Villainage in England: Essays in English Mediaeval History
vii. 6, to the effect that 'Villeins and naifs ought not to be in
tithings, secundum quosdam.' This is certainly a misunderstanding, but it can hardly be accounted for either by the enfranchisement of the peasant or the decay of the frank-pledge. I think the annotator may have seen the passages in Leg. Cnuti or Leg. Henrici I, which speak about free men joining the tithings, or speculated about the meaning of 'plegium liberale.' There could be no thought of excluding the villains in practice during the feudal period. As to the allusion in the Mirror of Justices, I shall refer to it in Appendix III.
[78] See below, Essay I. chap. vi.
[79] Bract. Note-book, pl. 1256: 'Et Ricardus dicit quod assisa non debet inde fieri quia predictus Iohannes dedit terram illam cuidam uillano ipsius Ricardi, et ipse uillanus reddidit terram illam domino suo sicut emptam catallis domini sui, et quod ita ingressum habuit per uillanum illum in terram illam ponit se super iuratam.' Liber Assisarum, ann. 41. pl. 4. f. 252, shows that the statute _de religiosis_ could be evaded by the lord entering into his villain's acquest. 'Levesque d'Exester port un Assise de no. diss. vers le tenaunt et _Persey_ pur Leuesque en euidence dit, que un A. que fuit villeine le Evesque come de droit de sa Eglise purchase les tenements a luy et ses heyres et morust seisie, apres que mort entra B. come fitz et heire, sur que possession pur cause de villeinage entra Leuesque.--_Wich._ Home de religion ne puit pas recoverer per assise terre si title de droit ne soit troue en luy, et ou le title que est trouue en Leuesque est pur cause de la purchace de son villein, en quel cas Leuesque ne fuit compellable de entre sil nust vola mes puit auer eu ses seruices, et le statute voit Quod terrae et tenementa ad manum mortuam nullo modo deueniant, per que il semble que nous ne possomus pas doner iudgement pur Leuesque en ceo cas. _Sanke_: de son villein ne puit il pas leuer ses seruices, ne accepter lesse par sa maine, car a ceo que ieo entend par acceptacion de homage ou de fealty per sa maine il serra enfraunchi, per quey necessite luy arcte dentre, et le statut nestoit pas fait mes de restreindre purchaus a faire de nouel, et non pas a defaire ceo qe fuit launcien droit dez eglises. Et sur ceo fuerent aiournes en common bank, et illonque le judgement done pur Leuesque sans difficultie,' etc. (See also the report of the same case in Y.B. Mich. 41 Edw. III, pl. 8. f. 21.)
[80] Bracton, f. 25: 'Si ... stipulatus sit servus sibi ipsi, et non domino, id non statim acquiritur domino, quamuis illud (corr. ille) sit sub voluntate et potestate sua, antequam dominus apprehensus fuerit possessionem. Quod quidem impune facere poterit, si voluerit, propter exceptionem,' etc. Fitz. Abr. Vill. pl. 22 (Pasch. 35 Edw. III): 'Si le villen le roy purchase biens ou chatteux le properte de eux est en le roy sauns seisier. Mes auter est de auter home, etc. Mes sil purchas terre le roy doit seisier, etc. car _Thorp._ dit que terre demurt terre tout temps, mes biens come boefs ou vache puit estre mange.'
[81] Bracton, f. 25 b: 'Sic constat, quod qui sub potestate alterius fuerit, dare poterit. Sed qualiter hoc cum ipse, qui ab aliis possidetur, nihil possidere possit? Ergo videtur quod nihil dare possit, quia non potest quis dare quod non habet, et nisi fuerit in possessione rei dandae. Respondeo, dare potest qui seisinam habet qualemcunque, et servus dare potest,' etc. In case of an execution for debt due to the king the goods of the villain were to be taken only when the lord's goods were exhausted. Dialog. de Scacc. ii. 14. p. 229.
[82] Bracton, f. 190: 'Et non competit alicui hujusmodi exceptio de villenagio, praeterquam vero domino, nisi utrumque probet, scilicet quod villanus sit et teneat in villenagio, cum per hoc sequatur, quod ad ipsum non pertineat querela sive assisa, sed ad verum dominum, et ideo cadit assisa quantum ad personam suam et non quantum ad personam domini.' Cf. Britton, i. 325.
[83] Britton, i. 199; Littleton, 189; Bract. Note-book, pl. 1025: 'Assisa venit recognitura utrum una uirgata terre cum pertinenciis in R. sit libera elemosina pertinens ad ecclesiam Magistri Iohannis de R. de R. an laicum feodum Gaufridi Beieudehe. Qui venit et dicit quod non debet inde assisa fieri quia antecessores sui _feoffati fuerunt a conquestu Anglie_ ita quod tenerent de ecclesia illa et redderent ei per annum x. solidos.... Iuratores dicunt quod terra illa est feodum eiusdem ecclesie ita quod idem G. et antecessores sui semper tenuerunt de ecclesia.... Et dicunt quod idem Gaufridus est natiuus Comitis Warenne et de eo tenet in uilenagio aliud tenementum. Postea uenit Gaufridus et cognouit quod est uillanus Comitis Warenne. Postea concordati sunt,' etc.
[84] Example, Fitz. Abr. Villen. 16. The proper reply to such a plea is shown by Bract. Note-book, pl. 1833: 'Et Iohannes dicit quod hoc ei nocere non debet, quia quicquid idem dicat de uillenagio, ipsemet ut liber homo sine contradiccione domini sui terram illam dedit Iohanni del Frid patri istius Iohannis pro homagio et seruicio suo ... Consideratum est quod predictus Iohannes recuperauit seisinam suam, et Richerus in misericordia.' Liber Assis. ann. 43. pl. 1. f. 265 gives the contrary decision: 'Lassise agarde et prise, per quel il fuit troue quil [le defendant] fuit villein al Counte ... mes troue fuit ouster que le Counte ne fut unques seisie de la terre, ne onques claima riens en la terre, et troue fuit que le plaintif fuit seisie et disseisie. Et sur ceo, le quel le plaintif recouerer, ou que le brief abateroit sont ajornes deuant eux mesmes a Westminster. A que jour per opinion de la Court le briefe abatu, per que le plaintif fuit non sue,' etc.
