ii. 628, a: 'Si habeat equum pullanum, bovem vel vaccam ad vendendum,

dominus propinquior erit omnibus aliis et vendere non debent sine licentia domini.' Rochester Cartulary (ed. Thorpe), 2, a: 'Si quis habuerit pullum de proprio jumento aut vitulum de propria vacca et pervenerit ad perfectam etatem, non poterit illos vendere, nisi prius ostendat domino suo et sciat utrum illos velit emere sicut alios.' Rot. Hundred. ii. 463, a: 'Item si ipse habeat pullum vel boviculum et laboraverit cum illo non potest vendere sine licentia domini, sed si non laboraverit licitum.'

[303] Cartulary of St. Mary of Beaulieu, Nero, A. xii. f. 93. b: 'Pro filio coronando et pro licencia recedendi faciet sicut illi.' Cartulary of St. Peter of Gloucester (Rolls Series), iii. 218: 'Item quod nullo masculo tribuatur licentia recedendi a terra domini sine licentia superioris hoc proviso, quod consuetudines a servis dominus debitas ad plenum recipiat, contradicentes attachiando ut inde respondeant ad curiam.'

[304] Duchy of Lancaster Court Rolls, Bundle 85, No. 1157 (Record Office): 'Et quia non sunt residentes dant chevagium.' Lancaster Court Rolls, Bundle 62, No. 750, m. 1: 'Johannes le Grust dat comiti ii solidos et ii capones ut possit manere ubi sibi placuerit.'

[305] Lancaster Court Rolls, Bundle 62, No. 750, m. 3: 'Capones de reditu ut custumarii possint manere super terram Radulfi de Wernore sed dictus Will. erit in visu franciplegii dom. comitis.'

[306] Suffolk Court Rolls (Bodleian), 3: 'Preceptum inquirere nomina eorum qui terram servilem vendiderunt per cartam et quibus, et qui sunt qui terram liberam adquisierunt et ibi resident et prolem suscitant et ob hoc libertatem sibi vindicant.' Cartulary of St. Alban's, 454: 'Ubi villani emunt terras liberorum de catallis nostris.'

[307] Cart. Glouc. (Rolls Ser.), iii. 217: 'Item, inhibeatur nativis domini manerii ne aliquid alicui dent per annum in recognitione, ut aliquo gaudeant patrocinio.'

[308] Lancaster Court Rolls, Bundle 62, No. 756, m. 1: 'Nativus receptatus apud Latfeld sine licentia domini.'

[309] Cartulary of Shaftesbury, Harl. MSS. 61, f. 59: 'Fugitivi domine, R. fil. Al. manet in Br. sub Willelmo.' Ramsey Inqu., Galba E. x. f. 27, b: 'Isti sunt nativi abbatis: E. et O. manent apud Gomcestre.' Ibid. 51: 'A. est nativus domini abbatis, sed dicit se esse hominem episcopi.' Cartulary of Shaftesbury, Harl. MSS. 61, f. 59: 'Nicholaus habet 4 nativos domine, partim terram tenentes in calumpnia domine partim super terram Nicholai.'

[310] Coram Rege, Pasch. 7 Edw. I, m. 7: 'Villanus fugitivus an in villenagio tenens et adventicius.'

[311] Eynsham Inqu. (Chapter of Christ Church, Oxford), 25, a: 'Quas Adam pater ipsius adquisivit et quia _quicquid servis adquiritur domino adquiritur_ faciat inde dominus quod sibi videatur expediens.'

[312] Register of St. Mary of Barnwell, Harl. MSS. 3601, f. 60: 'Quidam villanus de Bertone tenuit unum mesuagium de duobus dominis ... _quicquid servus acquirit acquiritur domino suo_.'

[313] Black Book of Coventry, Ashmol. MSS. 864, f. 6: 'Et cum obierit, dominus habebit suum melius animal et nihilominus habebit omnes equos masculos, carrectam ferratam, ollum eneum, pannum laneum integrum, bacones integros, omnes porcos excepta una sue, et omnes ruscos apium, si qua hujusmodi habuerit.'

[314] Formulary of St. Alban's, Camb. Univ., Ee. iv. 20.

[315] Lancaster Court Rolls, Bundle 32, No. 283: 'Petrus filius Gerardi nativus domini defunctus est et habuit in bonis domino pertinentibus unam vaccam que appreciatur ad 5 sol. et venditur W. instauratori.' Cartulary of Christ Church, Canterbury, Addit. MSS. 6157, f. 25, b: 'Et sciendum, quod si quis custumarius domini in ipso manerio obierit, dominus habebit de herietto meliorem bestiam. Et si bestiam non habuerit, dabit domino pro herietto 2 sol. 6 d.'

[316] Cartulary of Battle, Augment. Off. Misc. Books, No. 57, f. 21, a: 'Et post mortem cujuslibet predictorum nativorum dominus habebit pro herieto melius animal, si quod habuerit, si vero nullam vivam bestiam habeant, dominus nullum herietum habebit ut dicunt. Filii vel filiae predictorum nativorum dabunt pro ingressu tenementi post mortem antecessorum suorum tantum sicut dant de redditu per annum.

[317] Gloucester Cartulary, iii. 193: 'Et post decessum suum dominus habebit melius auerium ejus nomine herieti, et de relicta similiter. Et post mortem ejus haeres faciet voluntatem domini, antequam terram ingrediatur.'

[318] Gloucester Cartulary (Rolls Series), iii. 208: 'Dicunt etiam quod relicta sua non potest in dicta terra maritari sine licentia domini.' Cartulary of Christ Church, Canterbury, Add. MSS. 6159, f. 25, b: 'Si autem per licenciam domini se maritaverit, heredes predicti defuncti predictum tenementum per licenciam domini intrabunt et uxorem relictam dicti defuncti de medietate dicti tenementi dotabunt.' Rot. Hundred. ii. 768, b: 'Item si obierit, dominus habebit melius auerium nomine herietti et per illum heriettum sedebit uxor ejus vidua per annum et unum diem et si ulterius vidua esse voluerit faciet voluntatem domini.'--The custom in some of the manors of St. Peter of Gloucester was peculiar. Gloucester Cartulary (Rolls Series), iii. 88: 'Matilda relicta Praepositi tenet dim. virg. contin. 24 a. (8 sol.)--Et tenet ad terminum vitae abbatis.... Et debet redimere filium et filiam ad voluntatem domini.... Et si obierit, dominus habebit melius auerium nomine domini, et aliud melius auerium nomine rectoris, et de marito cum obierit similiter.' When the lord was an ecclesiastical corporation he not unfrequently got two beasts, one as a heriot and the other as a mortuary due to him as rector of the parish.

[319] Worcester Cartulary (Camden Series), 102: 'De antiquis consuetudinibus villanorum, quaelibet etiam virgata dabit iii heriet, sc. equum cum hernesio et duos boves, et dimidia virgata duos heriet, sc. equum cum hernesio et bovem. Alii autem dabunt equum vel bovem.'

[320] Glastonbury Inqu. (Roxburghe Series), 89, a: 'Item non vendet bovem vel equum de sua nutritura sine licencia domini, nec coronare faciet filium nec maritabit filiam sine licencia domini, dabit heriettum melius animal, faciet finem cum domino pro ingressu habendo ad voluntatem domini communiter per 40 solidos et omnia alia faciet que nativo incumbunt.' The relief ought to be discussed in connexion with the obligations of the holding. I speak of it here because the documents mention it almost always with the heriot.

[321] Cartulary of St. Mary of Beaulieu, Nero, A. xx. f. 84, b: 'Pro filio coronando, filia maritanda, fine terre ... secundum qualitatem personarum et quantitatem substancie et terre.'

[322] Rot. Hundred. ii. 747, a: 'Debet talliari ad voluntatem domini quolibet anno.'

[323] Ibid. ii. 528, b: 'Et debet talliari ad voluntatem domini semel in anno et debet gersummare filiam et fieri prepositus ad voluntatem domini.'

[324] Cartulary of Battle, Augment. Off. Misc. Books, No. 57, f. 93, a: 'Amerciamenta tenentium, qui redditum tempore statuto non persoluerunt.' Reg. Cellararii of Bury St. Edmund's, Cambridge Univ., Gg. iv. 4. 52, b; cf. Eynsham Inqu. ii. a: (Inquisitio de statu villani): 'Subtraxerunt sectam curie a longo tempore dicendo se esse liberos.'

[325] Formulary of St. Alban's, Cambridge Univ., Ee. iv. 20, f. 165, a: 'Servilia--videlicet secta curie de tribus septimanis in tres et secta molendini.' We find it denied in the king's court that a free man can be bound to do suit to the lord's mill; Bracton's Note-book, p. 161: 'Nota quod liber homo non tenetur sequi molendinum domini sui nisi gratis velit.'

[326] Bury St. Edmund's, Registrum album, Cambridge Univ., Ee. iii. 60, f. 155, b: 'Liberi excepti a falda domini.'

[327] As to Scotale, see Stubbs, Const. Hist. § 165.

[328] Reg. Cellararii of Bury St. Edmund's, Cambridge Univ., Gg. iv. 4. 30, b: 'Per fidelitatem custumarii ... et per alias consuetudines serviles.'

[329] Y.B. 20/21 Edward I, p. 41: 'Kar nent plus neit a dire, Jeo tenk les tenements en vileynage, ke neit a dire ke, Jeo tenk les tenements demendez ver moy a la volunte le Deen,' etc. See above, Chapter II.

[330] Chron. Mon. de Abingdon, ii. 25 (Rolls Series).

[331] Exch. Q.R., Misc. Books, No. 29, f. 8, a: 'Habet 22 servos tenentes 35 acras terre ad voluntatem domini in servagio.' f. 10, b: 'Habet ibidem 25 servos tenentes 12 virgatas terre et dimidiam in servagio ... et possunt omnes removeri pro voluntate domini.'

[332] Harl. MSS. 1885, f. 7: 'Volens autem dominus de Wahell retinere ad opus suum totum parcum de Segheho ... abegit omnes rusticos qui in predicto loco iuxta predictum boscum manebant.' Cf. Cor. Rege, Pasch. 14 Edw. I, Oxon. 9.

[333] Battle Abbey, Augment. Off. Misc. Books, 57, f. 21, a: 'Et memorandum quod omnes supradicti nativi non possunt ... prostrare maremium crescens in tenementis que tenent sine licencia et visu ballivi vel servientis domini et hoc ad edificandum et non aliter.' Add. Charters, 5290 '(transgressiones Stephani Chenore) ... fecit vastum ... in boscis quos idem Stephanus tenuit de domino in bondagio cum de quercis fraxinis pomariis et aliis arboribus vastos (ramos?) asportavit.'

[334] Suffolk Court Rolls (Bodleian), 2, a: 'Rob. Gl. assertavit pomaria sua et fecit wastum super vilenagium Comitis.'

[335] Suffolk Court Rolls (Bodleian): 'Quia Henricus bercarius plegios non potuit invenire ad heredificandum mesuagium quod fuit W.C. et ibi attractum suum facere.'

[336] Duchy of Lancaster Court Rolls (Record Off.), Bundle 32, No. 285: 'Emma ... venit et sursum reddit 1 cotagium et 5 acras et dimidiam terre quas tenuit de domino in bondagio. Et venit Thomas filius ejus et capit dictam terram et dat ad ingressum 10 solidos.' B. 62, No. 750: 'Galfridus percarius venit et tradidit terram suam ... domino comiti pro paupertate. Robertus filius eius postea venit et finem fecit pro habenda seisina dicte terre.'

[337] Duchy of Lancaster Court Rolls, B. 43, No. 484: 'Dicit etiam quod dicta terra capta est in manu domini Edmundi pro redditibus et serviciis inde a retro existentibus.' Essex Court Rolls, 3 (Bodleian): 'Preceptum est capere in manu prioris totam residuam terram custumariam quam Matildis le Someters predicta tenet de feodo prioris quia vendidit de terra sua custumaria ... libere per cartam contra consuetudinem manerii.'

[338] Glastonbury Inqu. (Roxburghe Series), 65; Gloucester Cartulary (Rolls Series), iii. 196.

[339] Capitula halimoti, Bodleian MSS., Wood, i. f. 111, b: 'Si nul soit en un graunt tenement e ne puisse les droitures de son tenement sustener e un aultre homme en un petit tenement que meutz tendroit le graunt tenement al prow le seigneur e le tenement.'

[340] Rot. Hundred, ii. 321, a: In villenagio tres virgatae et dimidia.... Et sunt tenentes illarum servi de sanguine suo emendo.... In libere tenentibus _pro certis serviciis_ per annum,' etc.

