxteleniris en la malantauxon kaj de la interspaco de kelke da pasxoj rigardis la infanon kusxantan sur la lito kaj kvazaux jam mortantan. "Sed kial -- kial mi estas tiel alligita al tiu cxi kreitajxo?" li ekpensis. "Kio estas por mi tiu cxi bedauxrinda, apenaux kvinjara vermeto kun la malpreciza spirita fizionomio anstataux la matura filo, kiun mi edukis mem, kun kiu mi vivis sub unu tegmento pli longe ol kvardek jarojn, kiu dum tiu longa tempo estis ne sole bonega filo, sed ankaux mia bonega amiko -- kaj super kies sangmakulita kadavro tamen mi ne ellasis ecx unu larmon?... Kiel klarigi, ke mia koro ne kunpremigxis ecx unufoje cxe la plej terura katastrofo, kiu povas trafi la patron; ke mi staris kun la nuba obstino kaj la maldolcxe dolora rezignacio apud la kadavro de mia filo kaj apud lia tombo, kaj kontrauxe ke cxe la simpla ekpenso pri la suferanta nepo sxajnas al mi, kvazaux jam jam la larmo enigxas en mian okulon?..." Li turnis sin rapide de la lito kaj sxtelirante denove al la tablo en la antauxo li meditis: "Sed tiaj estas preskaux cxiuj homoj," li ekpensis. "Nian spiritan staton aux la humoron ni scias kompreni almenaux malklare, sed la cxefa kaj propra kauxzo tamen restas por ni enigmo... Sen la bonega filo, kun kiu dum longaj tempoj mi kune gxuis cxiujn plezurojn kaj dolorojn de la vivo, mi vivas kaj povas vivi, kvankam en la rememoroj plej doloraj. Sed se la kruda sorto forrabus al mi tiun cxi lastan kreitajxeton, vere -- mi ne scias..." En tiu momento li estis interrompita en siaj meditadoj. Ekstere, aux en la korto aux antaux la korto, eksonis ekkrio, kvazaux iu terurigite kaj konsternite krius helpon. La arbaristo strecxe auxskultis kaj kiam post kelke da sekundoj la ekkrio ripetigxis, li ekpensis, ke eble Kicxjo krias. Rapide li alpasxis al la fenestro kaj rigardis la mallumon. Kaj ankaux kiam ekfulmis post ne longe, li rimarkis neniajn postesignojn de Kicxjo. Sed jen subite malfermigxis la pordo, kaj en la cxambron enkuris Kicxjo -- kun la malseka cxevaltuko sur la kapo kaj la mieno de nesuperebla teruro. Tremante per la tuta korpo li rigardis cxirkaux si. "Kio estas?" alparolis lin trankvile kaj kun la akra akcento la arbaristo. "Pro la kompato de Dio, sinjoro patro -- sinjoro patro..." tremante parolis Kicxjo; sed li tuj haltis vidigante mortan timemon. "Kio okazis?" demandis pli severe la arbaristo, proksimigxinte je kelke da pasxoj al la knabacxo. "Ah, sinjoro patro --" balbutis Kicxjo tremante, "apud la tri krucoj -- mi -- mi -- bedauxrinda Nero -- oh!" Post cxi tiuj vortoj li falis kvazaux senkonscie teren; sed tuj poste li denove levigxis kaj rigide rigardis tra la pordo, kiun li ne estis ferminta, en la mallumon. En tiu momento ekfulmis kaj samtempe de malproksime estis auxdata la ekbojo de l' hundo. "Nero estas proksimume cent pasxojn de la cxasdomo. Mi rekonas gxin laux la ekbojo!" rimarkigis la arbaristo. "Kion ci do balbutas?" Kaj imperative li aldonis: "Almenaux fermu la pordon!" "Fermu -- fermu!" balbutis Kicxjo, klakante per la dentoj kaj cxirkauxrigardante, kvazaux li ne estus kompreninta. La arbaristo alpasxis mem al la pordo kaj kolere ferminte gxin ekrigardis kun la nuba severeco