[85] A different view is taken by Stubbs, i. 484.
[86] Digby, Real Property, 3rd ed. p. 128. I may say at once that I fail to see any connexion between copyhold tenure and any express agreements between lord and villain.
[87] Bracton, 192 b: 'Si autem dominus ita dederit sine manumissione, servo et heredibus suis tenendum libere, presumi poterit de hoc quod servum voluit esse liberum, cum aliter servus heredes habere non possit nisi cum libertate et ita contra dominum excipientem de villenagio competit ei replicatio.' Cf. 23 b and Britton, i. 247; Fleta, 238; Littleton, secs. 205, 207.
[88] Bracton, 24 b: 'Si autem in charta hoc tantum contineatur, habendum et tenendum tali (cum sit servus) per liberum servitium huiusmodi verba non faciunt servum liberum nec dant ei liberum tenementum ... Quia tenementum nichil confert nec detrahit personae, nisi praecedat, ut dictum est, homagium vel manumissio, vel quod tantundem valet de concessione domini, scilicet quod villanus libere teneat et quiete et per liberum servitium, _sibi et haeredibus suis_. Si autem hoc solum dicatur, quod teneat per liberum servitium [sibi et heredibus suis], si ejectus fuerit a quocunque non recuperet per assisam noue disseisine, ut liberum tenementum, quia domino competit assisa et non villano. Si tamen dominus ipsum ejecerit, quaeritur, an contra dominum agere possit de conventione, cum prima facie non habet personam standi in judicio ad hoc, quod dominus teneat ei conventionem, videtur quod sic, propter factum domini sui, ut si agat de conventione, et dominus excipiat de servitute, replicare poterit de facto domini sui, sicut supra dicitur de feoffamento. Nec debent jura juvare dominum contra voluntatem suam, quia semel voluit conventionem, et quamvis damnum sentiat, non tamen fit ei injuria et ex quo prudenter et scienter contraxit cum servo suo, tacite renunciavit exceptionem villenagii.'
[89] The freehold would be given and still 'non recuperet per assisam no. diss. quia domino competit assisa et non villano.'
[90] See my article, 'The Text of Bracton,' in the Law Quarterly Review, i. 189, et sqq.; and Maitland, Introduction to the Note-book of Bracton, 26 sqq.
[91] The Cambridge MSS. have been inspected for me by Mr. Maitland.
[92] Comp. Bracton, f. 194 b: 'Quia ex quo mentionem fecit de heredibus praesumitur vehementer, quod dominus voluit servum esse liberum _quod quidem non esset, si de heredibus mentionem non fecerit_.'
[93] Bracton, f. 208 b: 'Est etiam villenagium non ita purum, sive concedatur libero homini _vel villano_ ex conventione tenendum pro certis servitiis et consuetudinibus nominatis et expressis, quamvis servitia et consuetudines sunt villanae. Et unde si liber ejectus fuerit vel villanus _manumissus vel alienatus_ (_corr. alienus_ best MSS.) recuperare non poterunt ut liberum tenementum, cum sit villenagium et cadit assisa, vertitur tamen in juratam ad inquirendum de conventione propter voluntatem dimittentis et consensum, quia si quaerentes in tali casu recuperarint villenagium, non erit propter hoc domino injuriatum propter ipsius voluntatem et consensum, et contra voluntatem suam jura ei non subveniunt, quia si dominus potest _villanum manumittere et feoffare_ multo fortius poterit _ei quandam conventionem facere_, et quia si potest id quod plus est, potest multo fortius id quod minus est.' We have here another difficulty with the text. The wording is so closely allied to the passage on 24 b. just quoted, and the last sentences seem to indicate so clearly that the case of a privileged villain is here opposed to manumission and feoffment, that the 'villanus manumissus vel alienus' looks quite out of place. Is it a later gloss? Even if it is retained, however, the passage points to a very material limitation of the lord's power. The holding in question can certainly not be described as being held 'at will.' To me the words in question look like a gloss or an addition, although very probably they were inserted early, perhaps by Bracton himself, who found it difficult to maintain consistently a villain's contractual rights against the lord. Another solution of the difficulty is suggested to me by Sir Frederick Pollock. He thinks '_villanus manumissus vel alienus_' correct, and lays stress on the fact, that personal condition does not matter in this case: that even though the tenant be free or _quoad_ that lord as good as free, the assize lies not and there shall only be an action on the covenant. If we accept this explanation which saves the words under suspicion, we shall have to face another difficulty: the text would turn from _villanus (suus)_ to _villanus alienus_ and back to _villanus (suus)_ without any intimation that the subject under discussion had been altered.
[94] The later practice is well known. Any agreement with a bondman led to a forfeiture of the lord's rights. It may be seen at a glance that such could not have been the original doctrine. Otherwise why should the old books lay such stress on the mention of heirs?
[95] Besides the case from the Note-book which I discuss in the text, Bracton, f. 199, is in point: 'Item esto quod villanus teneat per liberum servitium sibi tantum, nulla facta mentione de heredibus, si cum ejectus fuerit proferat assisam, et cum objecta fuerit exceptio villenagii, replicet quod libere teneat et petat assisam, non valebit replicatio, ex quo nulla mentio facta est de heredibus, _quia liberum tenementum in hoc casu non mutat statum_, si fuerit sub potestate domini constitutus. Ut in eodem itinere (in ultimo itinere Martini de Pateshull) in comitatu Essex, assisa noue disseisine, si Radulphus de Goggenhal.' The villain fails in his assize and there has been no manumission, still it seems admitted that in this case the villain has acquired _liberum tenementum_ by the lord's act. How can this be except on the supposition that there is a covenant enforceable by the villain against the lord?