[341] Glastonbury Inquis. (Roxburghe Series), 21: 'Quantum quisque teneat, omne ejus servitium; quis tenet libere et quantum et quo servitio et quo guaranto et quo tempore; si aliqua terra fuerit facta libera in tempore Henrici episcopi, vel postea, que debuit operari; quo guaranto hoc fuit, et in quantum sit libera; si dominicum sit occupatum vel foras positum in libertate vel vilenagio, et si ita fuerit domino utilius sicut est vel revocatum.'

[342] Ibid. 130: 'J. clericus tenuit in tempore Henrici episcopi apud Domerham unam virgatam quam adhuc tenet et aliam virgatam apud Stapelham pro 10 solidis. Recepta villa de Domerham ad firmam, ipse propria auctoritate dimisit virgatam de Stapelham et dimidiam virgatam in Domerham in excambium cepit quia propinquior fuit. Hec dimidia virgata operari solet, nunc autem est libera. Virgata vero de Stapelham post illud excambium operari solet que ante hoc libera fuit.'

[343] Ibid. 121: 'De dono xxix solidi et vi denarii. Et de Anderdo deficiunt vj den. quia tenet liberius quam predecessores sui solebant tenere.'

[344] Ramsey Cartulary (Rolls Series), i. 364: 'De his septem hydis est una _hyda libera_. De sex hydis, quae restant, tenet Marsilia filia A. de R. duas virgatas ad censum. Quinque hydae et tres virgatae, quae restant, tenentur _in puro villenagio_.'

[345] Galba, E. x. f. 38.

[346] Extensio de terris Roberti de Sto. Georgio (Lincoln) Inquis. p. mort. 30 Henry III, No. 36: 'Idem habuit in _villenagio_ 13 bovatas terre et 3 partes unius bovate que 9 rustici tenent et quelibet bovata valet per annum 5 sol. pro omni servicio ... habuit in _liberis serviciis_ unam bovatam quam Radulfus filius G. de eo tenuit per cartam pro 2 solidis per annum pro omni servicio.'

[347] Bury St. Edmund's, Reg. Cellararii, Cambr. Univ., Gg. iv. 4, f. 32, a: 'W. de Bruare tenet i rodam custumarie et per alias consuetudines serviles ... alteram libere et per servicium 2 denariorum.' Cf. Gloucester Cartulary (Rolls Series), iii. 65.

[348] Battle Abbey, Reg. Augment. Off. Misc. Books, No. 57, f. 72, b: 'Isti prenominati (liberi tenentes) sunt quieti per redditum suum de communibus servitiis, debent tamen herietum et relevium.' Glastonbury Cart., Wood MSS., i. p. iii.: 'Si nul soit enfraunchi de ces ouveraignes dont la uile le est le plus charge.'

[349] Ramsey Inqu., Galba, E. x. 39, d: 'Walterus abbas fecit R. francum de terra patris sui que fuerat ad furcam et flagellum.... Multos de servicio rusticorum francos fecit.' Ramsey Cartulary (Rolls Series), i. 487: '... quaelibet virgata de fleyland.' The same land appears as 'quaelibet virgata operaria quae non fuerit posita ad censum.'

[350] Spalding Priory, Reg., Cole MSS., vol. 43, f. 272: 'De tenentibus terram operariam de priore in Spalding: W. de A. tenet 40 acras terre pro quibus debet operari qualibet die per annum ad voluntatem Domini ad quocumque opus Dominus voluerit, cum Carecta, Cortina, Vanga, Flagello, Tribulo, Furca, Falce.' Coram Rege, Mich., 51/52 Henry III, m. b: 'Et similiter predictus Petrus distringit eos pro consuetudinibus et servitiis que nec antecessores eorum nec ipsi facere consueverunt ut cum furcis et flagellis.'

[351] Eynsham Cartulary, Christ Church MSS., No. 97, f. 6, a: 'Willelmus F. tenet unum cotagium et quartam partem unius virgate terre qui facere consuevit pro rata porcione sicut virgatarius. Modo ponitur ad firmam dum domina placet ad 6 solidos, 8 d.,' etc. Cf. Domesday of St. Paul's (Camden Series), 81. This is in substance the difference between 'bondagium et husbandland,' Inquis. p. mort. 46 Henry III, No. 25; Hexham Priory Cartulary (Surtees Series), p. xx.

[352] Domesday of St. Paul's (Camden Series), 49.

[353] St. Alban's Formulary, Cambridge Univ., Ee. iv. 20: 'Ne uno homini plures terre tradantur, et si modo unus plures tenet, dividantur, si commode et honeste fieri poterit.'

[354] Domesday of St. Paul's (Camden Series), 52; Duchy of Lancaster Court Rolls, B. 62, No. 750: 'Et quia huiusmodi tenementum nullus potest vendicare hereditarie ut de aliis villenagiis successive.'

[355] Hereford Rolls, 8 (Bodleian): 'Et concessum est ei tenere dictum mesuagium et unam acram terre sibi et heredibus suis secundum consuetudinem manerii per servicia inde debita et consueta.' Essex Rolls, 8 (Bodleian): 'Amicia de R. que tenet ex consuetudine manerii.'

[356] Extractus Rotulorum de Halimotis, Cambridge Univ, Dd. vii. 22, f. 1, a.

[357] Essex Rolls, 8 (Bodleian), m. 6: 'Johannes filius W.B. venit et clamavit unum mesuagium et quatuor acras terre cum pertinenciis ut jus et hereditatem suam post mortem dicti W. patris sui faciendo inde dominis predictis servicia debita et consueta nomine villenagii et dat domino ad inquirendum de jure suo et si sit plene etatis et heres dicti W. nec ne,' etc.

[358] Eynsham Cartulary, Christ Church MSS., No. 27, f. 11, b: 'Matildis B. tenet de domino unum cotagium cum curtilagio in voluntate domini.' Cf. Glastonbury Inqu. (Roxburghe Series), 66; Gloucester Cartulary (Rolls Series), iii. 134; Domesday of St. Paul's (Camden Series), 23.

[359] Reg. Cellararii Mon. Bury St Edmund's, Cambridge Univ., Gg. iv. 4, f. 52, b: '(Curia 7 Edw. II) ... dicunt quod quidam Robertus Heth pater dictorum R.W. et J. tenuit de conventu per virgam in villa de Berton magna ... Et quia dedixerunt cepisse dictam terram per virgam ideo potest seisiri dicta terra in manum domini.' Registr. album vestiarii abbatiae S. Edmundi, Cambridge Univ., Ee. iii. 60, f. 188, b: 'Tenentes de mollond ... tenent per virgam in curia.' Eynsham Cartulary, Christ Church MSS., No. 97: 'Ricardus W. tenet unum cotagium et duas acras terrae campestres per rotulum curie pro 3 sol.' Cf. 12, a.

[360] Note-book of Bracton, pl. 1237.

[361] Ely Register, Cotton, Claudius, C. xi. f. iii. b: 'Habebit duas pugillatas avene ex gratia, ut juratores dicunt, per longum tempus usitata.'

[362] Warwickshire Roll, Exch. Q.R. No. 29, f. 94, b: 'Servus ... cum fecerit exennium ... comedet cum domino.'

[363] Christ Church, Canterbury, Cartulary, Add. MSS. 6159, f. 22, b. Cf. Gloucester Cartulary (Rolls Series), iii. 203.

[364] Custumal of Battle Abbey (Camden Ser.), 30: 'Et debet herciare per duos dies ... pretium operis iiij. d. Et recipiet de domino utroque die repastus pretii iij d. Et sic erit dominus perdens j. d. Et sic nichil valet illa herciatio ad opus domini.'

[365] Coram Rege, Pasch., 14 Edw. I, Lege, 18: 'Villani circulare (sic) non consueverunt nisi ex voluntate.'

[366] Glastonbury Inqu. (Roxburghe Series), 82: 'Sed non debet carriare nisi dominus prestaverit suum plaustrum.'

[367] Cotton MSS., Claudius, C. xi, f. 30, b: 'Sed juratores dicunt quod nunquam hoc fecerunt nec de iure facere debent.'

[368] Rot. Hundred. ii. 758, a: 'Servi ... nec potest filiam maritare nec uxorem ducere sine licencia domini; debet et salvo contenemento suo talliari et ad omnia auxilia communia scottare et lottare secundum facultatem suam,' etc.

[369] Rot. Hundred. ii. 528, b: 'Et modo omnia illa arrentata sunt et dant per annum 14 sol. 8 d.'

[370] Exch. Q.R. Min. Acc., Bundle 510, No. 13: 'Et solebant facere servicia consueta, sed per voluntatem et ad placitum domini extenta sunt in denariis.' Cf. Abingdon Cartulary, ii. 303. Rot. Hundred. ii. 453, a: 'Omnes isti prenominati nomine villenagii sunt ad voluntatem domini de operibus eorundem,' Cf. Ibid. 407, b.

[371] Worcester Cartulary (Camden Series), 54, b: 'Haec villa tradita est ab antiquo villanis ad firmam, ad placitum cum omnibus ad nos pertinentibus.' Cf. Gloucester Cartulary, iii. 37.

[372] Worcester Cartulary (Camden Series), l. c.: 'Praeterea percipimus medietatem proventuum et herietum, praeterea debent metere, ligare et compostare bladum de antiquo dominico de Hordewell ... et gersummabunt filias.'

[373] Glastonbury Cartulary, Bodleian MSS., Wood, i., f. 241, a: 'Jocelynus dei gratia Bathoniensis episcopus.... Noveritis nos quietos clamasse omnes homines abbatie Glastonie de Winterburne in perpetuam de arruris et aliis operacionibus quas facere debebant castro Marleberghe de terra de Winterburne, quos homines nostros Henricus illustris rex Anglie nobis concessit.'

[374] Wartrey Priory Cartulary, Fairfax MSS. f. 19, a: 'Et Adam dicit quod predictus Prior villenagium in persona ipsius Ade allegare non potest quia dicit quod dudum convenit inter quemdam Johannem dudum priorem de Wartre ... et quendam Henricum de W ... patrem ipsius Ade videlicet quod isdem Prior ... per quoddam scriptum indenturam concesserunt Henrico ... quoddam toftum simul cum duabus bovatis terre.'

[375] Malmesbury Cartulary (Rolls Series), ii. 199: 'Nos tradidisse ... Roberto le H. de K. et Helenae uxori suae, et Agneti filiae eorum primogenitae nativis nostris, omnibus diebus vitae eorum, unam domum. Ita quod non licet praedicto Roberto alicui vendere nec occasione istius traditionis aliquam libertatem ipsis vendicare.'

[376] As to molmen, I shall follow in substance my article in the English Historical Review, 1886, IV. p. 734. We already find the class in Cartularies of the twelfth century, in the Burton Cartulary, and in the Boldon Book. See Round in the English Historical Review, 1886, V. 103, and Stevenson, ibidem, VI. 332.

[377] Any number of examples might be given. I referred in my article to a Record Office document, Exch. Treas, of Rec. Min. Acc. 32/8: 'Rogerus prepositus tenet 28 acras pro 13 solidis solvendis ad 4 terminos principales. Et dat 2 gallinas at Natale domini de precio 3 den., et 18 ova ad Pascham, et debet 2 homines ad 2 precarias ad cibum domini et non extenduntur eo quod nihil dabunt in argento si servicium illud dominus habere noluerit. Item idem adiuvabit leuare fenum ad precariam domini quod nihil valet ut supra. Item idem faciet 2 averagia Londinium que valent 2 d.... _Custumarii_. Johannes Cowe tenet 13 acras et dimidiam pro 27 d.... Et debet 3 opera qualibet septimana, scilicet per 44 septimanas videlicet a festo Natali beate Marie usque ad gulam Augusti que continet in operibus per predictum tempus vi^{xx}xii (i.e. 132) et valet in denariis 5 sol.' etc.

[378] Black Book of St. Augustine, Canterbury, Cotton MSS. Faustina, A. i. 31: 'De quolibet sullung (_ploughland_) 20 solidos de mala ad quatuor terminos quos antecessores nostri dederunt pro omnibus iniustis et incausacionibus (_sic_) quas uobis ore plenius exponemus.'

[379] Rochester Costumal (ed. Thorpe), 2, b: 'F. habet 21 jugum terre te Gavelland unius servicii et unius redditus. Unumquodque jugum reddit 10 solidos ad 4 terminos--hoc est _Mal_. In media quadragesima 40 d. Hoc est _Gable_.' The Cartulary of Christ Church, Canterbury, in the British Museum (Add. MSS. 6159) always gives the rents under the two different headings of _Gafol_ and _Mal_.

[380] The etymology of the word is traced by Stevenson, l. c.

[381] Ashley, Economic History, i. pp. 56, 57.