Kicxjon, kiu etendante la manojn balbutis ian sensencajxon. Poste svinginte kolere la manon, mallauxtigite sed kategorie li ordonis: "Nun parolu! Aux --" Kicxjo cedis kaj eligis la okulojn. "Cxu denove -- la nigra sinjorino?" moke rimarkigis la arbaristo. Kicxjo -- klakante per la dentoj -- senparole jesis per la kapo; kaj poste pli kompreneble komencis: "Oh, sinjoro patro -- se vi estus -- vidinta..." "Nu, kion?" "Kiam mi estis proksimume cent pasxojn de la tri krucoj," dauxrigis Kicxjo, "ekfulmis neatendite kaj -- la nigra sinjorino aperis -- jxus apud la meza kruco --" "Kaj kion faris Nero?" demandis insiste la arbaristo. "Per kelkaj saltoj gxi atingis la nigran sinjorinon kaj komencis flati sxin" -- raportis Kicxjo kaj tremante aldonis "Oh, sinjoro patro -- se vi estus -- vidinta..." "Kaj cxu ci forkuris?" ekridis la arbaristo. Kicxjo jesis sincere kaj senembarase, sed poste kun la mieno de l' konsternigxo aldonis: "Kaj kiam mi min turnis preskaux apud la cxasdomo, mi vidis, ke la nigra sinjorino iras sur la vojeto post mi..." "Cxu vi frenezigxis ambaux? Ci kaj la sinjoro Floriano --" rimarkigis kolere la arbaristo. "Cxu sinjoro Floriano -- ankaux --?" demandis Kicxjo mirigite. En tiu momento estis auxdata de ekstere la malklara bruo de l' proksimigxanta veturilo, kio igis la arbariston fari la konforman ordonon. "Estas jam suficxe da balbuto. Nun iru kaj zorgu pri la hundoj; por ke ili ne boju, kiam la kuracisto enveturos en la korton --." Kicxjo denove vidigante la konsternigxon haltis kvazaux konfuzita. "En la momento estu post la pordo!" komandis la arbaristo kun plej granda severeco, sed tuj aldonis pli modere: "La pordon lasu malfermita!" Nur poste Kicxjo malrapide obeis kaj malaperis en la mallumo en la korto. La arbaristo poste alpasxis al la sojlo de l' malfermita pordo kaj rigardante la mallumon li demandis: "Nu, kio? Cxu estas iu tie cxi?" "Nenie -- neniu!" respondis Kicxjo per timigita vocxo el la mallumo. "Nu, ci vidas -- ke tio estis denove simpla halucinacio!" trankviligis Kicxjon la arbaristo. "Cxu ci ne auxdas, ke Nero vagas ie apud la pordo?" Kicxjo ekfajfis, kaj poste estis auxdataj la kurado kaj la tintado de l' cxeno. "Sed nek fermu, nek alligu Neron. Restu kun gxi, gxis kiam la sinjoro doktoro estos enirinta en la cxambron. Poste lasu Neron vagi denove libere kaj revenu cxi tien -- cxu ci komprenas?" "Mi komprenas, sinjoro patro!" respondis Kicxjo duonlauxte, okupante sin ekstere per Nero. Preskaux en la sama momento silentigxis ankaux la malklara bruo de l' alveturanta veturilo. Laux cxio la avizita kalesxo kun la kuracisto enveturis en la korton kaj haltis... * * * * * La arbaristo ne ferminte la pordon, kondukantan al la korto, aliris al la tablo, prenis la lampon kaj rapide foriris en la koridoron renkonte al la kuracisto. Post kelke da sekundoj en la koridoro aperis la kuracisto, akompanata de la kocxero en malseka mantelo. "Bonan vesperon, sinjoro arbaristo -- se mi memoras, sinjoro Podhradský[12]..." diris la kuracisto enirante. "Via servanto, sinjoro doktoro!" respondis la arbaristo starigante sur tablon la lampon, per kiu li lumigis la koridoron antaux la alveninto. "Tiel, Marteno!" turnis sin