[96] Bract. Note-book, pl. 1814: 'Nota quod filius villani recuperat per assisam noue disseisine terram quam pater suus tenuit in villenagio quia dominus villani illam dedit filio suo per cartam suam eciam sine manumissione.'
[97] F.W. Maitland tells me, that Concanen's Report of _Rowe_ v. _Brenton_ describes _bond conventioners_ in Cornwall.
[98] Bracton, f. 6: 'Et in hoc legem habent contra dominos, quod stare possunt in judicio contra eos de vita et membris propter saevitiam dominorum, vel propter intollerabilem injuriam, ut si eos destruant, quod salvum non possit eis esse waynagium suum. [Hoc autem verum est de illis servis, qui tenent de antiquo dominico coronae, sed de aliis secus est, quia quandocunque placuerit domino, auferre poterit a villano suo waynagium suum et omnia bona sua.] Expedit enim reipublicae ne quis re sua male utatur.'
[99] See my article in the L.Q.R., i. 195.
[100] Bracton, f. 196-202.
[101] Coram Rege, 15 Edw. I, m. 18: '... licet habeant alia averia per que distringi possent distringit eos per averia de carucis suis quod est contra statutum domini Regis.' (Record Office.)
[102] Spence, Equitable Jurisdiction, i. 136.
[103] The Mirror of Justices, p. 110, follows Britton in this matter. This curious book is altogether very interesting on the subject of villeinage, but as its information is of a very peculiar stamp, I have not attempted to use it currently on the same level with other authorities. I prefer discussing it by itself in App. III.
[104] Bracton, f. 26 b, 200. Cf. Bract. Note-book, pl. 141: 'Dicit quod tunc temporis scilicet in itinere iusticiariorum tenuit ipse quamdam terram in uillenagium quam emerat, et tunc cognouit quod terra illa fuit uillenagium, et precise defendit quod nunquam cognouit se esse uillanum.'
[105] Britton, ii. 13; Y.B. 20/21 Edw. I, p. 41: 'Kar nent plus neit a dire, jeo tenk les tenements en vileynage de le Deen etc. ke neit a dire ke jeo tenk les tenements ... a la volunte le Deen etc.'
[106] Bracton, f. 168.
[107] Ibid., f. 199 b.
[108] Palgrave, Rotuli Curiae Regis, ii. 192.
[109] Placitorum Abbrev. 25, 29; Note-book, pl. 88. (The father is called Ailfricus in the Plea Roll Divers terms 2 John, 2 d., at the Record Office.)
[110] Bract. Note-book, pl. 88.
[111] Case 70: 'Consideratum est quod terra illa est uilenagium ipsius Hugonis (corr. Johannis), et quod si Martinus uoluerit terram tenere faciat consuetudines quas pater suus fecit, sin autem capiat terram suam in manum suam.'
[112] Marginal remark in the Note-book to pl. 70: 'Nota quod liber homo potest facere uillanas consuetudines racione tenementi uillani set propter hoc non erit uillanus, quia potest relinquere tenementum.' Comp. Mr. Maitland's note to the case.
[113] Bracton, f. 199 b: 'Unde videtur per hoc, quod licet liber homo teneat villenagium per villanas consuetudines, contra voluntatem suam ejici non debet, dum tamen facere voluerit consuetudines quae pertinent ad villenagium, et quae praestantur ratione villenagii, et non ratione personae.'
[114] Cf. Blackstone's characteristic of copyholds: 'But it is the very condition of the tenure in question that the lands be holden only so long as the stipulated service is performed, quamdiu velint et possint facere debitum servitium et solvere debitas pensiones.' (Law Tracts, ii. 153.)
[115] Bract, f. 200.
[116] Bract. Note-book, pl. 1103: 'Et ideo consideratum est quod Willelmus conuictus est de uilenagio et si facere uoluerit predictas consuetudines teneat illam bouatam terre per easdem consuetudines, sin autem faciat Bartholomeus de terra et de ipso Willelmo uoluntatem suam ut de uillano suo et ei liberatur. Cf. Mr. Maitland's note.
[117] I should like to draw attention to one more case which completes the picture from another side. Bract. Note-book, pl. 784: 'Symon de T. petit versus Adam de H. et Thomam P. quod faciant ei consuetudines et recta seruicia que ei facere debent de tenemento quod de eo tenent in uillenagio in T. Et ipsi ueniunt et cognoscunt quod uillani sunt. Et Symon concedit eis quod teneant tenementa sua faciendo inde seruicia quae pertinent ad uillenagium, ita tamen quod non dent plus in auxilium ad festum St. Mich. nec per annum quam duodecim denarios scilicet quilibet ipsorum et hoc nomine tallagii.'--The writ of customs and services was out of place between lord and villain. The usual course was distraint. The case is clearly one of privileged villainage, but it is well to note that although the services are in one respect certain, the persons remain unfree.
[118] Bracton, f. 208 b.
[119] Ibid., f. 200.
[120] Bract. Note-book, pl. 63: 'Dicunt quod idem W. nullum habuit liberum tenementum quia ipse uillanus fuit et fecit omnimoda uilenagia quia non potuit filiam suam maritare nec bouem suum uendere. 1819: R. de M. posuit se in magnam assisam Dom. Reg. in comitatu de consuetudinibus et seruiciis que Th. B. petit uersus eum, unde idem Th. exigebat ab eodem R. quod redderet ei de uillenagio per annum 19 den. et aruram trium dierum et messuram trium dierum ... et gersumam pro filia sua maritanda et unam gallinam ad Natale et tot oua ad Pascha et tallagium et quod sit prepositus suus. Set quia illa sunt servilia et ad uillenagium spectancia et non ad liberum tenementum, consideratum est quod magna assisa non iacet inter eos, set fiat inquisicio per xii,' etc. Cf. 794, 1005, 1225, 1661.