[382] Registrum Album Abbatiae Sancti Edmundi de Burgo, Cambridge University, Ee. iii. 60 f.; 188, b: 'Memorandum quod anno regni Regis Edwardi filii Regis Henrici 18--dominus Johannes de Norwold abbas Sti. Edmundi ad ulteriores portas manerii sui de Herlawe, ad instanciam Cecilie le Grete de Herlawe hereditatem suam de mollond infra campum dicte ville jacentem post mortem viri sui a pluribus tenentibus Abbatis petentis coram eodem Abbate, eo pretextu quod vir suus adventicius dictam hereditatem suam ipsa invita vendidit et alienauit, per subscriptos inquisivit, utrum ipse seu alii quicumque infra villam predictam mollond tenentes libere tenuerunt seu tenent, et per cartas aut alio modo.... Qui omnes et singuli jurati dixerunt per sacramentum suum quod omnes _tenentes de molland solebant esse custumarii_ et fuerunt, sed Abbas Hugo primus et Abbas Sampson posterum et alii _Abbates relaxarunt eis seruicia maiora et consuetudines pro certa pecunia_; modo arentati in aliquibus operibus ceteris, sed nihil habent inde nec tenent per cartas, sed per virgam in curia. Et sunt geldabiles in omnibus inter custumarios et quod omnes sunt custumarie et servilis condicionis sicut et alii.'

[383] Exch. Treas. of Rec. 59/66. The classes follow each other in this way: 'Liberi tenentes, Molmen, Custumarii.' Cf. Rot. Hundred, ii. 425, a.

[384] Harl. MSS. 639, f. 69, b: 'Inquisicio facta per totam socam de Badefeud dicit quod si aliquis servus domini moritur et plures habuerit filios, si tota terra fuerit mollond primogenitus de iure et consuetudine debet eam retinere; si tota fuerit villana iunior; si maior pars fuerit mollond primogenitus, is maior pars fuerit villana iunior eam optinebit.'

[385] I cannot surrender this point (cf. Stevenson, l. c.). That Borough English existed in many free boroughs and among free sokemen is true, of course, and there it had nothing to do with servile status. It would have been wrong to treat the custom of inheritance as a sure test from a general point of view. But as a matter of fact it was treated as such a test from a local point of view by many, if not most, manorial arrangements. I refer again to the case from the Note-book of Bracton, pl. 1062. The lord is adducing as proof of a plea of villainage: 'Hoc bene patet, quia postnatus filius semper habuit terram patris sui sicut alii villani de patria.' I have said already that the succession of the youngest son appears with merchet, reeveship, etc., as a servile custom.

[386] Q.R. Min. Acc. Box 587.

[387] Ramsey Cartulary (Rolls Series), i. 267: 'Decem hidae, ex quibus persona, liberi et censuarii tenent tres hidas et dimidiam, et villani tenent sex hidas.'

[388] Domesday Book, i. 204; Ramsey Cartulary, i. 270, 330-40.

[389] Rochester Cartulary (Thorpe), 2, a: 'Gavelmanni de Suthflete.'

[390] Cotton MSS. Tiberius B. ii, and Claudius C. xi.

[391] Cotton MSS. Claudius C. xi, f. 49, a: 'De hundredariis et libere tenentibus. Philippus de insula tenet 16 acras de wara et debet sectas ad curiam Elyensem et ad curiam de Wilburtone et in quolibet hundredo per totum annum,' etc. For a more detailed discussion of the position of hundredors, see Appendix.

[392] In the description of Aston and Cote, a submanor of Bampton, Oxfordshire, _hundredarii_ are mentioned in Rot. Hundr. ii. 689.

[393] Leg. Henrici I, c. 7. The point has been lately elucidated by Maitland, Suitors of the County Court, Eng. Hist. Rev., July 1888, and Round, Archaeological Review, iv.

[394] Gloucester Cart. iii. 193: 'Et dicunt quod predictus Thomas et socii sui subscripti debent aquietare villam de quolibet hundredo Cyrencestriae et de Respethate praeterquam ad visum franciplegii bis in anno.' Ramsey Inqu., Cotton MSS. Galba E. x, 35: 'Sequebatur comitatum et hundredum pro dominico abbatis.' Madox, Hist. of the Exchequer, i. 74: 'Serviet eis nominatim in omnibus placitis ad quae convenienter summonitus erit et ad defensionem totius villae Estone aderit in hundredis et scyris in quibus erit quantum poterit.' Warwickshire Hundr. Roll, Q.R. Misc. Books, No. 29, f. 73, a: 'Seriancia ad comitatum et hundredum.'

[395] Ramsey Cart. i. 438: 'J.R. tenet dimidiam hydam de veteri feoffamento et non reddit per annum aliquem censum abbati, quia est una de quattuor virgatis quae defendunt totam villatam de secta comitatus et hundredi per annum.'

[396] Gloucester Cart. iii. 77: 'Henricus de Marwent tenet unam virgatam continentem 48 acras ... et facit forinseca [servitia], scil. sectas comitatus et hundredi, et alia forinseca.' Cf. Cart. of Shaftesbury, 65. '... defendebat terram suam de omnibus forinsecis avencionibus.'

[397] Seebohm, Village Community, 37, 38; Scrutton, Common Fields, 39.

[398] See the instances collected by Maitland, Introduction to Rolls of Manorial Courts, Selden Soc., Ser. II, p. xxix, note 2.

[399] Maitland, op. c.

[400] A few instances among many: Gloucester Cart. iii. 49: 'Radulfus de E. tenet unam virgatam terrae continentem 48 acras et reddit inde per annum non reditum aliquem, sed sequetur comitatum Warwici et hundredum de Kingtone pro domino, et curiam de Clifforde pro omni servitio.' There are four other 'virgatarii liberi' besides this one. Domesday of St. Paul's (Camden Soc.), 30: 'Thomas arkarius (tenet) iv virgatas pro 28 solidis et debet facere sectam sire et hundredi.' He is a freeholder. Worcester Cart. (Camden Soc.), 64, C: 'De liberis Ricardus de Salford tenet dimidiam hidam de priore, quam Thomas de Ruppe tenuit de eo, et facit regale servitium tantum, et debet esse coram justiciariis itinerantibus pro defensione villae ad custum suum.' The Ely 'hundredarii' are distinguished from the villains, and form by themselves a group which ranks next to the 'libere tenentes' or with them.

[401] Ramsey, Inqu. Cotton MSS. Galba, E. x, f. 52: 'Ecclesia ipsius ville possidet dimidiam hidam liberam et presbiter debet esse quartus eorum qui sequuntur comitatum et hundredum cum custamento suo.' Cf. 40, 54. Instead of attending separately the priest comes to be included among the four hundredors.

[402] Britton, i. 177 sqq. See Maitland's Introd. to Manorial Rolls, p. xxvii.

[403] Maitland, op. c. pp. xxix, xxx.

[404] Leg. Henrici I. c. 8.; Cf. Ely Register, Cotton MSS., Claudius, C. xi, 52, a: 'et libere tenentes sui qui tenent per socagium debent unam sectam ad frendlese hundred, scil. ad diem Sabbati proximum post festum St. Michaelis.' The expression 'friendless' is peculiar. It appears in other instances in the Ely Surveys. May it not mean, that all the free tenants, even the small ones, had to attend and could not be represented by their fellows or 'friends'?

[405] Glastonbury Cart., Wood MSS., i. f. 233, a: 'et N. et G. veniunt et defendunt vim et iniuriam et talem sectam qualem ab eis exigit et bene cognoscunt quod per attornatos suos debent ipsi facere duas sectas per annum ad duos lagedaios ... sed si aliquis latro fuerit ibi iudicandus tunc debent liberi homines sui et prepositi uel seruientes sui debent interesse ad predictum hundredum ad faciendum iudicium et non ipsi in propria persona sua.' Cf. Malmesbury Cart. (Rolls Ser.), ii. 178: 'Item recognouit sectam ad hundredum de Malmesburia per se vel per sufficientem attornatum suum. Item recognouit et concessit quod omnes liberi homines sui de Estleye sequantur de hundredo in hundredum apud Malmesburiam sicut aliquo tempore predecessorum suorum facere consueverunt.'

[406] This may possibly account for the curious fact, that in every manor there are some tenants called 'Freeman,' 'Frankleyn,' and the like. They seem to be there to keep up the necessary tradition of the free element. For instance: Eynsham Cart. MSS. of the Chapter of Christ Church, Oxford, xxix. f. 4, a: 'Iohannes Freman de Shyfford tenet unam virgatam per cartam ... facit sectam ad comitatum et hundredum et hac de causa tenet tenementum suum.' Cf. Coram Rege 27 Henry III, m. 3: 'Dicunt quod non est aliquis liber homo in eodem manerio nisi Willelmus filius Radulfi qui respondet infra corpus comitatus.' The fact is well known to all those who have had anything to do with manorial records.

[407] Cf. Maitland, Suitors of the County Court, Eng. Hist. Review, July, 1888.

[408] Is it not possible to explain by the 'hundredor' the following difficult passage in Domesday, ii. 100? 'Hugo de Montfort invasit tres liberos homines ... unus ex his jacet ad feudum Sancti Petri de Westmonasterio testimonio hundredi, sed fuit liberatus Hugoni in numero suorum hundredorum (_corr._ hundredariorum?) ut dicunt sui homines.' It is true that the term does not occur elsewhere in Domesday, but the reading as it stands appears very clumsy, and the emendation proposed would seem the easiest way to get out of the difficulty.

[409] Y.B. 21/22 Edw. I. (ed. Horwood), pp. xix, 499.

[410] I may be excused for again referring to the Stoneleigh Reg. f. 32, d: 'Quidam tenentes eiusdem manerii tenent terras et tenementa sua in _Sokemannia in feodo et hereditate_ de qua quidem tenura talis habetur et omne tempore habebatur consuetudo videlicet quod quando aliquis tenens eiusdem tenure terram suam alicui alienare voluerit veniat _in curiam_ coram ipso Abbate vel eius senescallo et per vergam sursum reddat in manum domini terram sic alienandam ad opus illius qui terram illam optinebit ... Et si aliquis terram aliquam huiusmodi tenure infra manerium predictum per cartam vel sine carta absque licentia dicti Abbatis alienaverit aliter quam per sursum reddicionem _in curia_ in forma predicta, quod terra _sic extra curia_ alienata domino dicti manerii erit forisfacta in perpetuum.'

[411] Madox, Exch. i. 724, e: 'Monstraverunt Regi homines et tenentes de soca de Oswald Kirke in Com. Nottinghamiae, quod cum soka illa dudum fuisset antiquum dominicum coronae Angliae et dominus Henricus quondam Rex Angliae progenitor Regis socam illam cum pertinenciis dedisset et concessisset Henrico de Hastyngges habendam et tenendam ad communem legem ... Ac licet homines et tenentes predicti et antecessores sui homines et tenentes de soca illa inter homines communitatis comitatus Nottinghamiae et non cum tenentibus de antiquis dominicis Coronae Regis a tempore escambii predicti talliari consueverunt, assessores tamen tallagii Regis in dominicis in Comitatu Nottinghamiae praedicto ... (eos) una cum illis de dominicis Regis praedictis talliari fecerunt.' Cf. 428, b, c.

[412] Rot. Hundr. ii. 608, a: 'Liberi tenentes ... liberi sokemanni.' Cf. 752, a.

[413] Inquisit. post mortem 53 Henry III, n. 4 (Record Office): 'Libere tenentes ad voluntatem ... libere tenentes in socagio ... libere tenentes per cartam.' Rot. Hundr. ii. 471, a. See Appendix xii.

[414] Warwicksh. Hund. Roll. Q.R. Misc. books, xxix. p. 44, b: '(tenens) per antiquam tenuram sine carta.' Gloucester Cart. iii. 67: 'de liberis tenentibus dicunt quod haeredes O.G. tenent tres virgatas terrae de antiqua tenura.' Cf. iii. 47, 69. Christ Church Cart., Canterbury, Add. MSS. 6159, p. 70: 'isti tenent antiquo dominico ... isti tenent antiquum tenementum ... inferius notati sunt operarii.' Domesday of St. Paul's, 46, 47: 'de antiqua hereditate.' Cf. Pollock, Land-laws (2nd ed), p. 209.

[415] Rot. Hundr. ii. 501, b.

[416] Rot Hundr. ii. 774.

[417] Coram Rege, Hill. 30 Edw. I, m. 17 '(servicia sokemannorum) ... merchet ad voluntatem.'

[418] Rot. Hundr. ii. 846, a.

[419] Rot. Hundr. ii. 781, b.

[420] Peterborough Cart., Cotton MSS., Faustina, B. iii. f. 97, 98.

[421] Spalding Priory Cart., Cole MSS., xliii. p. 296.

[422] Rot. Hundr. ii. 780 b.

[423] Spalding Cart. p. 295.

[424] Ibid. p. 283: '_bondus_ dat auxilium ... scil. omnes _sokemanni_ unam marcam.' Cf. 292.

