# La Batalo de l' Vivo

## Part 6

Book page: https://www.cyberlibrary.org/eo/books/la-batalo-de-l-vivo-24501/index.md

En tia vespera horo malgranda drinkejo apud la vojo, bele kasxita post granda ulmo kun cxarma ripoza benko cxirkaux la dika trunko, montris sian afablan vizagxon al la vojagxanto kaj logis lin per diversaj mutaj, sed signifoplenaj certigoj de amika akcepto. La rugxeta elpendajxo elrigardis kun siaj oraj, en la suno brilantaj literoj el la malluma foliaro de la arbo, kiel amika vizagxo, kaj promesis bonan regalon. La trinkujo, plena je pura akvo, kaj malsupre sur la tero apartaj trunketoj de bonodora fojno igis cxiun cxevalon, kiu preteriris, akrigi la orelojn. La rugxaj kurtenoj en la cxambroj de la partero kaj la negxe blankaj flankkurtenoj en la malgranda dormocxambro supre kun cxiu bloveto de la vento logis: envenu! Sur la brile verdaj kovriloj de la fenestroj oni povis legi en oraj literoj pri biero kaj elo [**] kaj bonaj vinoj kaj bonaj litoj, kaj apude estis tusxanta pentrajxo de bruna sxauxma biera krucxo. Sur la kornicoj de la fenestroj staris floroj en helrugxaj potoj, kiuj tre gaje falis en la okulojn sur la blanka fronto de la domo; kaj en la malluma pordega trairo oni vidis ankoraux apartajn striojn da lumo, kiuj ludis cxirkaux la brilantaj boteloj kaj krucxoj.

[**] Speco de biero.

En la pordo nun aperis modelo de mastro; cxar, estante kvankam malgranda, li tamen estis ronda kaj largxa kaj staris la manoj en la posxoj kaj la piedoj suficxe disstarigitaj, por esprimi fidon je sia kelo kaj senzorgan konfidon je la rimedoj de la drinkejo -- tro trankvilan kaj senpretendan, por farigxi fanfaronado. La ricxa malsekajxo, kiu post la forta pluvo degutadis de cxiu objekto, konvenis al li tre bone. Nenio cxirkaux li havis soifon. Kelkaj georginoj kun pezaj kapoj, kiuj elrigardis super la palisaro de la bone tenata gxardeneto, trinkis tiom, kiom ili nur povis elteni -- eble ecx iom pli multe -- kaj estis plenaj je dolcxa trinkajxo; sed la lako, la floroj en la fenestro kaj la folioj de la maljuna arbo estis en la trankvile gaja humoro de homoj, kiuj nur tiom trinkis, kiom estas bone por ili kaj suficxe, por disvolvi iliajn plej bonajn ecojn. Dissxutante sur la teron klarajn gutojn, ili kvazaux disdonadis senkulpan agrablajxon, kiu faris bonon cxie, kie gxi falis, trafis forgesitajn anguletojn, kien la pli serioza pluvo nur malofte venadis, kaj al neniu faris doloron.

Tiu cxi vilagxa drinkejo cxe sia fondigxo akceptis neordinaran signon. Sxi havis la nomon "Al la krirbilo de muskato". Kaj sub tiuj cxi vortoj sur tiu sama rugxa elpendajxo en la malluma foliaro kaj kun tiaj samaj oraj literoj staris: Benjamin Britain.

Rigardinte ankoraux unu fojon kaj pli pene observinte la vizagxon, oni povus veni al la konvinko, ke en la pordo staris neniu alia, ol Benjamin Britain mem -- suficxe sxangxita, sed sxangxita al bono; tute konvena kaj bonvida mastro.

"Sinjorino Britain," diris sinjoro Britain kaj rigardis sur la vojon, "forrestas iom longe. Jam estas la tempo de teo."

Cxar oni povis ankoraux vidi nenian sinjorinon Britain, li malrapide ekvagis gxis la mezo de la vojo kaj kun granda kontenteco rigardis la domon. "Tute elrigardas, kiel la domo, en kiun mi volonte enveturus, se gxi ne estus mia."

Poste li iris al la palisaro de la gxardeno kaj rigardis la georginojn. Ili rigardis sur lin, senhelpe kaj dorme pendigante la kapojn, kiuj cxiam faradis balancojn, kiam la pezaj gutoj da pluvo defaladis de ili sur la teron.