[121] Bract. Note-book, 281: 'Et Prior dicit quod in parte bene recordantur set in parte parum dicunt quia iuratores dixerunt quod debuit dare xii. den. pro filia sua maritanda, et debuit plures alias consuetudines et petierunt respectum ut assensum habere possent a domino Roberto de Lexintona utrum hoc esset liberum tenementum ex quo sciunt quid debuit facere et quid non et nullum respectum habere potuerunt.'
[122] Example--Bract. Note-book, pl. 1887. Fitzherbert, Abr. Villen. 38 (13 Ed. I): 'Quia predictus J. nullam probacionem producit neque sectam et cognoscit quod ille est in seisina ... de patre predicti W. quem potuit produxisse ad probacionem, consideratum est quod predicti W. et R. liberi maneant.'
[123] Bracton, f. 199. The jury came in only by consent of the parties.
[124] Britton, i. 207; Fitzherbert, Abr. Villen. 37.
[125] Court Rolls of Havering atte Bower, Essex, Augment. Off. Rolls, xiv. 38. (Curia--die Jovis proxima ante festum St. Bartholomaei Apostoli anno r. r. Ricardi II, 21mo.) 'Inquisicio ... dicit ... quod non est aliquis homo natiuus de sanguine ingressus feodum domini, set dicunt quod est quidam Johannes Shillyng qui Sepius dictus fuerat natiuus. Et dicunt ultra quod quidam Johannes Shillyng pater predicti Johannis fuit alienigena et quod predictus Johannes Shillyng quod ad eorum cognitionem est liber et libere condicionis et non natiuus.'
[126] Fitzherbert, Abr. Villen. 32 (H. 19 Edw. II).
[127] Ibid. 5 (13 Edw. I).
[128] Fitzherbert, l. c.: 'E ce issu fuit trie par gents de paiis ou le maner est e nemi ou il nasquist par touts les justices.'
[129] Rotuli Parliam. ii. 192. Hargrave's argument in the Negro Somerset's case is very good on all these points. Howell, State Trials, xx. 38, 39.
[130] Bracton, 201; Britton, i. 202 sq.
[131] Bracton, f. 6, and on many other occasions.
[132] Co. Lit. 137, b. Cf. King Henry I's writ in favour of the Monastery of Abingdon. Bigelow, Placita Anglo-Normannica, 96: 'Facias habere F. abbati omnes homines suos qui de terra sua exierunt propter herberiam curie mee.' Henry II puts it the other way, p. 220: 'Nisi sunt in dominio meo.'
[133] A most curious pleading based on the conceptions of Glanville occurs in a Cor. Rege case of 10 Henry III, which was pointed out to me by F. Maitland. See App. IV. Mr. York Powell suggests that the limitation may have originated in the fact, that in early times a man could no more give away a slave from his family estate without the consent of the family than he could give away the estate itself or part of it. There was no reason for such limitation in the case of a slave that had been bought with one's private money. Hence the necessity of selling a slave in order to emancipate him. The conjecture seems a very probable one, but the question remains, how such ancient practice could have left a trace in the feudal period. The explanation in the text may possibly account for the tenacity of the notion.
[134] Note-book, pl. 31, 343.
[135] Bracton, f. 194, 195. Bracton's text has been rendered almost unintelligible here by the careless punctuation of his editors, and Sir Travers Twiss' translation is as wrong and misleading as usual. I will just give the passage in accordance with the reading of Digby, 222 (Bodleian Libr.), which is the best of all the MSS. I have seen: 'Quia esto quod seruus uelit manumitti et cum nichil habeat proprium eligat fidem alicuius qui eum emat quasi pro denariis suis, per talem emptionem non consequitur emptus aliquam libertatem nisi tantum quod mutat dominum. In re empta in primis solui debet pretium, postea sequitur traditio rei: soluitur hic pretium pro natiuo, set nulla subsequitur traditio, sed semper manet in uillenagio quo prius. Si tenementum adquirat tenendum libere et heres manumissoris uel alius successor eum eiciat, si petat per assisam et heres opponat uillenagium, et villanus replicet de manumissione et emptione, heres triplicare poterit, quod imperfecta fuit emptio siue manumissio eo quod nunquam in uita uenditoris subsecuta fuit traditio, et ita talis semper remanebit sub potestate heredis.'
[136] Note-book, pl. 1749: 'Iudicatum est quod liber sit quantum ad heredem manumittentis et non quantum ad alios, quod iudicium non est uerum.'
[137] Bracton, 209; cf. 7 and 200. Britton, ii. 13.
[138] Bracton, 209: 'Villenagium privilegiatum ... tenetur de Rege a Conquestu Angliae.' Cf. Blackstone, Law Tracts, ii. 128.
[139] Madox, History of the Exchequer, i. 704: 'Tallagium dominiorum et escaetarum et custodiarum.'
[140] Bract. Note-book, 1237 (the prior of St. Swithin denies a manor to be ancient demesne): '... per cc annos ante conquestum Anglie [terre] date fuerunt priori et conventui et ab aliis quam regibus.'
[141] Y.B. Trin. 49 Edw. III, pl. 8 (Fitzherbert, Abr. Monstraver. 4): '... touts les demesnes qui fuerent en la maine Seint E. sont aunciens demesne, mesque ils fuerent aliens a estraunge mains quant le liver de Domesday se fist, come il avient del manor de Totenham qui fut en autre maine a temps de Domesday fait, come en le dit livers fait mencion, que il fuit adonques al Counte de Cestre.'