la kuracisto al la kocxero. "Ne maljungu la cxevalojn -- sendube ni tuj denove forveturos." "Estos plej bone," rimarkigis la arbaristo, "se vi enveturos en la veturilejon antaux la cxasdomo, por ke la cxevaloj estu sxirmitaj kontraux la pluvo." La kocxero metis la mankofreton, kiun li portis, sur la segxon kaj malproksimigxis senparole. Antaux lia foriro alvokis la arbaristo Kicxjon, kiu laux cxio spionis la alvokon apud la malfermita pordo. Li englitis kiel angilo en la cxambron, fermis la pordon, riverencis antaux la kuracisto laux la signo de l' arbaristo kaj foriris post la kocxero. La kuracisto, forta, meztalia sesdekjarulo kaj kun la serioza, preskaux malgxoja mieno, staris dum kelke da momentoj sen kia ajn intereso. "Volu pardoni, sinjoro doktoro," ekparolis la arbaristo, kiam li estis sola kun la kuracisto, "cxar en tiel maloportuna tempo kaj dum tiel malbela vetero --" "La devo estas plej grava!" rediris la doktoro. "Ni kuracistoj estas kutimintaj al pli malbonaj malagrablajxoj. Unue mi devas peti pardonon de vi, sinjoro Podhradský, cxar mi ne forveturis tuj al vi. Por iom da tempo detenis min la neprokrastebla kaj samtempe dangxera operacio, per kiu estis savita la vivo --" Sed li ne finis la parolon kaj interrompis sin mem per la demando: "Sed kie estas la paciento?" Alpasxinte poste al la infanlito li rimarkigis kun la glacia trankvilo: "Sendube la difterito..." "Sed sen la febro, sinjoro doktoro --" aldonis la arbaristo, sxtelirante maltrankvile post la kuracisto. "Jes -- sen la febro!" ripetis la kuracisto unutone. "Eble ankaux angxino... Nu, ni vidos!" "Vi ecx ne kredus, sinjoro Podhradský, kiel mi estis mirigita de via sendito," aldonis pli vigle la kuracisto. "Kiamaniere, mi petas?" "Kiam li eniris kaj elbalbutis kelke da vortoj, mi konjektis, ke mi havas antaux mi iun sentauxgulon..." "Kompreneble -- tian impreson faras cxiam la sinjoro Floriano en la unuaj momentoj." "Sed en kelke da minutoj mi konvinkigxis," dauxrigis la kuracisto, "ke li estas viro inteligenta. Li komunikis al mi la simptomojn de l' malsano kun tiel detala gxusteco, ke mi tuj rekonis difteriton aux angxinon." "Volu ne miri, sinjoro doktoro!" klarigis Podhradský. "En la solejoj, kia estas la nia, estas libro la plej fidela amiko. La sinjoro Floriano estas en la liberaj horoj, precipe dum la longaj vintraj vesperoj preskaux tia diligenta, persistema kaj pasia leganto, kia estis mia filo." "Nu, ni vidos, cxu via diagnozo estis gxusta!" rimarkigis malvarme la kuracisto, alpasxis poste al la infanlito, rigardis esplore la infanon, ekzamenis la pulson kaj klinigxinte super gxi esplore auxskultis. "La diagnozo estis gxusta," li raportis post la mallonga pauxzo. "La tuta faringo estas brulumita -- la spiro interrompe fajfanta -- la pulso malforta --" "Kaj cxu oni povas esperi -- sinjoro doktoro --?" demandis la arbaristo kun la plej dolora mieno. La kuracisto denove levis la sxultrojn. "Vi estas viro inteligenta, sinjoro arbaristo," ekparolis poste la kuracisto, "mi ne havas la kauxzon kasxi antaux vi la eblan katastrofon; la infano estas jam preskaux sencxese sen konscio..." "Pro la kompato de Dio!" ekgxemis Podhradský atakata de la doloro. "Sed