"Oni devas zorgi pri Vi," diris Benjamin. "Mi ne devas forgesi tion cxi diri al sxi. Sxi longe forestas."

La "pli bona duono" de sinjoro Britain en tia alta grado estis lia pli bona duono, ke li disigite de sxi estis tute senhelpa kaj perdita.

"Mi pensas, ke sxi ne havas multe por forplenumi," diris Ben. "Oni devis en la urbo fari kelkajn negocojn, sed ne multe. Ho, jen ni sxin fine havas!"

Malgranda kalesxo, veturigata de unu knabo, venis kun bruo de la vojo; kaj interne, havante post si grandan bone malsekigitan ombrelon, disetenditan por sekigxi, sidis la korpulenta figuro de virino de matura agxo, kruciginte la nudajn brakojn super korbo, kiun sxi portis sur la genuoj, kaj havante diversajn aliajn korbojn kaj pakajxojn cxirkaux si. La afabla bonkora vizagxo kaj certa memkontenta senhelpo, kun kiu sxi de la pusxoj de la kalesxo balancigxadis tien kaj reen sur sia sido, jam de malproksime rememorigadis malnovajn tempojn. Kiam sxi venis pli proksime, tio cxi ankoraux pli estis rimarkebla; kaj kiam la veturilo haltis apud la drinkejo kaj paro da sxuoj, elirante el la kalesxo, rapide flugis tra la malfermitaj brakoj de sinjoro Britain kaj kun peza ekpremo tusxis la teron, oni povis tuj rekoni, ke tiuj cxi sxuoj povis aparteni al neniu alia ol Clemency Newcome.

Kaj tiel efektive estis. Jen sxi staras antaux ni, sana korpulenta animo, kun tiom da sapo sur la brilanta vizagxo, kiel antauxe, sed kun nedifektitaj kubutoj, kiuj nun preskaux montris kavetojn.

"Vi longe forrestas, Clemency!" diris sinjoro Britain.

"Jes, vidu, Ben, mi havis multe por fari!" sxi respondis, vive observante la enportadon de sxiaj korboj kaj pakajxoj; "ok, naux, dek, -- kie estas dekunu? Ho! mia korbo dekunu! Estas gxuste. Konduku la cxevalon en la cxevalejon, Harry, kaj se gxi denove tusos, donu al gxi hodiaux vespere varman miksitan mangxon. Ok, naux, dek, -- nu kie estas dekunu? Ho, mi forgesis, estas bone. Kiel fartas la infanoj, Ben?"

"Sanaj kaj viglaj, Clemency."

"Dio gardu iliajn cxarmajn vizagxojn!" diris sinjorino Britain, demetante la cxapelon (cxar sxi kaj sxia edzo estis nun en la drinkejo) kaj glatigante al si la harojn per la manplato. "Donu al mi kison, maljuna!" Sinjoro Britain ne lasis sxin atendi.

"Mi pensas," diris sinjorino Britain kaj eltiris tutan pakajxon da maldikaj libroj kaj cxifitaj paperoj el la posxo, "mi cxion plenumis. La kalkuloj cxiuj pagitaj -- la rapo vendita -- kalkulo kun la bierfabrikanto farita -- pipoj menditaj -- deksep funtoj kvar sxilingoj en la bankon pagitaj -- kaj la recepto de doktoro Heathfield por la infano -- vi jam divenos, kiel estas. -- Doktoro Heathfield denove nenion volas preni, Tim."

"Mi tuj tiel pensis," rimarkis Britain.

"Jes. Li diris, Tim, kiel ajn granda via familio ecx estos, li neniam prenos de vi ecx duonon da penco; ecx se vi ricevos dudek infanojn."

La vizagxo de sinjoro Britain ricevis esprimon tre seriozan kaj senmove rigardis sur la muron.

"Cxu tio cxi ne estas tre afable?" diris Clemency.

"Certe," respondis sinjoro Britain. "Sed tio cxi estas afableco, el kiu mi por nenio en la mondo volus fari uzon."

"Ne," diris Clemency. "Kompreneble ne. Poste la cxevaleto -- gxi alportis ok funtojn kaj du sxilingojn; kaj tio cxi estas ne malbone, ne vere?"

"Tio cxi estas tre bone," diris Ben.