[142] Very curious pleadings occurred in 1323. Y.B. 15 Edw. II, p. 455: '_Ber(wick)_ Ils dient en l'Exchequer que serra (_corr._ terra) R. serra ecrit sur le margin en cas ou cest ancien demene en Domesday, mes ceo fust escript sur le dyme foille apres sur un title terra R., mesine (_corr._ mes une _or_ mesqe?) R. fuit escript sur le margin de chescun foille apres, e tout ceo la est anciene demene a ceo quil nient (_corr._ dient), mes ascunes gens entendent que les terres qui furent les demenes le Roy St. Edward sont auncien demene, e autres dient fors les terres que le Conquerour conquist, que furent en la seissin St. Edward le jour quil mourust sont anciene demene.' Although a difference of opinion is mentioned it is not material, for this reason, that the entry as _Terra Regis_, at least T.R.E., is absolutely required to prove a manor ancient demesne. I give the entry on the Plea Roll in App. V.
[143] I think only distress can be implied by the remark of Bereford J. Y.B. 30/31 Edw. I, p. 19: 'Quant vous vendrez a loustel, fetes de vostre archevileyn ceo qe vous vodrez.' The words are strange and possibly corrupt.
[144] Blackstone, Law Tracts, ii. 153: 'They cannot alienate tenements otherwise than by surrender into the lord's hand.' Bracton, 209.
[145] In a most curious description of the customs of villain sokemen of Stoneleigh, Warwick, in the Register of Stoneleigh Abbey, I find the following entries: 'Item sokemanni predicti filias suas non possunt maritare sine licencia domini prout patet anno viij Regis E. filii Regis E. per rotulum curie in quo continetur quod Matildis de Canle in plena curia fecit finem cum domino pro ij sol. quia maritauit filiam suam Thome de Horwelle sine licencia domini.... Item anno Regis H. lvj continetur in rotulo curie quod Willelmus Michel fuit in misericordia quia maritauit filiam suam sine licencia domini et similiter decenarii fuerunt in misericordia quia hoc concelauerunt.' As to the Stoneleigh Register, see App. VI. Another instance of merchet in an ancient demesne manor is afforded by the Ledecumbe (Letcombe) Regis Court Rolls of 1272. Chapter House, County Bags, Berks. No. 3, m. 12: 'Johannes le Jeune se redemit ad maritandum et fecit finem xij sol.... Johannes Atwel redemit filiam suam anno predicto' (Record Office).
[146] Henry II's charter to Stoneleigh Abbey: 'Quieta de schiris et hundredis, et murdro et danegeldo, et placitis et querelis, et geldis et auxiliis, et omni consuetudine et exactione' (Dugdale, Monasticon, v. 447).
[147] Close Roll, 12 Henry III., m. 11, d: 'Monstrauerunt domino Regi homines de Esindene et de Beyford, quod occasione misericordiae c. librarum, in quam totus Comitatus Hertfordie incidit coram iusticiariis ultimo itinerantibus ... hidagium quoddam assedit vicecomes super eos ad auxilium faciendum ceteris de comitatu ad misericordiam illam acquietandam et inde eos distringit. Quia vero predicti homines nec alii de dominicis domini Regis sectam faciunt ad comitatum et ea racione non tenentur ad misericordiam ceterorum de comitatu illo acquietandam auxilium facere aut inde participes esse, mandatum est vicecomiti Hertfordie quod homines predictos in hidagio et demanda pacem habere permittat' (Record Office). Placita de Quo Warranto, 777, 778: 'Non quieti de communi amerciamento nisi tantum in Stonle.'
[148] Viner, Abr. v. Anc. Dem. C^2, 1; cf. E, 20. Madox, Hist. of Exch., i. 418, note _l_: 'Quieti de auxilio vicecomitis et baillivorum suorum.'
[149] Cor. Rege, Mich. 5 E. II, m. 77: '(Juratores dicunt quod homines de Wycle) in itinere respondent per quatuor et prepositum sicut cetere ville de corpore comitatus.' This against their claim to hold in ancient demesne.
[150] Viner, Abr. Anc. Dem. B. 1, 4, 6.
[151] Madox, Exch., i. 412, 698.
[152] Stubbs, ii. 566, 567 (Libr. ed.); Madox, Exch., i. 751.
[153] Cor. R. M. 5 E. II, m. 77: 'Quando communitas comitatus talliatur ... predicti homines taxantur sicut ceteri villani ejusdem comitatus' (against the ancient demesne claim).
[154] Fitzherbert, Abr. Monstauerunt, 6 (H. 32 E. III): '... quant le roi taile les burghs a taunt come ils paia a taile pur tant il nous distreint.' _Th._: 'Entend qe les feoffes le roy auront taile?' quasi diceret non, 'car cest un regalte qui proprement attient al roy et a nul auter.' _Clam._: 'Tout aura il tail il serra leue en due maner sil auront breve hors del chauncerie al viconte, sc. quod habere facias racionable taile.' The men of King's Ripton, Hunts., who were constantly wrangling about their rights with the Abbot of Ramsey, the lord of the manor, maintained that they had never been tallaged nisi tantummodo ad opus Regis, and their claim was corroborated by an inspection of the Exchequer Rolls (Madox, Exch., i. 757, n). Before granting a writ of tallage to the Abbot of Stoneleigh in 1253, Henry III had an inquisition made as to the precedents. It was found that 'Nunquam predictum manerium de Stonle talliatum fuit postquam Johannes Rex predictum manerium dedit predicti Abbati et Conventui' (Stoneleigh Reg., f. 25).
[155] The Law-books say so distinctly. Britton, ii. 13: 'Et pur ceo qe teus sokemans sount nos gaynours de nos terres, ne voloms mie qe teles gentz seint a nule part somouns de travailer en jurez ne en enquestes, for qe en maners a queus il appendent.' Cf. Fleta, p. 4.
[156] Natura Brevium, f. 3 b (ed. Pynson).