[425] Ely Inqu., Cotton MS., Claudius, C. xi. 50, b: 'Tota villata tam liberi, quam alii debent facere 40 perticatas super Calcetum de _Alderhe_ [Aldreth's Causeway] sine cibo et opere.' Cf. Domesday of St. Paul's, 75.

[426] Domesday of St. Paul's, 76, 77; Rot. Hundr. ii. 764, b.

[427] Domesday of St. Paul's, 32: 'Omnes isti libere tenentes metunt et arant ad precarias domini et ad cibum eius sine forisfacto.' The general rule is, that freeholders join only in the boon-works (precariae) and not in the regular week-work. But socmen are found engaged in this latter also.

[428] Ely Inqu., Cotton MSS., Claudius, C. xi. f. 266: 'De feodis militum et libere tenentibus ... heriet ... relevium ... sed non dabit tallagium et gersumam.' 167 b: 'herietum ... relevium ... pannagium ... tallagium.' Ramsey Cart. i. 297.

[429] Gloucester Cart. iii. 49 and 46; Battle Cart., Augm. Off. Misc. Books, N. 57, f. 10, b.

[430] Ely Inqu., Cotton MSS., Claudius, C. xi. f. 186, b: 'Omnes custumarii preter liberos qui non dant gersumam pro filiis et filiabus ...'

[431] E. g. ibid. 44, a.

[432] Bury St. Edmund's Registrum Album, Cambr. Univ., Ee. iii. 60, f. 154, b: 'Et nota quod si prepositus hundredi capiat gersumam de aliquo libero, dominus habebit medietatem.' Suffolk Court Rolls, 3 (Bodleian): 'gersuma si evenerit filii vel filie, finem faciet in hundredo, sed celerarius habebit medietatem finis.'

[433] Rot. Hundr. ii 484, b; 485, a.

[434] Ibid. ii 749, b.

[435] Ibid. i. 6.

[436] Coram Rege, Trin., 3 Edw. I, m. 14, d.

[437] Rot. Hundr. i. 19.

[438] Cf. a very definite case of oppression, Placit. Abbrev., 150.

[439] Statutes of the Realm, i. 224.

[440] Notebook of Bracton, pl. 1334 and 1644.

[441] Rochester Cart. (Thorpe), 19 a: 'Dominus non debet aliquem operarium injuste et sine judicio a terra sua ejicere.' Ibid. 10, a: 'in crastino Sancti Martini non ponet eos (dominus) ad opera sine consensu eorundem.' Black Book of St. Augustine, Cotton MSS., Faustina, A. i. f. 185, d: '(Consuetudines villanorum de Plumsted) Villani de P. tenent quatuor juga et debent inde arare quatuor acras et seminare ... et debent metere in autumpno 8 acras de ivernagio vel 4 acras de alio blado.... Et debent falcare 2 acras prati.... Item debent duo averagia per annum a Plumsted ad Newenton et nihil debent averare ad tunc nisi res que sunt ad opus conventus et que poni debent super ripam.'

[442] Notebook of Bracton, pl. 1334: '... et consuetudo est quod uxores maritorum defunctorum habeant francum bancum suum de terris sokemannorum.' Rot. Hundr. i. 201, 202: 'habent et vendunt maritagia sokemannorum aliter quam deberent, quia in Kancia non est warda.'

[443] Cf. Elton, Tenures of Kent.

[444] Notebook of Bracton, pl. 1419: 'et ipsi veniunt et dicunt quid nunquam cartam illam fecit nec facere potuit quia uillanus fuit et terram suam defendidit per furcam et flagellum.'

[445] Seebohm, Village Community, 103; followed by Scrutton, Commons and Common Fields, 38; and Ashley, Economic History, i. 18.

[446] Maitland, Introduction to Manorial Rolls, lxix.

[447] Chandler, Court Rolls of Great Cressingham, p. 14: '20 solidi de toto Homagio quia recusaverunt preparare fenum domini. Debitum ponatur in respectum usque proximam curiam et interea scrutatur le Domesday.' A manorial extent is evidently meant. Comp. Domesday of St. Paul's.

[448] Ely Inq., Cotton MSS., Claudius, C. xi. 60, a: 'Anelipemen, Anelipewyman et coterellus manens super terram episcopi vel terram alicuius custumariorum suorum metet unam sellionem in autumpno ex consuetudine que vocatur luuebene.' Cp. 42, a, 'quilibet anlepiman et anlepiwyman et quilibet undersetle metet dimidiam acram bladi,' etc., and Ramsey, Cart. i. 50.--I have not been able to find a satisfactory etymological explanation of 'anelipeman'; but he seems a small tenant, and sometimes settled on the land of a villain.

[449] Of course in later times the test applied in drawing the line between freehold and baser tenure was much rather the mode of conveyance than anything else. The commutation into money rent of labour services due from a tenement 'held by copy of court roll' (a commutation which in some cases was not effected before the fifteenth century), did not convert the tenement into freehold; had it done so, there would have been no copyhold tenure at the present day. But I am here speaking of the thirteenth century when this 'conveyancing test' could not be readily applied, when the self-same ceremony might be regarded either as the feoffment by subinfeudation of a freehold tenant or the admittance of a customary tenant, there being neither charter on the one hand nor entry on a court roll on the other hand. Thus the nature of the services due from the tenement had to be considered, and, at least in general, a tenement which merely paid a money rent was deemed freehold.

[450] It should be observed that the word demesne (_dominicum_) is constantly used in two different senses, (_a_) the narrower sense in which it stands for the land directly occupied and cultivated by the lord or for his use, and excludes the land held by his villain tenants, and (_b_) the wider sense in which it includes these villain tenements. The first meaning is that which the word usually bears in manorial documents, in which the _dominicum_ is contrasted with the _villenagium_ or _bondagium_. But in legal pleadings and documents which state the doctrine of the common law and the king's courts the villain tenements are part of the lord's demesne, he is seised of them in his demesne (_in dominico suo_). This discrepancy between what I may call the manorial and the legal uses of the term deserves notice as an indication of the imperfect adjustment of law to fact. I shall use the term in its narrower sense.

[451] Eynsham Cartulary, MSS. of Christ Church, Oxford, N. 27, f. 1, a: 'Est una cultura nuncupata Shyppelond, et continet in toto septem acras dimidiam acram et dimidiam rodam, et valet acra 4 d., et bis successive seminatur.' Inqu. p. mortem 20 Henry III, N. 14 (Record Office): 'Extensio manerii de Remdun (Lincoln). Sunt ibidem 360 acre terre et faciunt duas carucatas. Et seminata sunt per annum 240 acre ... De waracto per annum 12 d.'

[452] Glastonbury Survey of 1189 (Roxburghe Ser.), 99: 'Idem tenet de dominico tres acras a tempore Henrici episcopi quas colit in uno anno et altero non.'

[453] Eynsham Cart., 1, a: 'Est ibidem prope alia cultura nuncupata Clay-furlong et continet cum capitali inferiore octo acras unam rodam tres perticas cum dimidia, et potest ter seminari successive, videlicet post warectum ordium, anno sequente cum grosso pulstro et anno tercio cum frumento, et valet acra 8 d.... (Alia cultura) et potest ter seminari ut supra mutato grosso pulstro in pisas.'

[454] Two husbandry treatises were chiefly in use in mediaeval England. The fourteenth-century MS., Merton College 91, contains both, and both mention the two systems. (Modus qualiter balliui et prepositi debent onerari super compotum reddendum et qualiter manerium custodiri), f. 152: 'E la vu les chaumps sunt semez e parti en deus, le iuernage e le trameys sunt tous semez en un champ.'--(Maior husbonderia, otherwise Walter of Henley's treatise), f. 155: 'Si les terres seent partiz en iii, la une partie en le yuernage, lautre partie en le quaremel, e la tierce partie a warect, donqes est la charrue de terre de x^{xx} acres' (sic, corr. ix^{xx}). 'E si vos terres seent partez en ii, com sont en plusurs pays, la une partie a yuernage e a quaremel, e lautre partie a waret, donqes serra la charue de terre de viii^{xx} acres.' Cf. Thorold Rogers, Six Centuries, 75.

[455] Fleta, ii. 72.

[456] Malmesbury Cart. (Rolls Ser.), ii. 186: 'De terris inbladandis et inhoc faciendis in campis de Brokeneberewe et de Burestone, a ponte de Jule-brocke usque ad Halbrigge de Bremelham, ubi dictus Ricardus dicebat se habere communam, ita quod nec abbas et conventus, nec eorum tenentes possint inhoc facere sine consensu dicti Ricardi, nec pro voluntate sua terras suas ibidem inbladare ... Abbas et conventus concesserunt praedicto Ricardo ... ut cum terrae prenominatae inbladatae fuerint et blada a terris amota, liberam et plenam communam in praefatis terris una cum abbate et suis hominibus (habeat) sicut ipse vel praedecessores sui unquam melius et plenius habere consueverunt.... Ita quod si de campo predicto in quo factum est inhoc pars quaedam remaneat inculta sine blado, in eadem parte habebunt predictus Ricardus et heredes sui communam cum abbate et conventu et suis. Similiter si villani praedicti Ricardi nolint inhokare terras suas infra praedictum inhoc sitas, habebunt liberum ingressum et egressum ad warectandum eas.'

[457] Coram Rege, Hill. 3 Edw. I, m. 17, d: 'Item quicumque facit inheche scilicet excolit warectum frumento, ordeo vel auena, dabit pro qualibet acra unum denarium, excepta una acra quam habere debet quietam.' See App. xii.

[458] Gloucester Cart. iii. 35, 36: 'Omnes dictae particulae jacent pro uno campo, summa 174 acre arabiles, etc.... Et de predicto campo possunt inhokari quolibet secundo anno 40 acre et valet inde commodum eo anno 10 solidos.... De dictis 63 acris possunt quolibet secundo anno inhokari 20 acre, et valet inde commodum eo anno 11 sol. 8 d.... Et est summa totalis omnium acrarum arabilium 412. Et est summa dictarum acrarum in valore denariorum 9 librae 12 solidi. De quibus subtracta tertia parte pro campo jacente ad warectum, 64 sol. scilicet, remanent ad extentam annuam de puro 6 librae 8 sol. et de commodo terrae quae singulis annis potest inhokari 15 sol. 10 d.'--Cf. Minor husbanderia, Merton Coll. MS. 91, f. 152: 'E si li ad Inhom, i deit veer quele cuture i prent del Inhom, e de quel ble est seme checune cuture, e tel semail deit il cuiler tut per ly e respondre tut per ly, hors des autres blees.'

[459] Cart. of Boxgrave, Cotton MSS., Claudius, A. vi. p. 2: 'Debet compostare unam helvam ad frumentum et aliam ad ordeum.' Essex Court Rolls (Bodleian), 4: 'Milencia Tegulatrix posuit fimos in communa ad nocumentum custumariorum.' Glastonbury Inquest of 1189 (Roxburghe Ser.), 141: 'A. de N. occupavit quendam mariscum per concessum Roberti abbatis et illum marliavit et coluit.' Cf. Domesday of St. Paul's (Camden Ser.), 8: 'Dicunt eciam quod emendatum est manerium in 50 acris marlatis per Willelmum Thesaurarium ad summam 10 solidorum.' Ib. 21.

[460] Malmesbury Cart. (Rolls Ser.), ii. 27: 'Concessimus ... Roberto filio Roberti ... illam virgatam terre quam A. de C. tenuit in campis, scilicet in uno campo 21 acras et in alio campo 21 acras.'

[461] Gloucester Cart., iii. 194: 'Robertus Abovetun tenet unam virgatam terre continentem 44 acras in utroque campo.'

[462] Ramsey Register, Cotton MSS., Galba, E. x. 27, d: 'Radulfus tenet 11 seliones in uno campo et 5 in alio de vilenagio.' Worcester Cart. (Camden Ser.), 62, a: 'Henricus clericus tenet unam virgatam, 16 acras in uno campo et 14 in alio. Item tenet aliam virgatam similiter. T.T. tenet unam virgatam, 15 acras excepto dimidio furtendello in uno campo et 11 in alio. O. le E. tenet unam virgatam 13 a. et 1/2 in uno campo et 12 et dimidiam in alio. T. le F. tenet unam virgatam, 16 acras in uno campo et 12 in alio.'

[463] As in Gloucester Cart., i. 246: 'Ecclesiam Omnium Sanctorum ... cum omnibus pertinenciis suis, videlicet unam virgatam terrae, undecim acras terrae in campo lucrabili.' Cf. 247.

[464] Dunstable Cart., Harleian MSS. 1885, f. 7, d: 'Postquam buttum habuimus bis seminatio fuerit et non amplius, quia omnes ceteri non excolunt ibi terram, sed at pascua reservant.'