"Mi gxojas, ke vi estas kontenta," ekkriis lia edzino. "Mi tuj tiel pensis; kaj tio cxi, mi pensas, estas cxio, kaj nun nenion pli pri negocoj, Britain. Ha, ha, ha! Jen! Prenu la paperojn kaj trarigardu ilin. Ho, atendu momenton; jen estas ankoraux presita folieto. Jxus el la presejo. Kiel bone gxin odoras!"

"Kio tio cxi estas?" diris Tim kaj rigardis la folion.

"Mi ne scias," respondis lia edzino. "Mi ne legis ecx unu vorton."

"Vendo per memvola auxkcio," legis la mastro, "kun rezervo de antauxa privata konsentigxo."

"Tion cxi ili cxiam aldonas," diris Clemency.

"Jes, sed ne cxiam tion cxi," li respondis. "Rigardu: sinjora domo kaj konstruoj mastrajxaj, parko kaj gxardeno de sinjoroj Snitchey kaj Craggs kaj la sensxulda bieno de la nobelo Mich. Warden, pro forveturo en la eksterlandon!"

"Pro forveturo en la eksterlandon!" ripetis Clemency.

"Jen tio cxi staras," diris sinjoro Britain. "Rigardu tien cxi."

"Kaj jxus hodiaux mi tie auxdis, ke sxi baldaux alsendos pli bonajn kaj pli klarajn novajxojn!" diris Clemency, malgaje balancante la kapon kaj denove kaptante siajn kubutojn, kvazaux la rememoro de malnovaj tempoj ankaux revekus malnovajn kutimojn. "Hm, hm, hm! Tio cxi tie denove pezigos la korojn, Ben."

Sinjoro Britain gxemis kaj balancis la kapon kaj diris, ke li ne povas tute kompreni la aferon kaj longe cxesis pensi pri gxi. Kun tiu cxi rimarko li kontentigis sin kaj algluis la folion post la fenestro de la botelaro, kaj Clemency, starinte kelkajn minutojn en pensoj, vekigxis kaj rapidis for, por rigardi la infanojn.

Kvankam la mastro de la kribilo de muskato havis grandan estimon por sia edzino, tamen tiu cxi estimo havis tute la malnovan patronan karakteron; kaj sxi forte lin amuzadis. Nenio pli mirigus lin, ol se iu tria montrus al li, kiel sxi sola kondukas la tutan mastrajxon kaj per prudenta sxparemeco, vigla humoro, honesteco kaj diligenteco faras lin homo bonhava. Tiel facile estas en cxiaj cirkonstancoj (kaj tro ofte gxi okazas) taksi la trankvilajn naturojn, kiuj neniam metas en lumon siajn meritojn, laux ilia propra modesta jugxo, kaj ofende sin amuzi pro eksteraj strangajxoj kaj apartajxoj je homoj, kies interna indo, se ni pli profunde volus rigardi, devus nin igi rugxigxi antaux ili!

Sinjoro Britain kun plezuro pensadis pri la grandanimeco, kun kiu li edzigxis je Clemency. Sxi estis por li eterna atesto de lia bona koro, kaj li sentis, ke sxia bonegeco estas nur jesigo de la malnova sentenco, ke la virto sin mem rekompencas.

Li algluis la folion, kaj la kvitancojn pri la negocoj de la hodiauxa tago li ensxlosis en la sxrankon de la drinkejo -- cxiam ridante por si pri sxia lerteco en negocoj -- kiam sxi revenis kun la sciigo, ke la ambaux sinjoretoj Britain sub la observado de Betsy ludas en la kalesxejo kaj la malgranda Clemency dormas "kiel angxelo." Nun li ankaux sidigxis al la teo, kiu en atendo de sxia veno staris sur malgranda tablo. Gxi estis bela malgranda bufedo kun la ordinara ornamo de boteloj kaj glasoj kaj kun solida horlogxo, kiu iris bone laux la minuto, (estis duono de la sesa horo); cxiu objekto staris sur sia deca loko kaj estis plej perfekte brile purigita kaj polurigita.

"La unuan fojon mi hodiaux povas trankvile sidi," diris sinjorino Britain kaj profunde ekspiris, kvazaux sxi nun sidos jam la tutan vesperon; sed sxi tamen baldaux ree sin levis, por enversxi teon al sia edzo kaj trancxi panon kun butero. "Kiel tiu cxi folio rememorigas min pri tempoj malnovaj!"

"Jes, jes!" diris sinjoro Britain, prenante sian pladeton kiel ostron kaj sorbante gxin en tia sama maniero.