tamen oni povas esperi, gxis la spiro ne cxesos tute," rimarkigis trankviligante la kuracisto. "Ni provos nun la lastan medikamenton -- la plej fortan!" La arbaristo, vidigante la dispremitecon, eksvingis senparole la manojn. "Ni ne devas plu prokrasti ecx unu momenton!" rimarkigis la kuracisto, poste rapide aliris al la segxo en la antauxon, sur kiun la kocxero estis metinta la mankofreton, malfermis gxin, elprenis botelon kun medikamento kaj denove revenis al la infanlito. Doninte la medikamenton al la infano, rimarkigis la kuracisto: "Se ni ne sukcesos en la plej mallonga tempo per la gxenerala incito de jam senfortigita organismo liberigi la trahxeon de la sufokanta muko, tiam restos sole -- la operacio..." "Operacio?" ripetis Podhradský malklare, kvazaux li ne estus kompreninta la sencon de l' vorto. "Por tiu celo la infano devus esti transportota en la urban malsanulejon --" aldonis la kuracisto. "Ol permesi la infanon kripligi por cxiam --" intermetis la arbaristo kaj kun la pasia forteco aldonis: "Ne, ne -- neniam!" La kuracisto levis la sxultrojn. "Cetere, sinjoro Podhradský," li ekparolis, "mi diros al vi sincere la veron -- la stato de l' infano estas plenmezure kriza. La infano estas jam tiel senfortigita, ke ankaux la lasta rimedo sxajnas al mi tute vana. La infano povus facile morti al ni sub la trancxilo." "Kion do fari?" ekgxemis malespere la maljunulo. "Cxar la naturo ofte faras miraklojn, kiujn neniu atendis," ekparolis denove la kuracisto, "kaj la ebleco de l' subita sxangxo estas cxiam atendebla, restas nenio alia, ol -- atendi trankvile kaj konfidante la resanigantan forton de l' naturo. Lasu, sinjoro arbaristo, la infanon nun al gxia neniigebla sorto kaj samtempe kiel viro preparu vin ankaux al la katastrofo!..." "Oh!" ekgxemis la arbaristo kun la plej dolora mieno kaj eksxanceligxis. La doktoro rigardis lin momenton kun trankvila kompato; poste li diris: "Se vi permesos, sinjoro arbaristo, mi atendos tie cxi ankoraux kelkan tempon, por ke mi konvinkigxu pri la efiko de la lasta medikamento. Se la efiko ne venos aux se ne aperos almenaux gxiaj simptomoj post la duonhoro, tiam kia ajn helpo estos tute vana." Dume la ambaux interparolantaj viroj ne rimarkis, ke ekstere la uragano farigxas cxiam pli furioza. Fulmoj kaj tondrado alternis cxiam pli rapide kaj pli forte. Iafoje ankaux la forta ventego alpremigxis al la fenestroj kaj la forta pluvego vipis ilin kvazaux hajlo. Post la lastaj vortoj de l' kuracisto vidigis la arbaristo fortan animan eksciton kaj samtempe la penon neniigi gxin. Kaj meditante, kvankam kun la akcento treege dolora li diris: "Kontraux la sensenta naturo estas nenia rimedo -- kaj plej malmulte imponas al la naturo la doloro, ecx la plej malespera... Ni cxiuj estas sub gxia potenco --" "Jes, kompreneble -- cxiuj!" intermetis maldolcxe la doktoro. "Kvankam mi mem ne estis indulgita de similaj katastrofoj..." "Cxu ankaux vi, sinjoro doktoro!" demandis kompate la arbaristo. Dume la kuracisto sidigxis en la apogsegxon, turninte la dorson al la pordo, kondukanta al la koridoro kaj rigardante la grandan fenestron al la korto. Ankaux la arbaristo ekiris senparole, sed sxanceligxe al