[465] Eynsham Cart., Christ Church, Oxford, MSS., N. 27, f. 74, b: 'Placitum de Haneberge in recordo de banco de termino S^{ti} Trinitatis anni xliij (Edw. III) ... Est quidam hamelettus vocatus Tilgerdesle infra bundos ville de Eynesham, infra quem hamelettum tam in vastis quam in terris, pratis et pasturis eiusdem hameletti iidem Johannes Smyth et omnes alii habent communam cum omnibus averiis suis tanquam pertinens ad tenementa sua que ipsi separati tenent in Hanberge, scilicet in vasto et pastura quolibet anno per totum annum et in terris arabilibus post blada messa et asportata quousque ... resemenentur et quolibet tercio anno tempore warecti per totum annum eo quod omnes terrae arabiles infra dictum hamelettum per duos annos continuos debent seminari et tercio anno warectari, et in pratis post fenum levatum et asportatum usque ad festum purificacionis beate Marie.... Et dicunt quod diversis vicibus quibus predictus Abbas nunc queritur etc. diuerse parcelle terrarum arabilium in hameletto predicto que tunc temporis warectare debuissent per predictum abbatem et alios seminate fuerunt per quod ipsi tam in parcellis illis sic seminatis que tunc temporis warectare debuerunt quam in aliis vastis, pratis et pascuis hameletti predicti in communa sua cum aueriis suis prout eis bene licuerit usi fuerunt ... Et predictus abbas non cognoscit quod terre arabiles infra hamelettum predictum quolibet tercio anno debent warectari, immo protestando quod eedem terre per tres annos continuos debent seminari et quarto anno warectari.' The case is a rather complicated one, because the persons claiming common are not tenants of the Abbot but of the King. Still, their pretensions are grounded on the customary order of farming in a hamlet belonging to the manor of Eynsham, and this is the point which concerns us. Cf. Coram Rege, Pascha, 25 Henry III: 'Abbas ... partitus fuit terras suas in tres partes quae antea partitae fuerunt in duas partes.' See also Placit. Abbrev. 153. The case is quoted by Scrutton, Common Fields, 57.

[466] Some of these expressions are interesting. _Balk_ is the O.N. _bálkr_; _gora_ is the spear-head or its long triangular shape, O.E. _gár_, O.N. _geírr_. These linguistic affinities have been pointed out to me by Mr. F. York Powell.

[467] Alvingham Priory Cart., Laud MSS. 642 (Bodleian), f. 12. Cf. Malmesbury Cart. ii. 294; Madox, History of the Exchequer, 258.

[468] Eynsham Cart., 5, a: 'I.I. virgatarius ... Idem tenet unam selionem terre apud Blakelond non mensuratam.'

[469] Domesday of St. Paul's, 11: 'Laurencius de hospitale dimidiam virgatam pro 40 denariis; tres acre quas tenuit Laurencius sine servicio inveniri non possunt.'

[470] Dunstable Priory Cart., Harleian MSS. 1885, f. 7, d. See Appendix xiii.

[471] Elton, English Historical Review, i. 435.

[472] The expressions are not identical, but they ought both to correspond to the ploughteam.

[473] As to all this, see Seebohm, Village Community.

[474] Glastonbury Inqu. (Roxburghe Ser.), 144. v. Hide, virgate.

[475] Eynsham Cart., 4, a.

[476] Domesday of St. Paul's: 'Manerium istud secundum dictum juratorum continet octo hidas, et hida continet sexcies viginti acras, set antiqua inquisicio dixit, quod non consuevit continere nisi quater viginti, quia postmodum exquisite sunt terre et mensuratae.'

[477] Inqu. post mort. 30 Henry III, N. 36: 'Extensio de terris Roberti de Sancto Georgio (in com. Lincoln.) ... tenuit in capite de domino Rege 20 bovatas terre et dimidiam pro servicio sexte partis unius feodi militis.... Et Robertus de Drayton tenet 2 bovatas et quartam partem unius bovate terre de dicto Roberto per forinsecum servicium tantum, unde 16 carucate terre faciunt feodum militis.'

[478] Rot. Hundred. ii. 631, b: '... et ad dictam villam pertinent sex hide quarum quelibet continet 6 virgatas terre et quelibet virgata continet 30 acras.' Ramsey Survey, Galba, E. x. 41: 'In una hydarum istarum ... septem virgatae 4 acris minus.' Eynsham Cart., 21, a: 'Et abbas habet in eodem manerio 4 carucatas terre et continent 16 virgatas terre in dominico et in villenagio 16 virgatas terre.'

[479] Ramsey Cart. (Rolls Ser.), i. 55, 284, 295, 309, 333, 373, 380; Ely Inqu., Claudius, xi. 82, 95, 97, 121, 129, 186; Gloucester Cart., iii. 128, 142, 145, 196; Coram Rege, Hill. 3 Edw. I, 17, b; Eynsham Cart., 11, a; 88, a; Rot. Hundr., ii. 605, b.

[480] Chapter-house Boxes, A. 4/22, m. 31-33.

[481] Ramsey Cart. (Rolls Ser.), i. 354: 'Aliquando 48 acre faciunt virgatam et aliquando pauciores.'

[482] Rot. Hundr., ii. 628, b.

[483] Glastonbury Inqu. (Roxburghe Ser.), 134: '... R. de W. unam virgatam pro 4 solidis pro omni servicio quia terra parva est.'

[484] Ibid., 113: 'Super hanc virgatam terre fuerunt olim 2 domus et pro duabus virgatis computata fuit terra illa, sed quia non potuerant 2 homines ibi vivere, redacte ille 2 virgate ad unam, et sicut audierant dicere 7 solidi reddebantur, sed nunquam hoc viderunt et facit idem servitium quod alii faciunt virgarii.'

[485] O.C. Pell in the Transactions of the Cambridge Archaeological Society, vi. 17 sqq., 63 sqq.

[486] Ely Inqu., Claudius, C xi. 30, a.

[487] Duchy of Lancaster Court Rolls, B^{le} 62, N. 750; 3, b. Burton Cartulary, Transactions of the Staffordshire William Salt Society, pp. 22, 28.

[488] Ely Inqu., 31, b.

[489] Burton Cart. (William Salt Ser.), 22, 28. Compare Peoples, Ranks and Laws, cap. 3 (Schmid, p. 388).

[490] Peterborough Cart., Cotton MSS., Faustina, B. iii. 97: 'Libera wara est unus redditus et est talis condicionis quod si non solvatur ... dupplicabitur in crastino et sic in dies.'

[491] Beaulieu Cart., 103: 'Et inveniet hominem ad gurgitem faciendum et waram.'

[492] Rot. Hundr., ii. 323: 'Tenementum quod non est hidatum nec feodatum.'

[493] Ramsey Cart. (Rolls Ser.), i. 401: 'Terrae de Hulmo non sunt distinctae per hydas vel per virgatas.' 413: 'Nescitur quot virgatae faciunt hidam, nec quot acrae faciunt virgatam.' Cf. 405. Glastonbury Inqu. (Roxburghe Ser.), 5: '... Nescit quantum amuntat in hida.'

[494] Ramsey Cart. i. 441: 'Terrae quae sunt extra hydam et quae non dant hydagium.' 355: 'Virgatam extra hydam firmarius appropriavit.' 324: 'Ponere extra hydam.'

[495] Ibid. 473: 'Villata defendit, etc. versus Regem pro 10 hydis et versus abbatem pro 11 hydis et dimidia.'

[496] Ely Inqu., Cotton MSS., Claudius, C. xi. 38, b: 'Plena terra que facit 12 acras de ware.'

[497] St. Alban's Formulary, Cambridge Univ., E. e. iv. 20; f. 165, a: 'Item dicunt quod quando predictus Robertus fuerit mortuus quod dominus habebit melius animal suum pro herieto et carettam suam ferro ligatam, omnes pullos suos, omnes porculos suos, omnes pannos suos laneos, omnia vasa sua argentea, aenea et ferrea. Et quod filius suus postnatus habebit terram quam pater suus tenuit et dabit pro ingressu habendo tantum quantum unus alius extraneus et faciet eadem seruilia (sic) que et pater suus fecit.' Ramsey Cart., i. 372: 'Erit dicta terra post mortem patris vel matris gersummata filio juniori vel propinquiori de sanguine secundum consuetudinem ville.'

[498] Duchy of Lancaster, B^{le} 62, N. 750, m. 2: 'Siwardus cepit unam hidam cum dimidia virgata terre et illam tenuit usque ad obitum uxoris sue; postea venit idem Siwardus et rogauit Hugonem fratrem suum ut auderet remanere in terra patris sui prenominati, quia fuit sine terra. Et idem Hugo sibi concessit, saluo iure suo. Item Siwardus cepit uxorem ... de qua habuit Robertum, Radulfum et Gunnildam. Post obitum dicti Siwardi venit Rogerus qui fuit filius Hugonis et exigebat terram prenominatam et per consideracionem curie fuit seisitus in predicta terra, set quia uxor dicti Siwardi pauper fuit, consideratum sibi fuit ut haberet iv acras de predicta terra, quantum sibi custodiret. Postea maritata fuit et revertebant predicte acre terre dicto Rogero ut de jure suo pertinentes ad dictam virgatam terre.' Cf Q.R. Misc. 902/77.

[499] Black Book of St. Augustine's, Cotton MSS., Faustina, A. i. 15, a: 'In Taneto sunt 45 sullung 150 acre reddentes gablum denariorum. In festo S^{ti} Martini videlicet de unoquoque sullung reddunt de Gabulo 2 solidos 2 denarios, summa quorum facit 25 libras 105 solidos 10 denarios obolum. Ipsi qui tenent predictos sullung reddunt in equinoctio autumpnae de unoquoque sullung pro horsarer 16 den. et de 150 acris 12 den. Ipsi idem arant pro anererthe in purificacione de unoquoque sullung unam acram et 150 acris 3 virgatas. Ipsi idem reddunt in festo S^{ti} Johannis de unoquoque sullung 2 agnos separabiles et de 150 acris 1 agnum et valenciam dimidii agni. Ipsi idem reddunt in natali de unoquoque sullung unum ferendel ordei,' etc.

[500] Ibid. 60; Suolinga de Ores: 'Heredes Salomonis de Ores tenent 8 acras ... Heredes Willelmi de Ores tenent 12 acras ... Jacobus tenet 3 acras et dimidiam perchatam ... Thomas filius G. de Hores tenet 2 acras ... Ricardus et Salomon filius Augustini ... et Willelmus filius Ricardi tenent 2 acras et dimidiam,' etc.

[501] Augment. Off. Misc. Books, N. 57, f. 96, a: 'Johannes Bairot heredes Hamoni Daniel, heredes Johannis hugheleyn, heredes Roberti atte mede, heredes Walteri et Willelmi Ram et Gilbertus le Rome tenent unum jugum et dimidium de Cukulycumbe.'

[502] Domesday of St Paul's, 38 sqq. Comp. Ramsey Cart., i. 413.

[503] Gloucester Cart., iii. 213: 'Robertus Altegreue, Willelmus Godere, Johannes Abraham, Isabella relicta Lucae tenent unam virgatam, scilicet quilibet eorum unum quarterium et faciunt conjunctim in omnibus sicut unus virgatarius.' Comp. 59 201. Hereford Court Rolls (Bodleian), 3, b: 'T. Hake, Ricardus de Poluchulle et Muriel filius Galfridi pyoner tenent unam dimidiam virgatam terre consuetudinarie.'

[504] Bury St. Edmund's Cart., Cambridge University, G. g. iv. 4. f. 35, a: 'Johannes Knop tenet cotagium et contribuit heredi qui tenet maiorem partem tenementorum.'

[505] Inqu. post mort. 55 Henry III, N. 33: 'Redditarii qui vocantur selfoders.'

[506] Exch. Q.R. Anc. Misc. Court Rolls, xxi. 513. 82: 'Dicunt quod aliquis habens virgatam terre et vendiderit omnes partes excepto capitati domo et loco focarii, tenentes locum focarii erunt sectatores curie et alteri non. Similiter de tenentibus dimidiam virgatam et codsetlestoftes: semper tenentes locum focarii colligent firmam et erunt liberi de pannagio et de aliis tallagiis et alteri tenentes partes erunt geldabiles.' (Curia de Brigstock tenta die veneris proxima ante festum Sancti Andree Apostoli anno [r. r. Edw. xxvij]).

[507] See Hanauer, Les paysans de l'Alsace au Moyen Age.

[508] Domesday of St. Paul's, xv. 7; Gloucester Cartulary, iii. 55, 61; Cartulary of Christ Church, Canterbury, Add. MSS. 6759, f. 21, b.

[509] Battle Cart. Augm. Off. Books, N. 18, f. 7, a: 'Aratra uertuntur in terram domini.' Ely Inqu., Claudius, C. xi. 38 b, 86 b, etc.