"Tiu cxi sama sinjoro Michael Warden," diris Clemency meditante, "faris min perdi mian malnovan oficon."

"Kaj alportis al vi edzon," diris sinjoro Britain.

"Nu jes," respondis Clemency, "kaj por tio cxi mi volas lin ankaux danki."

"La homo estas sklavo de la kutimo," diris sinjoro Britain kaj rigardis sxin trans tiu pladeto. "Mi kutimis je vi kaj vidis, ke mi sen vi ne bone min sentos. Ha, ha! Kiu tion cxi pensus!"

"Jes, efektive!" ekkriis Clemency. "Tio cxi estis tre bone de via flanko, Ben."

"Ne, ne, ne," respondis Ben kun memkonscia modesteco. "Ne estas inde paroli pri tiu cxi bagatelo."

"Ho jes, Ben," diris lia edzino kun koreco; "mi forte tion cxi sxatas kaj estas al vi tre danka. Ha!" -- sxi denove rigardis la folion -- "kiam oni sciigxis, ke sxi forkuris kaj estas ekster dangxero, la aminda knabino, tiam mi ne povis min deteni -- pro sxi kaj pro la fratino kaj la patro -- diri kion mi sciis, ne vere?"

"Jes, vi gxin rakontis," rimarkis sxia edzo.

"Kaj doktoro Jeddler," dauxrigis Clemency, metante sian tason sur la tablon kaj medite rigardante la folion, "en sia kolero kaj cxagreno forpelis min el la domo! Kiel mi gxojas, ke mi tiam diris nenian malbonan vorton kaj forportis kun mi nenian malbonan penson kontraux li; cxar li poste gxin sincere pentis. Kiel ofte li tie cxi sidadis kaj ripetadis al mi, ke li gxin bedauxras! -- La lastan fojon ankoraux hieraux, kiam vi ne estis en la domo. Kiel ofte li tie cxi sidadis kaj tutajn horojn paroladis pri tio kaj alia, kvazaux gxi lin interesus! -- sed propre nur pro la malnova tempo kaj cxar li sciis, ke sxi min amis, Ben!"

"Mia Dio, kiel vi venis al tiu konvinko, Clemency?" demandis sxia edzo, tute mirigite, ke sxi klare komprenis verajxon, kiu en lia filozofanta spirito nur naskigxadis ankoraux.

"Mi tion cxi ne scias," diris Clemency kaj blovis sian teon, por gxin iom malvarmigi. "Dio! mi ne povus tion cxi diri, se oni ecx metus por tio cxi rekompencon de cent funtoj."

Li kredeble ankoraux plu dauxrigus siajn metafizikajn konsideradojn, se sxi ne rimarkus post li apud la pordo substancian fakton en formo de unu sinjoro en funebro kaj en vestajxo de rajdo. Sxajnis, ke li auxskultas ilian paroladon kaj tute ne volas ilin interrompi.

Clemency rapide levigxis. Ankaux sinjoro Britain faris tion saman kaj salutis la gaston. "Cxu Vi volas esti bona supreniri, sinjoro? Estas tre bela cxambro supre, sinjoro."

"Mi dankas," diris la fremdulo kaj atente observis sinjorinon Britain. "Cxu estas permesite eniri tien cxi?"

"Ho, se placxas al Vi," respondis Clemency kaj malfermis la bufedan cxambron. "Kion Vi ordonas, sinjoro?"

Li ekvidis la folion kaj legis gxin nun.

"Tre bela peco da tero, sinjoro," rimarkis sinjoro Britain.

Li ne respondis, sed turnis sin, kiam li finis la legadon, kaj rigardadis Clemency'n kun tiu sama esplora sciemeco kiel, antauxe. "Vi demandis," li diris, ne deturnante de sxi la okulojn --

"Kion Vi deziras, sinjoro," respondis Clemency kaj ankaux kasxite lin rigardadis.

"Se Vi volas doni al mi gluton da elo," li diris, alirante al unu tablo apud la fenestro, "kaj volos gxin alporti tien cxi, ne malhelpante al Vi al Via teo, mi estos al Vi tre danka."

Ne farante pli ceremoniojn, li sidigxis kaj rigardis sur la kampon. Li estis homo en la floro de la jaroj, bone kaj forte konstruita. Lian vizagxon, brunigitan de la suno, ombris mallumaj haroj kaj li portis lipharojn. Kiam oni alportis al li lian bieron, li enversxis al si unu glason kaj afable trinkis pro la sano de la domo; kiam li ree metis la glason sur la tablon, li aldonis:

"Nova domo, ne vere?"