[157] Y.B. H. 49 E. III, pl. 12 (Fitzherbert, Abr. Aunc. Dem. 42, quotes pl. 7 instead of 12 by mistake): _Belk(nap)_, 'Verite est qe le terre est demandable par le briefe de droit patent en le court le seigniour apres la confirmacion (_sc._ par chartre) par ce qe le brief de droit serra commence en le court le seignior, mes apres la confirmacion il ne serra demande en auncien demesne par brief de droit close secundum consuetudinem,' etc.
[158] Bracton actually calls the plea of ancient demesne an exception of villainage, f. 200: 'Si autem in sokagio villano, sicut de dominico domini Regis, licet servitia certa sunt, obstabit ei exceptio villenagii, quia talis sokmannus liberum tenementum non habet quia tenet nomine alieno.' Cf. Fitzherbert, Abr. Aunc. Dem. 32.
[159] Bract. Note-book, pl. 652: 'Non debent extra manerium illud placitare quia non possunt [ponere] se in magnam assisam nec defendunt se per duellum.' On the cases when an assize could be taken as to tenements in ancient demesne, see the opinion printed in Horwood's Introduction to Y.B. 21/22 Edw. I, p. xviii.
[160] Stoneleigh Reg., f. 76 sqq: 'Item in placito terre possunt partes si voluerint ponere jus terre sue in duello campionum vel per magnam assisam, prout patet in recordo rotuli de anno xlv Regis Henrici inter Walterum H. et Johannem del Hul etc. et inter Galfridum Crulefeld et Willelmum Elisaundre anno xx Regis Edwardi filii Regis Henrici,' etc.
[161] Bract. Note-book, 1973: 'Nota quod si manerium quod solet esse de dominico domini Regis datum fuerit alicui et postea semel capta fuerit assisa noue uel mortis de consuetudine, iterum capiantur assise propter consuetudinem.'
[162] Britton, ii, 142.
[163] If the lord brings an action against the tenant, ancient demesne is no plea, Viner, Abr., Anc. Dem. G. 4. This was not quite clear however, because ancient demesne is a good plea whenever recovery in the action would make the land frank fee.
[164] Y.B., M. 41 Edw. III, 22: '_Chold_: Si le seigniour disseisie son tenaunt il est en eleccion del tenant de user accion en le court le seigniour ou en le court le roy' (Fitzherbert, Abr. Aunc. Dem. 9). Liber assis. 41 Edw. III, pl. 7, f. 253: '_Wichingham_: Si le tenant en auncien demesne fuit disseisi par le seignior en auncien demesne il est a volunte le tenant de porter lassise al comen ley ou en auncien demesne mes e contra si le seignior soit disseisi par le tenant, il ne puit aillours aver son recoverie que en le court le roy.'
[165] Stoneleigh Register: 'Item anno regni Regis Eduardi filii Regis Henrici vij Ricardus Peyto tulit breue de recto versus abbatem de Stonle et alios de tenementis in Fynham in curia de Stonle.' There are several instances in the Court Rolls of King's Ripton, Hunts. See App. V.
[166] Bract. Note-book, 834: 'Preceptum est vicecomiti quod preciperet ballivis manerii Dom. Regis de Haueringes quod recordari facerent in Curia Dom. Regis de H. loquelam que fuit in eadem curia per breue Dom. Regis inter,' etc.: 652 is to the same point. I must say, however, that I do not agree with Mr. Maitland's explanation, vol. ii. p. 501, n. 4: 'John Fitz Geoffrey (the defendant pleading ancient demesne) cannot answer without the King. Tenet nomine alieno. Bract. f. 200. The privileges of tenants in ancient demesne are the King's privileges.' John Fitz Geoffrey is the King's _firmarius_, and the other defendants vouch him to warranty. After having pleaded to the jurisdiction of the Court he puts in a second plea, 'salvo predicto responso,' namely, that the tenement claimed is encumbered by other and greater services than paying 15_s._ to hold freely. This is clearly the farmer's point of view, and as such, he cannot answer without the king. I lay stress on the point because a person pleading ancient demesne, although not holding _nomine proprio_ in strict law, is compelled to answer without the King in the manorial court and by the manorial writ.
[167] I need not say that the 'little writ' did not lie against the King himself. No writs did. Cp. Fleta, p. 4.
[168] Y.B., 11/12 Edw. III, 325 (Rolls Ser.).
[169] I shall have to speak of the constitution and usages of the court in another chapter.
[170] Actions on statutes could not be pleaded in ancient demesne because, it was explained, the tenantry not being represented in parliament, were no parties in framing the statute; Viner, Abr. Anc. Dem. E. 19. Another explanation is given in Y.B., H. 8 Edw. II, p. 265.
[171] As a matter of course, any question as to whether a manor was ancient demesne, and whether a particular tenement was within the jurisdiction of it, could be decided only in the high courts.
[172] Viner, Abr., I. 21.
[173] Y.B., H. 3 Edw. III, 29: '_Caunt_: Si le jugement soit une foitz revers, la court auncien demesne ad perdu conusance de ce ple a touts jours.'
[174] Stoneleigh Reg.: 'Item si contingat quod error sit in iudiciis eorum et pars ex eorum errore gravetur contra consuetudines, pars gravata habebit breve Regis, ad faciendum venire recordum et processum inter partes factos coram justiciariis domini Regis de Banco; qui justiciarii inspecto recordo et processu quod erratum est in processu iusto iudicio emendabunt et ipsos sokemannos propter errorem et falsum iudicium secundum quantitatem delicti ad multam condempnabunt.'
[175] Bract. Note-book, 834: 'Et illi de curia qui veniunt quesiti, si unquam tale factum fuit judicium in prefata curia, et quod ostendant exemplum, et nichil inde ostendere possunt, nec exemplum nec aliud.'
[176] Y.B., 11/12 Edw. III, p. 325 (Rolls Ser.): '_Stonore_: Dit qe toutz les excepcions poent estre salve par usage del manoir forspris un, cest a dire qe la ou il egarde seisine de terre par defalte apres defalte la ou le tenant avait attourne en court qe respoundi pur lui.' Cf. Y.B., H. 3 Edw. III, 29, and T. 3 Edw. III, 29.