[510] Ely Inqu., 72 b; comp. 24, b; Gloucester Cart., iii. 183.

[511] Eynsham Reg., 6, b: 'Robertus Tony tenet de domino unam virgatam terre in bondagium ... Idem semel arabit cum vicino adiuncto.' Ramsey Cart., i. 56. Comp. Q.R. Min. Acc., B^{le} 513, N. 97: 'Estimatur quod communiter tres custumarii possunt facere unam carucam (tenent 20 acras).'

[512] Rot. Hundr., ii. 461, b: 'Robertus de Tony habet in villenagio scil. Reginaldum Toni qui tenet 5 acras ... Item si ipse habeat cum uno vel cum duobus sociis unam carucam, arabit unam selionem terre domini.' Comp. 462, a. Add. MSS. 6159, f. 22, b: 'W.J. tenet de domino in villenagio unum mesuagium et 10 acras terre.... Et arabit cum caruca sua sive jungat sive non 4 acras.'

[513] Black Book of St. Augustine's, 53.

[514] Domesday of St. Paul's, 58.

[515] Augm. Off. Misc. Books, N. 57, f. 65, b. See Cartulary of Battle Abbey (Camd. Soc.), p. 133.

[516] Ely Inqu., 185, a: '... tenent dimidium tenmanland, scilicet 60 acras terre ... Al. et M. et eorum participes tenent unum tenmanland, scilicet 120 acras terre.' The expression may be corrupted from t_u_nmanland, or else it may be a mark of a beginning of cultivation in Danish times.

[517] Chapter-house Books, A. 4/22, p. 21: 'Custumarii tenent 22 virgatas quas vocant wistas.'

[518] Battle Abbey Cart., Augment. Off. Misc. Books, N. 57, f. 27, a; comp. 15, b.

[519] Glastonbury Inqu. (Roxburghe Ser.), 66, 90.

[520] Worcester Cart., 41, b.

[521] Glastonbury Inqu., 67, 70; Rot. Hundr., ii. 404, b.

[522] Gloucester Cart., iii. 207.

[523] Abingdon Cart., ii. 304: 'In dominio camerae sunt 4 hidae uno cotsettel minus.'

[524] Glastonbury Inqu., 41: 'Robertus blundus tenet dimidiam virgatam eodem servicio. Hec terra solet esse divisa in duo cotsetlanda, set in tempore werre deciderunt, eo ex his duabus terris facta fuit dimidia virgata. Si esset divisa utilius esset domino.'

[525] Domesday of St. Paul's, 19; Ramsey Cart. (Rolls Ser.), i. 309.

[526] Gloucester Cart., iii. 61.

[527] Black Book of St. Augustine's, 57.

[528] Ibid.

[529] Domesday of St. Paul's, 49.

[530] Gloucester Cart., ii. 109.

[531] Exch. Q.R. Anc. Misc., xxi. 513/82 (Curia de Brigstock, Friday after Annunciation, 27 Edw. I): 'Ille due dimidie rode prati ... pertinent ad Hakermannislond, et nemo potest habere seysinam predictarum sine breui Domini Regis.'

[532] Glastonbury Inqu., 2: 'In marisco 110 acras terrae et quoddam molendinum, et octo deneratas terrae secus molendinum.'

[533] Madox, Exch., i. 155, n. 257: 'Duodecim tamen nummatas quas Ordurcus tenuit ... usque ad 10 annos debemus tenere, singulis annis reddentes ei 12 denarios ad festum S^{ti} Michaelis.'

[534] Eynsham Cart. 2, c: 'Est quoddam pratum nuncupatum Clayhurste et continet de prato et pastura 35 acras dimidiam rodam 13 perticas. Est ibidem ex parte australi una pecia prati et pasture et continet 10 acras et 7 perticas et nuncupatur twelueacres que annuatim diuiditur in 12 parcellas per virgam equales, unde dominus habet uno anno i, iii, v, vii, ix et xi, heredes le Freman et Walterus le Reue eodem anno habent parcellas ii, iv, vi, viii, x et xii. Alio anno habet dominus parcellas quas tenentes habuerunt et tenentes parcellas domini. Et sic annuatim habet dominus quinque acras, tres perticas et dimidiam perticam.' Cf. 23, c: 'Memorandum quod in prato de Landemede sunt sex parcelle bundate quarum prima parcella nuncupata Stubbefurlong continet 4 acras et dimidiam rodam et est domini anno incarnacionis Domini impari et tenencium anno incarnacionis Domini pari. Quandovero est tenencium, diuiditur per sortem.'

[535] A very good instance is supplied by Williams, Rights of Common, 89, 90. Cf. Birkbeck, Sketch of the Distribution of Land in England, 19.

[536] Gloucester Cart. iii. 67 (Extenta de Berthona Regis): 'De pastura separabili dicunt quod Rex habet quandam moram quae continet 4-1/2 acras et valet 4 solidos et potest sustinere 12 boves per nouem menses. Item de pastura inseparabili dicunt quod Abbas Gloucestriae debet invenire pasturam ad 18 boves domini Regis, et ad 2 vaccas, et 2 afros, a vigilia Pentecostes quousque prata sint falcata, levata et cariata.' Exch. Q.R. Treas. of Rec. 59/69: 'item dicunt quod sunt ibi de pastura separabili 50 acrae et valet acra 3 d.'

[537] Eynsham Cart. 3, b: 'Dicunt eciam quod omnia prata pasture domini et omnes culture non seminate et [que] deberent seminari sunt separalia per tempus predictum.' 10, b: 'Et sunt dicte pasture separales quousque blada circumcrescentia asportentur.' A curious case is the following; ibid., 3, b: 'Dicunt eciam quod dominus tenetur pratum suum de Langenhurst custodire nec potest attachiare malefactores in eodem a solis ortu usque ad occasum, aliis temporibus ... licet, et est separale a festo annunciacionis beate Marie usque gulam Augusti.'

[538] Domesday of St. Paul's, 69: 'Non est ibi certa pastura nisi quando terre dominice quiescunt alternatim inculte.' Cf. 59: 'Non est ibi pastura nisi cum quiescit dominicum per wainnagium ... possunt ibi esse 4 sues cum uno verre et suis fetibus et 4 vacce cum suis fetibus si quiescunt pasture dominice alternatim.' Rot. Hundr. ii. 768, b: 'Item porci eius et aliorum vicinorum suorum pascent in campis dominicis extra tassum dum bladum domini stat in campis, et post bladum domini cariatum ibunt in campis per totum et omnes alie bestie ejus et aliorum vicinorum suorum pascent per totum in stipulo domini sine imparcamento.'

[539] Glastonbury Cart., Wood MSS. 1 (Bodleian), f. 182, b. Cf. f. 239, 240: 'Memorandum anni 1243 de amensuratione pasture ... dicunt precise quod ad quamlibet hidatam terre in eadem villa pertinent 16 boues ad terram excolendam, 4 vacce, 4 averia, 50 bidentes et 6 porci ... ad unam virgatam terre pertinent 4 boues, et 2 vacce, et 1 auerium, et 3 porci et 12 bidentes ad tantam terram colendam et sustinendam.' Leigerbook of Kirkham Priory, Yorkshire, Fairfax MSS. 7, f. 8 a: 'Amensuratio pasture de Sexendale facta anno regni regis Henrici filii regis Iohannis 36^{to} ... qui dicunt per sacramentum suum quod quelibet bouata terre in Sexendale potest sustinere duo grossa animalia, 30 oues cum sequela unius anni, duos porcos sine sequela et 3 aucas cum sequela dimidii anni, et non amplius.'

[540] In a case of 1233 (Note-book of Bracton, 749) it is complained,--'Cum idem Robertus non possit aliena aueria in pasturam illam recolligere, scil. hominum alterius religionis,' etc.

[541] Note-book of Bracton, pl. 174: 'Dicunt eciam quod in manerio de Billingiheie, sicut inquirere possunt, sunt 12 carucate terre tam in certa terra quam in marisco predicto, scilicet sex carucate de certa terra et sex carucate in marisco, et in Northkime sunt sex carucate terre et quatuor bouate tam in certa terra quam in marisco predicto, set nesciunt aliquam distinctionem quantum sit in certa terra et quantum in marisco nec aliquid inquirere potuerunt de metis infra mariscos illos.'

[542] Note-book of Bracton, pl. 749: 'Robertus de Spraxtona summonitus fuit ad warantizandum Abbati de Riuallibus 42 acras terre et pasturam ad 30 uaccas cum uno tauro et 48 boues et 40 oues cum pertinenciis in Sproxtona que tenet et de eo tenere clamat, et unde cartam Simonis de S. auunculi sui cuius heres ipse est habet,' etc.

[543] Note-book of Bracton, pl. 818: 'Et Saherus et Matillis per attornatos suos ueniunt et dicunt quod semper, a conquestu Anglie usque nunc communicauerunt cum eodem Roberto et antecessoribus suis in Locke, et idem Robertus et antecessores semper communicauerunt in terris ipsorum S. et M. in Gaham ... et unde dicunt quod si idem Robertus uelit se retrahere de communa quam habet in terris ipsorum, ipsi nolunt se retrahere et dicunt quod semper communicauerunt horn underhorn ... Et Robertus uenit et dicit quod nec ipse nec antecessores unquam communam habuerunt in Locke nisi post gwerram et per vim etc. scil. post gwerram motam inter regem S. et homines suos.' Spelman renders the _horn unherhorn_ by 'horn with horn,' but the editor of Bracton's Note-book thinks, and I believe rightly, that the phrase means a common for all manner of horned beasts. Brunner has translated it by 'gemeinschaftlich--durcheinander.'

[544] Rot. Hundr. ii. 605, e: 'In dicto manerio 1 magnus boscus qui continet 300 acras in quo quidem bosco homines propinquarum villarum ut Wardeboys, Wodehirst, Woldhirst, S^{ti} Ivonis, Niddingworth et Halliwell communicant omnes bestias suos pascendo cum sokna de Sumersham.' Note-book of Bracton, 1194: 'Iuratores dicunt quod mora illa ampla est et magna et nesciunt aliquas divisas quantum pertinet ad unam uillam, quantum ad aliam.' In the case of forest land many villages enjoyed and still enjoy rights of intercommoning over a wide space. The case of Epping is the familiar example.

[545] Eynsham Cart. 3, b: 'Dicunt eciam quod dominus et villata de Shyfford intercommunicant cum villatis de Stanlake, Brytlamptone et Herdewyk a gula Augusti usque festum S^{ti} Martini, cum villatis vero de Astone Cote et Elcforde a festo S^{ti} Michaelis usque dictum festum S^{ti} Martini.'

[546] Note-book of Bracton, pl. 914: 'Et Thomas venit et dicit quod nullam communam clamat in Oure, set uerum uult dicere. Certe diuise et mete continentur inter terram Prioris de Oure et terram ipsius Thome de Merkwrthe et quamdiu placuit eidem Priori habere aesiam in terra ipsius Thome in Markwrthe habuit ipse Thomas aesiam in terra ipsius Prioris de Oure, et si Prior uult subtrahere se, ipse libenter subtrahet se.'

[547] The relation between this writ and the action 'quod reddat ei tantam pasturam' is well illustrated by a case of 1230 (Note-book of Bracton, pl. 392): 'Ricardus de Willeye et Iohanna de Willeye summoniti fuerunt ad respondendum Willelmo de Kamuilla quo iure communam pasture exigunt in terra ipsius W. in Arewe, desicut idem Willelmus nullam communam habet in terris ipsorum Ricardi et Iohanne, nec ipsi Ricardus et Johanna seruicium faciunt quare communam habere debeant,' etc.... 'Et quia Willelmus cognoscit quod habet communam quantamcumque licet paruam, consideratum est quod nichil capiat per breue istud et sit in misericordia pro falso clamore et perquirat sibi per aliud breue sicut per breue quod reddat ei tantam pasturam,' etc. One may say that the _Quo Jure_ was an 'actio negatoria.'

[548] Note-book of Bracton, pl. 561: 'Et quia Simon non potest dedicere quin terra illa ubi communa est sit de 1 feodo et una uilla, consideratum est quod ipsa communicet cum eodem Simone in terra ipsius Simonis,' etc.

[549] Scrutton, Commons and Common Fields, 42.

[550] Page 37.

[551] Bracton, f. 223, a: 'Non debet dici communia quod quis habuerit in alieno ... cum tenementum non habeat ad quod possit communia pertinere, sed potius herbagium dici debet quam communia, cum hoc posset esse personale quid.'

[552] Bracton, f. 226, b: 'Item dicere potest quod nulla communia pertinet ad tale tenementum, quia illud fuit aliquando foresta, boscus, et locus vastae solitudinis et communia, et iam inde efficitur assartum, vel redactum est in culturam, et non debet communia pertinere ad communiam, et ubi omnes de patria solebant communicare.'