"Ne tre nova, sinjoro," respondis sinjoro Britain.

"Havas la agxon de kvin gxis ses jaroj," diris Clemency, tre klare akcentante la vortojn.

"Mi pensis antauxe, kiam mi eniris, ke mi auxdas la nomon de doktoro Jeddler," demandis la fremdulo. "Tiu cxi folio rememorigas min pri li; cxar mi okaze scias ion de la historio per la famo kaj per certaj ligitajxoj. -- Cxu la maljunulo ankoraux vivas?

"Ho jes, sinjoro," diris Clemency.

"Cxu li forte sxangxigxis?"

"De kiam, sinjoro?" respondis Clemency kun aparta akcento.

"De la tago, kiam lia filino lin forlasis."

"Jes! De tiu tago li sxangxigxis," diris Clemency. "Li farigxis maljuna kaj griza kaj tute jam ne estas tiu sama homo; sed mi pensas, ke li nun estas konsolita. Li de tiam pacigxis kun sia fratino kaj ofte sxin vizitas. Tio cxi tuj bone faris al li. En la komenco li estis tre suferanta, kaj la koro sangis, kiam oni lin vidis vagantan kaj insultantan la mondon; sed post unu aux du jaroj li farigxis tute alia kaj pli bona, kaj tiam li komencis volonte paroladi pri sia perdita filino kaj lauxdadi sxin kaj ankaux la mondon! Kaj li neniam lacigxadis, kun larmoj parolante, kiel bela kaj bona sxi estis. Li pardonis al sxi. Tio cxi estis cxirkaux la tempo de la edzinigxo de frauxlino Grace. Vi memoras ankoraux, Britain?"

Sinjoro Britain memoris la aferon ankoraux tre bone.

"La fratino sekve estas edzinigita," rimarkis la fremdulo. Li momenton silentis kaj poste demandis: "Je kiu?"

Clemency el surprizo pro tiu cxi demando preskaux renversis la pleton de teo.

"Cxu Vi neniam auxdis pri tio cxi?" sxi diris.

"Neniam, sed mi volus gxin scii," li respondis kaj enversxis al si novan glason, kiun li metis al la lipoj.

"Ho, tio cxi estus longa historio, se oni volus gxin orde rakonti," diris Clemency kaj metis sian mentonon en sian maldekstran manon, dum sxi la maldekstran kubuton apogis sur la duan manon kaj balancante la kapon rerigardis en la pasintajn jarojn, kiel oni rigardas sur fajron. "Gxi estus longa historio."

"Sed mallonge rakontite?" diris la fremdulo.

"Mallonge rakontite," ripetis Clemency en tiu sama medita tono kaj sxajne tute ne zorgante pri li kaj ne sciante, ke sxi havas auxskultantojn, "kion oni povus tie cxi diri? Ke ili kune malgxojis, rememoradis sxin kiel mortintan; ke ili tenis sxin en ama rememoro, faradis al sxi neniajn riprocxojn kaj trovadis senkulpigojn por sxi? Tion cxi cxiu scias. Mi almenaux tion cxi scias, neniu scias tion cxi pli bone!" aldonis Clemency, visxante al si la okulojn per la mano.

"Kaj tiel," helpis la fremdulo --

"Kaj tiel," diris Clemency, mehxanike ripetante liajn vortojn kaj ne sxangxante sian pozicion kaj manieron de parolado, "Tiel ili fine farigxis edzo kaj edzino. Ili estis edzigitaj en la tago de sxia naskigxo -- la tago morgaux revenos -- tre mallauxte, sed kontente kaj felicxe. Sinjoro Alfred diris unu vesperon, kiam ili promenadis en la frukta gxardeno: 'Grace, cxu fari nian edzigxon en la tago de naskigxo de Marion?' Kaj tiel farigxis."

"Kaj ili vivas felicxe unu kun la alia?" demandis la fremdulo.

"Jes", diris Clemency. "Neniam geedzoj vivis pli felicxe. Ili havas nenian malgxojon ekster tiu."