[177] Bract. Note-book, pl. 834 and 1122 concern the royal manors of Havering and Kingston.
[178] I say against all men, because in the case of a stranger's interfering with the privileged villain's rights, it was for him to prove any exemption, e.g. conveyance by charter, which would take the matter out of the range of the manorial court.
[179] Britton, ii. 13: 'Et pur ceo qe nous voloms qe ils eyent tele quiete, est ordeyne le bref de droit clos pledable par baillif del maner de tort fet del un sokeman al autre, qe il tiegne les plaintifs a droit selom les usages del maner par simples enquestes.'
[180] Natura brevium, f. 4 b (ed. Pynson).
[181] Stoneleigh Reg.: 'Si dominus a sokemanis tenentibus suis exigat alias consuetudines quam facere consueuerunt quum manerium fuit in manibus progenitorum Regis eos super hoc fatigando et distringendo, prefati tenentes habent recuperare versus dominum et balliuos suos per breve Regis quod vocatur Monstraverunt nobis homines de soka de Stonle,' etc.
[182] Viner, Abr. Anc. Dem. C^2, 3.
[183] Fitzherbert, Abr. Monstraverunt, 5 (P. 19, Edw. III): '_Seton_: Cest un cas a par luy en cest breue de Monstrauerunt qe un purra sue pur luy e tous les autres del ville tout ne soient pas nosmes en le breve e par la suite de un tous les autres auront auantage et cesty qe vient purra estre resceu e respondra par attourne pur touts les auters coment qe unque ne resceu lour attournement; issint qe cest suit ne breue nest semblable a auter.'
[184] As it was the peasants had the greatest difficulty in conducting these cases. In 1294 some Norfolk men tried to get justice against Roger Bigod, the celebrated defender of English liberties. They say that they have been pleading against him for twenty years, and give very definite references. The jury summoned declares in their favour. The earl opposes them by the astonishing answer that they are not his tenants at all. It all ends by the collapse of the plaintiffs for no apparent reason; they do not come into court ultimately, and the jurors plead guilty of having given a false verdict; see App. VII. In the case of the men of Wycle against Mauger le Vavasseur, to which I have referred several times, the trial dragged on for five years; the court adjourned the case over and over again; the defendant did not pay the slightest attention to prohibitions, but went on ill-treating the tenantry. At last he carried off a verdict in his favour; but the management of the trial certainly casts much suspicion on it. Cf. Placitorum Abbreviatio, 303.
[185] Madox, History of the Exch., i. 723, c, d; 724, e; 725, f.
[186] Bract. Note-book, pl. 1237: 'Homines prioris S^{ti} Swithini ... questi fuerunt Dom. Regi.'
[187] Madox, Exch., i. 725, u; the 'Monstraverunt' of the men of King's Ripton quoted above on the question of tallage. This matter of tallage could certainly be treated as an alteration of services, and sent for trial to the Common Bench.
[188] Exch. Memoranda, Q.R. 48/49 Henry III, m. 11. The position of the castle of Bamborough was certainly a peculiar one at the time. Cf. Close Roll, 49 Henry III, m. 7, d.
[189] Exch. Memoranda, Q.R. Trin. 20 Edw. I, m. 21, d. I give the documents in full in App. VIII. The petitioners are not villains, but they are tenants of base tenure. They evidently belong to the class of villain socmen outside the ancient demesne, of which more hereafter.
[190] Placitorum Abbrev. 25: 'Consideratum est quod constabularius de Windesore de quo homines de Bray questi fuerunt quod ipse vexabat eos de serviciis et consuetudinibus indebitis et tallagia insueta ab eis exigebat accipiat ab eis tallagia consueta et ipsi homines alia servicia et consuetudines quas facere solent faciant.' (Pasch. et Trin., 1 John.)
[191] Madox, Exch. i. 411, u: 'Homines de Branton reddunt compotum de x libris, ut Robertus de Sachoill eis non distringat ad faciendum ei alias consuetudines quam Regi facere consueverunt dum fuerunt in manu sua.' (Pipe Roll 13 Jo., 7, 10 b, Devenesc).
[192] Dugdale, Monasticon. v. 443; Stonleigh Reg. f. 14 b. Cf. Court Rolls of Ledecumbe Regis (Chapter House, County Bags, Berks, A. 3): 'Anno domini MCCLXVIII, solverunt homines de Ledecumbe Regis C. sol. ad scaccarium domini Regis, pro redditu domini Regis et predicti homines habent residuum in custodia sua excepta porcione prioris Montis Acuti de tempore suo et porcione prioris de Bermundseye de tempore suo.' The manor had been let in fee farm to the monks of Cluny, who demised it to the Prior of Montacute, who in his turn let it to the Prior of Bermondsey.
[193] Stoneleigh Reg. f. 15 a: 'Totam sokam de Stonleya et omnes redditus et consuetudines et rectitudines quas Henricus rex pater noster ibi habuit salua regali justicia nostra. Uigore quarum chartarum prefatus Abbas et conventus habent et possident totam sokam de Stonle que quondam pertinuit ad le Bury (_sic_) in dicta soka existens edificatum, ubi quidam comes quondam de licencia Regis moram traxit. Qui locus nunc edificiis carens vocatur le Burystede iuxta Crulefeld prout fossatis includitur, et est locus nemorosus.'
[194] Stoneleigh Reg. f. 13 a: 'Isti duo tenent (burgagia in Warrwick) per seruicium sustinendi unum plumbum in manerio de Stonle competens monasterio Regis.'
[195] Placita de Quo Warranto, 778: 'Item clamat quod Ballivus dom. Regis in manerio de Stonleye nullam faciet districtionem seu attachiamenta sine presencia Ballivi Abbatis.'