[553] Bracton, f. 229, a: 'Hoc non erit intelligendum quod omni tempore, nisi tantum temporibus competentibus, scilicet post blada asportata et fena levata, vel quando tenementum iacet incultum et ad waractum.'

[554] Bracton, f. 228, b: 'Item eodem modo si ita feoffatus fuerit quis, sine expressione numeri vel generis, sed ita, cum pastura quantum pertinet ad tantum tenementum in eadem villa, talem ligat constitutio sicut prius cum expressione: quia cum constet de quantitate tenementi, de facili perpendi poterit de numero aueriorum, et etiam de genere, _secundum consuetudinem locorum_.'

[555] Scrutton, 55.

[556] Cartulary of Christ Church, Harl. MSS. 1006, p. 3: 'Prior et conventus est capitalis dominus commune pasture de B.'

[557] Ely Cart., Cotton MSS. Claudius, xi, f. iii, a: 'In L. debet villata communicare cum suis averiis propriis cum domino Episcopo. Et si dominus voluerit, ibidem possunt habere extranei bestias pro denariis. Set inde habebunt liberi homines de W. quemlibet septimum denarium preter decimum.'

[558] Registrum cellararii of Bury St. Edmunds, Cambr. Univ., Gg. iv. 4, f. 31, b: 'Et notandum quod inquisitio super calumpnia Egidii de Neketona clamantis quod abbas non haberet communam infra precinctum villate de Bertone scribitur in forma (tali),' etc.

[559] Cart. of Christ Church, Canterbury, Add. MSS. 6159, f. 21, b: 'Sciendum quod dominus potest habere in communia pasture de bosco cum aisiamento friscorum et dominicorum domini tempore apto e bidentes per maius centum.'

[560] Bracton, f. 228, b: 'Inprimis videndum est qualiter constitutio illa sit intelligenda, ne male intellecta trahat utentes ad abusum ... non omnes nec in omnibus per constitutionem restringuntur, et ideo videndum erit utrum feoffati fuerint large, scilicet per totum, et ubique, et in omnibus locis, et ad omnia averia et sine numero ... tales non ligat constitutio memorata, quia feoffamentum non tollit licet tollat abusum.'

[561] Note-book of Bracton, 1975.

[562] Note-book of Bracton, 1881. The marginal note runs: 'Nota quod nichil includi poterit de forestis et moris licet minimum quid et quamuis quaerens extra clausum habere possit ad sufficientiam.' And a little higher the decision is marked as 'contra constitutionem de Merton.'

[563] See Scrutton, 63, 64.

[564] Bracton, f. 227, b: 'Quia multi sunt magnates qui feoffauerunt milites et libere tenentes suos in maneriis suis de paruis tenementis, et qui impediti sunt per eosdem quod commodum suum facere non possunt de residuo maneriorum suorum.' Reference may also be made to a note on a Plea Roll of 1221 (printed in L.Q.R. iv. 230), which shows that some years before the statute the magnates complained that they were prevented from assarting their pasture land by the claims of virgaters.

[565] This is directly stated by Bracton, f. 228, b; vide supra.

[566] Cartulary of Christ Church, Canterbury, Addit. MSS. 6159, f. 52, b: 'Pastura ... de herbagiis cuiusdam vie inter curiam et ecclesiam de Pritelwelle.' Domesday of St. Paul's, 1: 'Nulla est ibi pastura nisi in boscis et viis.'

[567] Rot. Hundr. 613, b: 'Et omnes libere tenentes ... communicant in bosco de A. cum omnibus bestiis suis libere per totum annum.'

[568] Eynsham Cart. 10, b: 'Est ibidem unus boscus ... cuius valor non appreciatur pro eo quod minister regis non permittit includi si fiat copicium, sufficiens tamen est pro housebote et heybote.' Gloucester Cart. iii. 67: 'De boscis dicunt quod rex habet quandam costeram bosci de fago juvene quae continet ad aestimationem 30 acras, unde rex poterit approbare per annum dimidiam marcam, scilicet in subbosco et virgis ad clausturam, et meremium ad carucas et alia facienda sine destructione, et ille boscus est communis omnibus vicinis in herbagio.'

[569] Cart. of Christ Church, Canterbury, Add. MSS. 6159, f. 28, b: 'Boscus ibi est cuius medietas est ecclesie et medietatem clamant tenentes illius denne, ut si dominus arborem unam accipiat, ipsi aliam accipient.'

[570] Worcester Cart. (Camden Ser.), 62, b: 'Quaelibet virgata tenet 3 feorthendels de Bruera, et dimidia virgata 1 feorthendel et dimidium.'

[571] For instance, Madox, Exch. 1, 27, n. 47: 'Habebunt turbas sufficientes in predicta mora ad focalium fratrum ... secundum quantitatem terrarum suarum in eadem villa.'

[572] A very remarkable instance of the way in which rights of common were divided and arranged between lords and villains is afforded by the Court Rolls of Brightwaltham. Maitland, Manorial Rolls, Selden Soc. ii. 172. I shall have to discuss the case in the Fifth Chapter of this Essay.

[573] Domesday of St. Paul's, 93: 'Potest wainnagium fieri cum 12 bobus et quatuor stottis cum consuetudinibus ville.' 75: 'Item (juratores) dicunt quod potest fieri wainnagium totius dominici cum 2 carucis bonis habentibus 20 capita in jugo et 2 herciatoribus cum consuetudinibus operariorum.'

[574] Add. MSS. 6159, f. 44, a: '(Leyesdon) ... debet quelibet caruca coniuncta arrare unam acram et habebunt 3 denarios pro acra et quadrantem.'

[575] Glastonbury Inqu. of 1189 (Roxburghe Ser.), 64: '(Virgatarius) a festo S^{ti} Michaelis qualibet ebdomada arat unam acram donec tota terra domini sit culta.'

[576] Ely Inqu., Cotton MSS. Claudius, c. xi. f. 185: 'Unusquisque arabit per tres dies, si habeat sex boves; per duos, si habeat quatuor boves; per unum, si habeat duos boves; per dimidium, si habeat unum bovem.'

[577] Add. MSS. 6159, f. 53, a: 'Item debent predicte 22 virgate terre arrare ad frumentum, ad auenam et ad warectum 113 acras et valent 56 solidos 6 denarios.'

[578] Gloucester Cart. iii. 92: 'Et quicquid araverit debet herciare tempore seminis. Et faciet unam hersuram que vocatur landegginge et valet 1 den.' iii. 194: 'Et debet herciare quotidie si necesse fuerit quousque semen domini seminetur, et allocabitur ei pro operacione manuali, et valet ultra obolum. Et quia non est numerus certus de diebus herciandis, aestimant juratores 40 dies.'

[579] Ramsey Cart. i. 345: 'Qualibet autem septimana, a festo S^{ti} Michaelis usque ad tempus sarclationis tribus diebus operatur, quodcunque opus sibi fuerit injunctum; et quarto die arabit unum sellionem, sive jungatur cum alio, sive non.'

[580] Glastonbury Inqu. of 1189, p. 64: 'A die circumcisionis similiter, excepta ebdomada Pasche, si possit per gelu, et si gelu durat per 12 dies, quietus debet esse. Si amplius durat, restituet araturam.'

[581] Add. MSS. 6159, f. 49, b: 'Idem tenentes de predictis 22 et dimidia (terris) debent arrare ad seysonam frumenti 45 acras de gable et de qualibet terra 2 acras.' 35, b: '_Gauilherth_: Willelmus de Bergate debet arrare dimidiam acram; Nicholaus de Jonebrigge et socii ejus unam virgam; heredes Johannis 8 pedes; Ricardus Cutte 8 pedes ... Summa acrarum 25 acre 1 pes. Hec debent arrare et seminare.'

[582] Rot Hundred, ii. 768, b: 'Item si habeat carucam integram vel cum sociis conjunctam, illa caruca arabit domino 2 acras terre ad yvernagium et herciabit quantum illa caruca araverit in die, et istud servicium appellatur Greserthe, pro quo servicio ipse W. et omnes alii consuetudinarii habebunt pasturas dominicas ad diem (_sic. corr._ a die) ad Vincula S^{ti} Petri usque ad festum beate Marie in Marcio et prata dominica postquam fenum fuerit cariatum.'

[583] Glastonbury Cart., Wood MSS. 1, f. 44, b: 'Tenens dimidiam hidam habet 4 animalia in pascius quieta, et si plus habuerit--arabit et herciabit pro unoquoque dimidiam acram.'

[584] Add. MSS. 6159, f. 26, b: 'De qualibet caruca arant unam acram de averherde; et si per negligenciam alicujus remanserit acra non arata, tunc mittet dominus semen quod sufficiat ad unam acram ad domum illius et oportebit illum reddere bladum ad mensuram propinque acre et habebit tum herbagium de acra assignata.' Cart. of Beaulieu, Cotton MSS. Nero, A. xii, f. 102, b: 'Et si habeat bovem vel vaccam iunctam, arabit pro quolibet virgo dimidiam acram ad festum S^{ti} Martini sine cibo.' Glastonbury Inqu. of 1189, f. 116: 'De qualibet carruca debent arare ad seminandum 7 acras, et ad warectum 7 acras, ut boves possint ire cum bobus domini in pastura.'

[585] Exch. Q.R. Min. Acc. Bk. 514; T.G. 41, 173: '(Extenta manerii de Burgo) medwelond ... debent arare tantam terram quantum habent de prato.'

[586] Exch. Q.R. Min. Acc. Bk. 513, 97: 'Beinerth: 12 custumarii arabunt 6 acras terre ad semen yemale. Grasherthe: 12 arabunt cum quanto iungunt per unum diem ad semen yemale.' Ely Inqu., Cotton MSS. Claudius, C. xi. f. 30, a: 'Arabit de beneerthe si habeat carucam integram 3 rodas, et si iungat cum aliis ipse et ille cum quo iungit assidue arabunt 3 rodas.' Domesday of St. Paul's, 26: 'Et ad precariam carucarum arabit unam rodam scil. quartam partem acre sine cibo.' Glastonbury Inqu. of 1189, p. 98: 'R. de Wttone tenet dimidiam hidam pro una marca et debet habere ad preces per annum 12 homines et bis arare ad preces.'

[587] Gloucester Cart. iii. 115: 'Johannes Barefoth tenet dimidiam virgatam terre continentem 24 acras ... et debet arare qualibet secunda septimana a festo S^{ti} Michaelis usque ad festum Beati Petri ad Vincula uno die ... Et praeterea debet quater arare in terra domini, et vocantur ille arurae unlawenherþe.' Black Book of St Augustine's, Cotton MSS. Faustina, A. i. f. 44: '... arare 18 acras ad frumentum de godlesebene.'

[588] Ely Inqu., Cotton MSS. Claudius, C. xi, f. 45, a: 'Preterea idem arabit de Lentenerþe dimidiam acram.'

[589] Ibid., 30, b: 'Item iste cum quanto iungit arabit de filstnerthe eodem tempore (ante Natale) per unum diem ... Item arabit in quadragesima tres acras et 3 rodas et araturam de filsingerhe (_sic_). Item arabit in estate 3 acras et de beneerthe 3 rodas ut in hyeme, set nihil arabit de filsingerþe.'

[590] Ibid., 35, a: 'Item per idem tempus arabit (ante Natale) dimidiam acram pro fastningsede sine cibo et opere si habeat carucam integram. Et si iungat cum aliis, tunc iste et socenarii sui cum quibus iunget arabunt tantum et non amplius.'

[591] Custumal of Bleadon, 189.

[592] Gloucester Cart. ii. 134: 'Et facit unam aruram que vocatur peniherþe et valet tres denarii, quia recipiet de bursa domini quartum denarium.' Cf. ii. 162: 'Et praeterea faciet unam aruram que vocatur yove (yoke?), scil. arabit dimidiam acram, et recipiet de bursa domini unum denarium obolum, et valet ultra unum denarium obolum.'

[593] Gloucester Cart. iii. 80: '(Dimidius virgatarius) debet unam aruram que vocatur radaker, scil. arare unam acram ad semen yemale, et triturare semen ad eamdem acram, scil. duos bussellos frumenti.' On iii. 79 we have another reading for the same thing: 'Et arabit unam acram quae vocatur Eadacre et [debet] triturare semen ad eamdem acram, et valet arura cum trituracione seminis 4 denarios.' What is the right term?--Ely Inqu., Cotton MSS. Claudius, C. xi. f. 133, a: 'Et arabit qualibet die a festo S^{ti} Michaelis usque ad gulam Augusti dimidiam rodam, que faciunt per totum quinque acras.... Et praeterea arabit unam rodam de Rytnesse.'