la tablo kaj sidigxis en la segxon rekte kontraux la doktoro tiel, ke per sia korpo kovris al li parton de l' fenestro. Momenton dauxris la turmenta silentado. Fine la kuracisto, dezirante interparoli, komencis paroli: "La cxirkauxajxo estas cxarmoricxa. Mi estis ankoraux neniam cxi tie. Sed kiam mi alveturadis kaj al apartaj, kvankam nesuficxe fortaj fulmoj lumigis iafoje la pejzagxon, mi devis konfesi, ke mia filo estis prava priskribante iam al mi la pejzagxon kiel veran paradizon..." "Sinjoro filo?" rediris la arbaristo sen kia ajn intereso, fikse rigardante la pordon kondukantan al la koridoro. "Jes," respondis la kuracisto. "En la pasinta auxtuno li estis cxi tie -- invitita al la cxaso -- kaj li rakontis --" Dum cxi tiu parolo aperis Kicxjo, kiun la arbaristo jam antauxe alvokis, tute silente sur la sojlo post la dorso de l' kuracisto. Podhradský levigxinte faris simplan signon per la mano, kaj la knabacxo denove malaperis. Auxdinte parton de la parolo de l' kuracisto, la arbaristo poste parolis mem, komence preskaux senpense: "Jes -- la cxasoj!..." Kaj nur post mallonga pauxzo, enprofundigxinte malrapide en la plej karan elementon, li dauxrigis cxiam pli vigle: "Iam -- antaux proksimume dudek aux ankoraux pli multe da jaroj, oni arangxis cxasojn cxi tie preskaux cxiujare. Sed de tiu tempo, kiam preter nia urbo estis konstruita la fervojo, nia solejo estis cxiam pli forgesata. La nova komunikilo turnis la atenton de l' grandsinjoroj al alia direkto. Jam la mortinta sinjoro princo volis simple nuligi tiun cxi nian cxasdomon... La arbarkulturo pro la malfaciligita kaj plikarigita transporto donas cxi tie preskaux nenian profiton... Sed konsiderinte, ke la cxasdomo estas kvazaux hereda, en kiu mia avo kaj la patro dum longaj jaroj fidele servis al la grandsinjoroj kaj kie ankaux mi vivas pli longe ol sesdek jarojn, li ordonis en sia testamento, ke nia cxasdomo restu al ni gxis la tuta elmorto. Kompreneble oni plu ne pensis pri la cxasoj en nia cxirkauxajxo preskaux dum dudek jaroj gxis la pasinta jaro, kiam jam la juna sinjoro princo invitis cxi tien kelkajn gastojn por kelke da tagoj, kiuj cxiutage alveturadis al ni. Sed tio malplacxis kaj tiel lacigis ilin, ke la pasintaj cxasoj de niaj grandsinjoroj en nia arbardistrikto estas sendube la lastaj..." En tiu momento eniris Kicxjo, alportante glasojn kaj du botelojn da vino. "Bone, Kicxjo," rimarkigis la arbaristo, "restu malsupre -- cxu ci komprenas? Se ni bezonus ion --" Kicxjo malaperis denove kiel ombro. Podhradský plenigis la glasojn per vino, kaj la kuracisto trinkis. "Sed krom la cxirkauxajxo, la pejzagxo," li komencis, "vi havas cxi tie, sinjoro arbaristo," -- kaj li kontente cxirkauxrigardis -- "ankaux aliajn enviindajn angulojn..." "Ah, ne, sinjoro doktoro!" intermetis melankolie la arbaristo. "Cxio, kion vi vidas cxi tie, estas preskaux sensxangxe tia, kia gxi estis dum la ses, jxus pasintaj jaroj, sed la spirito de l' paco, plezuro kaj felicxo --," dume lia vocxo dolore ektremis -- "subite elmigris de tie cxi." "Cxu antauxe ne estis tiel?" intermetis la doktoro. "Tute ne!" respondis la arbaristo. "Mi naskigxis cxi tie. Perdinte baldaux la patrinon, mi estis