Sxi levis la kapon, kvazaux sxi subite ekkonscius sub, kiaj cirkonstancoj sxi revokas tiujn cxi okazojn en sian memoron, kaj jxetis rapidan rigardon sur la fremdulon. Rimarkinte, ke lia vizagxo estas turnita al la fenestro, kiel se li estus profundigita en la observadon de la kampo, sxi faris al sia edzo rapidajn signojn, montris la algluitan folion kaj movis la busxon, kvazaux sxi kun granda intereso ripetadus al li ian vorton aux frazon. Cxar sxi eldonis nenian sonon kaj sxiaj mutaj gestoj estis kiel ordinare tre strangaj, tial tiu cxi nekomprenebla sintenado alkondukis sinjoron Britain al ekstrema malespero. Li elmetadis siajn okulojn jen sur la tablon, jen la fremdulon, la argxentajn kulerojn, sian edzinon -- sekvadis sxiajn gestojn kun plej granda senhelpeco -- demandadis sxin en tiu sama lingvo, cxu lia proprajxo aux li mem estas en dangxero -- respondadis sxiajn signojn per aliaj signoj, kiuj esprimadis lian absolutan nekomprenadon kaj timon -- observadis la movadon de sxiaj lipoj -- divenadis per duonvocxo "lakto kaj akvo", "sxangxo de la monato", "muso kaj nukso" kaj tamen nenion povis atingi.

Clemency fine cxesigis sian senesperan penadon, iom post iom alsxovis sian segxon pli proksime al la fremdulo kaj observadis lin akre per sxajne mallevitaj okuloj, atendante novan demandon. Sxi ne longe devis atendi, cxar li baldaux komencis denove.

"Kaj kia estas la plua sorto de la filino, kiu lin forlasis? mi pensas, ke vi scias gxin?"

Clemency balancis la kapon. "Mi auxdis," sxi diris, "ke doktoro Jeddler, kiel sxajnas, pli scias ol kiom li montras. Sinjorino Grace ricevis de sxi leterojn, en kiuj sxi skribas, ke sxi bone fartas kaj ke la edzinigxo de tiu kun sinjoro Alfred faris sxin felicxa; kaj sxi ankaux de si reskribis leterojn. Sed super sxia vivo kaj sorto sin portas la sekreto, kiu gxis nun ne estas klarigita kaj kiun --".

Sxia vocxo farigxis sxanceligxa kaj sxi haltis.

"Kaj kiun --" ripetis la fremdulo.

"Kiun nur unu sola persono povus ankoraux klarigi," diris Clemency, malfacile spirante.

"Kaj kiu estas tiu persono?" demandis la fremdulo.

"Sinjoro Michael Warden!" respondis Clemency preskaux per krio kaj per tio sama montris al sia edzo, kion sxi antauxe volis lin rimarkigi, kaj al Michael Warden, ke li estas rekonita.

"Vi min konas ankoraux, sinjoro," diris Clemency, tremante de ekscititeco. "Mi gxin vidis! Vi min konas ankoraux de tiu nokto en la gxardeno. Mi estis apud si!"

"Jes, mi gxin scias," li diris.

"Jes, sinjoro," respondis Clemency. "Jes, certe. Tio cxi estas mia edzo, sinjoro. Ben, kara Ben, kuru al sinjorino Grace -- kuru al sinjoro Alfred -- kuru al kiu vi volas, Ben! Alkonduku iun, tuj!"

"Restu!" diris Michael Warden kaj trankvile starigxis inter la pordo kaj Britain. "Kion Vi volas fari?"

"Sciigu ilin, ke Vi tie cxi estas, sinjoro," petis Clemency kaj kunebatis la manojn, tute ekster si de ekscititeco. "Sciigu ilin, ke de Viaj lipoj ili povas pli multe auxdi pri sxi; ke sxi ne tute estas perdita por ili, sed ke sxi denove revenos, por sian patron kaj sian fratinon -- kaj ankaux sian malnovan servantinon, mi --" sxi batis sin per ambaux manoj sur la bruston -- "gxojigi per la vido de sxia aminda vizagxo. Kuru, Ben, kuru!" Kaj cxiam ankoraux sxi pusxis lin al la pordo, kaj cxiam ankoraux sinjoro Warden staris antaux la pordo kaj ne lasis lin iri, ne kun kolera, sed kun malgxoja mieno.