[594] Add. MSS. 6159, f. 53, b: 'Item tota villata de Bocayng debet falcare 12 acras prati et dimidiam, et valet 4 solidos.'

[595] Domesday of St. Paul's, 47: 'Et preter hec unaquaque domus hide debet metere 3 dimidias acras avene et colligere unum sellionem fabarum.'

[596] Gloucester Cart. iii. 84, 85: 'Ricardus Bissop tenet unum messuagium et 10 acras terre ... (operabitur) in messe domini cum 24 hominibus.'

[597] Eynsham Cart. 88, b: 'Idem metet dimidiam acram bladi domini sine cibo domini et valet opus 4 denarios et vocatur la bene. Idem faciet cum uno homine beripam sine cibo domini et vocatur mederipe, et valet opus 4 den.... Idem veniet ad magnam bederipam domini ad cibum domini cum omnibus famulis suis et ipse supervidebit operari in propria persona sua. Quod si famulos non habuerit, tunc operabitur in propria (persona).'

[598] Ramsey Cart. i. 488: 'Quaelibet domus habens ostium apertum versus vicum tam de malmannis quam de cotmannis et operariis inveniet unum hominem ad louebone.'

[599] Ely Inqu., Cotton MSS. Claudius, C. xi. f. 38, b: 'Ad precariam ceruisie inveniet omnem familiam preter uxorem domus et filiam maritabilem.... Quod si voluerint metere propria blada metent in suis croftis et non alibi.'

[600] Domesday of St. Paul's, 75, 76: 'Et falcare dimidiam acram sumptibus suis et postmodum falcare cum tota villata pratum domini ita quod totum sit falcatum, et qualibet falx habebit unum panem ... et ad siccas precarias in autumpno inveniet unum hominem, et ad precarios ceruisie veniet cum quot hominibus habuerit ad cibum domini.' Cf. 61.

[601] Cart. of Battle, Augment. Off. Misc. Books, N. 57, f. 36, a: 'Quilibet virgarius ... debet invenire ad quemlibet precarium autumpnalem ad metendum 2 homines et habebunt singuli singulos panes ponderis 18 librarum cere et duo unum ferchulum carnis precii unius denarii, si sit dies carnis et potagium ad primum precarium. Ad secundum uero erit panis medietas de frumento et medietas ordei et cetera alia ut supra. Ad terciam precariam erit panis totus de frumento et cetera ut prenotatur. Ad quartam precariam quod vocatur hungerbedrip quilibet de tenentibus domini preter Henricum de Chaus inveniet unum hominem ad metendum et habebunt semel in die cibum, scil. panem et potum et unum ferculum secundum quod serviens illius loci providere placuerit, et caseum.'

[602] Ely Inqu., Cotton MSS. Claudius, C. xi. 166, b: 'Metet dimidiam acram que vocatur þanc alfaker.' The name may possibly mean, that the peasant earned the gratitude of the lord by ploughing the half-acre. This construction would be supported by other instances of 'sentimental' terminology. Cf. Warwickshire Hundr. Roll, Q.R. Misc. Books, N. 18, f. 94, b: 'Love-bene.' Cartul. of Okeburn, Al. Prior. 2/2, 17: 'Post precarias consuetudinarias debet de gratia, ut dicitur, quocienscumque precatus fuerit, (operare) per unum hominem.' Roch. Custum., ed. Thorp, 10, b: 'Et pro prato de Dodecote falcando, pro amore, non pro debito, habebunt unum multonem et unum caseum de 4 d.'

[603] Gloucester Cart. i. 110: 'Idem Thomas cum virga sua debet interesse operationibus quo ad metebederipas.'

[604] Glastonbury Inqu. of 1189, p. 91: 'Editha tenet unam mesuagium et unam croftam pro 6 d. et fert aquam falcatoribus.'

[605] Add. MSS. 6159, f. 53, a: 'Item sunt in dicto manerio 22 virgate et debent invenire in proxima septimana post festum S^{ti} Michaeli, per unum diem a mane usque ad horam meridianam 44 carecta, ad fima domini cariandum.' Domesday of St. Paul's, 62: 'Quod si boves non habuerit vel alia animalia ad arandum faciet aliud opus quod jussum fuerit et educet 10 plaustra de fimo post Pascha et habebit dignerium de domino et infra hundredum portabit unum plaustrum vel duas carectatas.'

[606] Ely Inqu., Cotton MSS. Claudius C. xi. 38, b: 'Averagium secundum turnum vicinorum suorum curtum et longum.'

[607] Domesday of St. Paul's, 55: 'Rogerus dives ... cum villata ad firmam portandam Londinium facit quantum requiritur de 20 acris.' Glastonbury Inqu. of 1189, f. 97: 'Quater faciet summagium apud Bristolliam.' Domesday of St. Paul's, 47: 'Preterea debet hida portare 4 summagia et dimidiam per totum ab horreo domini usque ad navem ter in anno divisim.'

[608] Add. MSS. 6159, f. 28, a: 'Item de predictis cotariis unusquisque habet unum horsacram et de ista acra debet unusquisque invenire unum equum ad ducendum cum aliis frumentum de firma ad Cantuariam, et pisas, et sal, et presencia portare.'

[609] Black Book of St. Augustine's, Cotton MSS. Faustina, A. 1, f. 186: 'Nihil debent averare ad tunc, nisi res que sunt ad opus conventus et que poni debent super ignem.'

[610] Glastonbury Inqu. of 1189, f. 65: 'W. Sp. tenet unum fordil pro 15 den. et operatur quolibet die lune per totum annum et (debet) ladiare cum alio ferdilario sicut dimidii virgatarii.' Domesday of St. Paul's, 19: 'Omnes isti (cotarii) debent operari semel ... Debent eciam portare et chariare.'

[611] Rot. Hundr. ii. 605, b: 'Et faciet averagium super dorsum suum ad voluntatem domini.'

[612] Glastonbury Inqu. of 1189, f. 71: 'Portat et fugat aucas, et gallinas, et porcos Glastonie.' Domesday of St. Paul's, 27: '(Cotarii) isti debent singulis diebus Lune unam operacionem et portare et fugare porcos Londoniam.'

[613] Gloucester Cart. iii. 218: 'Item, quod nullus prepositus aliquid ab aliquo recipiat, ut ipsum ad firmam esse permittat vel ad levem ponat operationem mutando cariagia summagia debita in operibus manualibus.'

[614] See, for instance, Glastonbury Inqu. of 1189, pp. 22, 29; Gloucester Cart. iii. 17; Domesday of St. Paul's, 54.

[615] Cart. of Bury St. Edmunds, Harl. MSS. 3977, f. 82: '(Debet) metere pro porcis quilibet dimidiam acram siliginis.'

[616] Black Book of St. Augustine's, Cotton MSS. Faustina, A. 1, f. 44: 'Aratum hominum de N.' Cartul. of Battle, Augm. Off. Miscell. Books, N. 18, f. 2, a: 'Forinseca servicia ... arant ... seminant.'

[617] Domesday of St. Paul's, 38: '... et furem captum in curia custodiet et iudicatum suspendet et sparget fimum ad cibum domini.' Ibid. 62: 'G.G. tenet 5 acras ... (debet) qualibet septimana 2 opera et sequitur precarias in autumpno ... R.H. 5 acras per idem servicium et preterea defendit eas versus regem.'

[618] Gloucester Cart. iii. 54: 'Debet a festo S^{ti} Michaelis usque ad festum S^{ti} Petri ad Vincula qualibet septimana per 4 dies operari opus manuale cum uno homine, et valet quolibet dieta obolum.' Glastonbury Inqu. 28: 'Si est ad opus a festo S^{ti} Petri ad Vincula usque ad festum S^{ti} Michaelis nisi festum intercurrat qualibet die faciet unam dainam.'

[619] Add. MSS. 6159, f. 25, a; 53, b.

[620] Domesday of St. Paul's, 33: 'Singule virgate debent per annum ... de gavelsed 3 mensuras quarum 7 faciunt mensuram de Colcester.' Black Book of St. Augustine's, Cotton MSS., Faustina, A. i, 31, d: 'Sunt praeterea 5 sullungi et 50 acre in eadem hamiletto qui debent bladum de gabulo.'

[621] Domesday of St. Paul's, 6: 'Et unum quarterium de auena ad foddercorn.'

[622] Add. MSS. 6159, 26, b: 'Et de gadercorn reddunt de quolibet swlinge 4 coppas de puro ordeo et de presenti gallum et gallinam de qualibet domo ... quas serviens curie debet circumeundo querere.'

[623] Ely Inqu., Cotton MSS., Claudius, C. xi. 185, b; Bury St. Edmunds Cart., Harl. MSS. 3977, f. 84, b.

[624] Glastonbury Inqu. of 1189, p. 67 (cf. 145): 'Henricus Wlde tenet 25 acras de prato pro stacha mellis. Utilius quod esset in manu domini.' Gloucester Cart. ii. 128: 'Honilond T.T. tenet 6 acras terre pro 8 lagenis mellis vel pretio.'

[625] Ramsey Cart. i. 300: 'Faciet etiam unam mutam (leg. mittam) et dimidiam braesii, quam recipiet in curia pro voluntate sua bene mundatam, et per se ipsum, et illam carriabit apud Rameseiam. Quae si refutetur, defectum ejus propriis sumptibus in omnibus supplebit, nisi mensura sibi tradita sit minor.'

[626] Add. MSS. 6159, f. 26, b: 'De quolibet Swlinge duos agnos reddunt in estate. Ita quidem quod serviens curie, si invenerit agnum in sulungis illis qui ei placuerit, accipiat eum cuiuscumque sit, et ille ad quem pertinebit adquietacionem. Quod si agnus inventus non fuerit 8 den. dabit quando mala persolvat.'

[627] Gloucester Cart. iii. 77: 'Walterus Fremon tenet 6 acras terrae cum mesuagio et reddit inde per annum die Apostolorum Petri et Pauli unum multonem pretii 12 den. vel ultra, cum 12 den. circa collum suum ligatis.'

[628] Exch. Q.R. Treas. of Rec. 59 69: 'Capones ... pro warentia.'

[629] Gloucester Cart. iii. 71: 'Propter illam gallinam conquererunt habere de bosco domini regis unam summam bosci, quae vocatur dayesen.' Exch. Q.R. Min. Acc. Bk. 513, N. 97: 'Wodehennus ... ad Natale.' Suffolk Rolls (Bodleian), 3: 'Dicet curia quod R. debet facere domino sicut alii custumarii, scil. oues et gallinas, quia fodit etsi non pascat.' Ely Inqu., Cotton MSS., Claudius, C. xi, f. 52, a: 'Redditus caponum per annum pro aueriis tenmino pasche.'

[630] Domesday of St. Paul's, 51: 'Et ad pascha ova ad libitum tenencium et ad honorem domini.'

[631] Glastonbury Inqu. of 1189, p. 35: 'Hoc est accrementum redditus tempore Roberti; Ordricus pro 4 retiis terre altero anno 1 soccum.' Gloucester Cart. iii. 79: 'Walterus de Hale tenet unam acram terre et reddit inde per annum unum vomerem ad festum S^{ti} Michaelis pretii 8 den. pro omni servitio.'

[632] Warwickshire Hundr. Roll, Exch. Q.R. Misc. Books, N. 18, f. 2, a: 'Per servicium unius radicis gyngibrii ... unius rose.'

[633] Gloucester Cart. iii. 55: 'Omnes praedicti consuetudinarii ... debent cariare molas, scil. petras molares ad molendinum domini, vel dabunt in communi 13 den. quadrantem.' Rot. Hundr. ii. 750, b: 'Et modo eorum servicia convertuntur in denariis.'

[634] Add. MSS. 6159, f. 53, a: 'Barlicksilver. Item debet Willelmus de B. per annum 6 quarteria ordei et 6 quarteria auene,' etc.

[635] Roch. Custum. 4, a: 'Dabunt eciam denarium pro falce quod anglice dicunt sithpeni.' Glastonbury Inqu. of 1189, p. 59: 'Et dabit 4 stacas et dimidiam frumenti ad consuetudinem et eadem die 1 denarium illi qui colligit fualia.' Ely Reg., Cotton MSS., Claudius, C. xi. f. 82, b: 'De bosingsiluer 1 denarium ad festum S^{ti} Martini si habeat equum et carectam.'

[636] Add. Charters, 5, 629: '(Stephanus) retraxit et abduxit porcos suos tempore pannagii.'

[637] Rot. Hundr. ii. 453, a: 'Memorandum quod omnes isti prenominati tam liberi quam villani qui habent bestias precii 30 den. dant domino predicto per annum 1 den. pro quadam consuetudine que vocatur Wartpenny.'

[638] What may be, for instance, the explanation of the _huntenegild_, which not unfrequently appears in the records. E.g. Gloucester Cart.