edukata preskaux en la plena disigxo de la mondo. Mi kutimis al la izoleco. Vi do ne miros, ke mi eksopiris la sxangxon kaj la mondon nek tiam, kiam mi edzigxis, nek tiam, kiam al mi naskigxis la filo. Kaj ankoraux malpli, kiam post ne longe mortis al mi la edzino. Mi restis tute sola kun la kelkmonata infano..." "Kaj gxisvivis," rimarkigis la doktoro, kiam la arbaristo eksilentis, "ne sole la plezurojn de l' patro, sed ankaux tiujn de l' avo. Cxar la malsana knabo estas sendube la infano --" "De la filo!" aldonis malklare la arbaristo kaj post mallonga pauxzo li diris: "Sed kredu, sinjoro doktoro, ke ecx la propra infano ne estis por mi en la infaneco tio, kio farigxis por mi la nepo." La kuracisto, kiu dum siaj lastaj vortoj ekrigardis al la kontrauxa granda fenestro kaj antaux gxi ekvidis ion, kio mirigis lin, sxangxis subite la interparolon. "Permesu, sinjoro arbaristo -- cxu estas iu en la korto?" li demandis vigle. "Estas neeble!" respondis la demandito kun la kategorieco allasanta nenian dubon. "Du el niaj tri grandaj hundoj estas laux cxio cxe sinjoro Floriano, kun kiu ili faris antaux kvaronhoro ekskurson al la senarba deklivo; sed la tria hundo, la plej furioza, kiu estas sencxese alligita, estas jxus sencxenigita kaj kusxas aux en la budo aux kuras en la korto... Kaj ankaux, se gxi ne estus sencxenigita..." "Kredeble mi eraris!" intermetis la doktoro. "Kiam ekfulmis, sxajnis al mi, kvazaux mi estus ekvidinta momente homan vizagxon en la maldekstra angulo de l' fenestro." Post pli longa, preskaux turmenta silentado penis la doktoro rekomenci la interparolon. "Laux cxio, pri kio vi jxus parolis, sinjoro Podhradský," li diris, "sxajnas al mi, ke ankaux en via vivo kelkaj momentoj estis tamen maldolcxaj kaj eble doloraj." "Jes, kompreneble!" jesis la arbaristo. "Sed de la morto de l' edzino, do pli longe ol kvardek jarojn, mi vivis en plena trankvilo kaj paco. Mi havis nenian alian deziron, ol eduki mian infanon je viro en la plena senco de l' vorto." Eksilentinte momenton li aldonis en la maldolcxa ekscito: "Kaj tamen je mia propra infano mi faris nepardoneblan pekon..." "Kiamaniere tio okazis?" demandis la kuracisto kun ne malgranda intereso. "Mi edukis gxin mem..." dauxrigis la arbaristo. "Gxi estis edukita sen la patrino kaj entute sen la virina zorgo kaj sen la virina societo. Estas vere -- gxi farigxis viro, cxe kiu oni povis nenion kritiki -- la viro sincera, honesta, suficxe klera -- la viro posedanta profundan kaj perfektan senton por la rajto kaj la justeco... Sed tamen li estis viro -- en unu rilato simila al mi: -- la viro, ne amanta la mondon kaj kontenta en la solejo, en kiu krom la malgranda pauxzo, kiam li vizitis la lernejon por la arbarkulturo, li pasigis sian tutan vivon..." "Cxio cxi ne estas tamen eraro kaj oni povas kulpigi vin je nenio!" kontrauxdiris la kuracisto. "Mi mem jugxis ankaux tiel, gxis alvenis la momento, kiam mi konvinkigxis firme, kiel malnature kaj malbone mi estis edukinta mian propran infanon... Kaj kredu, sinjoro doktoro, kiam mi ekpensas kaj konsideras, ke tiu sama aux simila sorto, kiu trafis mian filon, atendas ankaux mian bedauxrindan nepon..." "Kia sorto, mi vin petas?"