"Aux eble," diris Clemency kaj ekscitite sin alkrocxis al la mantelo de sinjoro Warden, "eble sxi nun estas tie cxi; eble sxi estas tre proksime. Jes, mi vidas laux Via vizagxo, ke sxi certe estas tie cxi. Mi petas Vin, sinjoro, lasu min al sxi. Mi vartadis sxin, kiam sxi estis ankoraux tre malgranda infano. Antaux miaj okuloj sxi elkreskis, kiel la fiero de tiu cxi loko. Mi konis sxin, kiam sxi estis la fiancxino de sinjoro Alfred. Mi provis sxin deteni, kiam Vi sxin forlogis. Mi scias, kia estis sxia patra domo, kiam sxi estis ankoraux gxia animo, kaj kiel alia gxi farigxis de la tempo, kiam sxi forkuris. Mi petas Vin, sinjoro, lasu min al sxi!"

Li rigardis sxin kompatante kaj mirante, sed faris nenian konsentan geston.

"Mi ne pensas, ke sxi povus scii," dauxrigis Clemency, "kiel sincere ili pardonis al sxi; kiel forte ili sxin amas; kia gxojo estus por ili vidi sxin ankoraux unu fojon. Sxi eble timas reveni hejmen. Mi eble povas sxin kuragxigi, kiam sxi min vidos. Nur diru al mi, sinjoro Warden, cxu Vi sxin alkondukis?"

"Ne," li diris, balancante la kapon.

Tiu cxi respondo, lia konduto, liaj funebraj vestoj, lia mallauxta retiro, la sciigita intenco forveturi en la eksterlandon cxion klarigis. Marion pli ne vivis.

Li ne kontrauxparolis al sxi, jes, sxi ne vivas! Clemency sidigxis, metis la vizagxon sur la tablon kaj maldolcxe ploris.

En tiu cxi minuto unu maljuna, griza sinjoro enkuris tute senspire, kaj laux lia sufokigxanta vocxo oni apenaux povus rekoni en li sinjoron Snitchey.

"Mia Dio, sinjoro Warden!" diris la advokato kaj tiris lin flanken, "kia vento" -- li estis tiel laca, ke li devis halti kaj nur post kelkaj minutoj povis fini -- "alportis Vin tien cxi?"

"Malbona, mi timas," li respondis. "Se Vi povus auxdi, kio tie cxi antaux momento sin agis -- kiel mi devas fari neeblan -- kiel mi alportas kun mi konfuzon kaj malgxojon!"

"Mi povas cxion prezenti al mi. Sed kial Vi iris gxuste tien cxi?" diris Snitchey.

"Kial mi ne devis? Kiel mi povis scii, kiu tie cxi estas mastro? Sendinte mian servanton al Vi, mi tien cxi eniris, cxar la domo estis por mi nova; kaj mi havas naturan intereson por cxio nova kaj malnova en tiu cxi malnova cxirkauxajxo kaj ekster tio mi volis antaux la urbo antauxe renkontigxi kun Vi. Mi volis scii, kion la homoj parolas pri mi. Mi vidas gxin laux Via konduto, ke Vi povas tion cxi diri al mi. Se ne estus Via malbenita singardeco, mi jam longe povus cxion scii."

"Nia singardeco!" diris la advokato. "Parolante al Vi en la nomo de mi mem kaj de Craggs -- benita memoro --" li rigardis la krepon sur sia cxapelo kaj balancis la kapon -- "sinjoro Warden, kiel Vi povas prudente nin kulpigi? Ni konsentis inter ni neniam tusxi pli tiun cxi objekton, cxar gxi ne estis afero, en kiun povus sin miksi tiaj seriozaj kaj solidaj homoj, kiel ni (mi ripetas Vian tiaman esprimon). Nia singardeco! dum sinjoro Craggs deiris en sian estimatan tombon en la plena kredo --"

"Mi donis solenan promeson, ke mi silentos, gxis mi revenos, kiam ajn tio cxi farigxos," interrompis lin sinjoro Warden, "kaj mi tenis mian promeson."

"Bone, sinjoro, kaj mi ripetas, ni ankaux devis silenti. Al tio cxi nin devigis nia sxuldo kontraux ni mem kaj ankaux kontraux diversaj klientoj, inter kiuj ankaux Vi estis. Ne konvenis al ni demandadi Vin pri tia delikata afero; mi havis mian suspekton, sinjoro; sed nur de ses monatoj mi scias la veron."

"Per kiu?" demandis la kliento.

"Per doktoro Jeddler mem, sinjoro, kiu el sia propra iniciativo donis al mi sian konfidon. Li, kaj nur li, sciis la tutan veron de kelkaj jaroj."