[196] See App. VI.
[197] Stoneleigh Reg. 13 a: 'W.W. tenet unum burgagium per seruicium inveniendi domino regi seniori domino de Stonle quartam partem unius tripodis.'
[198] King's Ripton Court Rolls, Augment. Off. Rolls, xxiii. 94, m. 10: 'Dicta Matildis optulit se versus Margaretam Greylaund de placito dotis, que non venit. Ideo preceptum est capere in manum domini Regis medietatem mesuagii etc.--pro defectu ipsius Margarete. Eadem Matildis optulit se uersus Willelmum vicarium--qui non uenit. Ideo preceptum est capere in manum domini Regis medietatem quinque acrarum terre etc. (Curia de Riptone Regis die Lune in festo sanctorum Protessi et Marciniani anno [r. r. E. xxiv. et J. abb. x]); m. 10, d.--Qui venit et quantum ad aliam acram dicit, quod non est tenens set quod Abbas seysiuit illam in manum suam. (Curia--in festo Assumpcionis--anno supra dicto).' In the first case the seizure corresponds to the 'cape in manum' of a freehold. As there could be no such thing in the case of villainage, and the procedural seizure was resumption by the lord, the point is worth notice and may be explained by the King's private right still lingering about the manor. The last case is one of escheat or forfeiture.
[199] Stoneleigh Reg. 75 v: 'Item si aliquis deforciatur de tenemento suo et tulerit breve Regis clausum balliuis manerii versus deforciantes, dictum breve non debet frangi nisi in curia.'
[200] Natura brevium, 13: 'Balliuis suis.'
[201] Britton, i. 221: 'Rois aussi ne porrount rien aliener les dreits de lour coroune ne de lour reaute, qe ne soit repellable par lour successours.'
[202] Stoneleigh Reg. 30: 'Nos attendentes, quod huiusmodi alienaciones et consuetudinum mutaciones eciam in nostri et heredum nostrorum preiudicium et exheredacionem cedere possent, si manerium illud in manus nostras aliquo casu deuenerit sustinere nolumus sicut nec debemus manerium illud aut ea que ad illud pertinent aliter immutari quam esse solebant temporibus predictis.'
[203] The writs are directed sometimes to the bailiffs of the Archbishop of Canterbury and of the Duke of Albemarle, who had the manor in custody for King Richard II, but in the twenty-third year they are inscribed to the King's bailiffs. (Augmentation Court Rolls, xiv. 38). As to the trial mentioned in the text see App. IX.
[204] Stoneleigh Reg. 11 a: 'Precipio tibi quod sine dilacione deliberes Abbati de Stonleia omnes terras et tenuras quas ego dedi et carta mea confirmaui. Et de terra quam rustici uersus calumpniantur et quam ego ei dedi et concessi, inquire si rectum in ea habuerunt et si rectum in ea habent, dona eis rusticis alibi in terra mea excambium ad valenciam.'
[205] Bracton, f. 209: 'Ad quemcumque manerium peruenerit.'
[206] Madox, Firma Burgi, 54; Pipe Rolls, passim. Cf. Rot. Cur. Regis Ric., p. 15: 'Homines de Kingestone--c. sol. ... pro respectu tenendi villam suam ad eandem firmam quam reddere solebant tempore Henrici Regis.'
[207] Madox, Exch. 1437, z: 'Homines de Lechton x marcas pro habenda inquisicione per proxima halimota et per legales milites et alios homines de visneto, quas consuetudines ipsi fecerunt tempore Henrici Regis Patris.' (Pipe Roll. 4 John.) Cf. 442, a: 'Homines de Stanleya reddunt compotum de uno palefrido, ut inquiratur per sacramentum legalium hominum, quas consuetudines et quae servitia homines de manerio de Stanleia facere consueverunt Regi Henrico patri Ricardi Regis dum essent in manu sua.' (Pipe Roll, 9 John.)
[208] Y.B., Trin., 49 E. III, pl. 8 (Fitzherbert, Abr. Monstrav. 4): '_Han._ mist auant record de Domesday qui parla _ut supra_:--_Terra sancti Stephani_ en le title qui parla de ceo maner que il fuit en sa maine. Et auxi il mist auant chartre le Roy que ore est, par quel le roy reherse quil ave viewe la chartre le roy Henri le primer, et reherce tout le chartre, et ceo chartre voilet que Henri aue viewe par ceo parolle _inspeximus_ la chartre le roy William Conquerour qui aue done graunte e confirme mesme le manor a un Henri Butle, a luy, et a ces heirs a ceo iour, quel chartre issint volent _inspeximus cartam domini Edwardi Regis Anglie_ issint par le recorde et par les chartres est expressement reherce par le roy qui ore est, que William Conquerour fuit en possession de ceo maner, Seinct Edward auxint, en quel cas ceo serra aiudge auncient demesne tantamont come si la terre ust estre en la main Seint Edward par expresse parolx en le Domesday. _Belknap_: Le comen fesance de chartres est de faire parolle en le chartre _dedimus concessimus et confirmauimus_ et uncore le chartre est bon assets al part, mesque le roy nauer riens a ceo temps, issint que riens passe par ceo paroll _dedimus_ mes il auer par parole de confermement, issint que il nest my proue par ce chartre que ils auoient la possession, pur ceo que les chartres poient estre effectuels a auter entent, scilicet, en nature de confermement, et auxi ces chartres fait par Seint E. et W. Conquerour ne sont my monstres a ore pur record, issint que mesque il furent monstre, et auxi purroit estre proue que le maner fuit en lour possession, nous ne puissomus pas aiudger la terre auncien demesne, pur ceo que auncien demesne sera aiudge par le liuer de domesday qui est de record, et nemy en autre maner. Et puis les plaintifs fuerent nonsues.'
[209] Fitzherbert, Abr. Cause de remover ple, 18 (Y.B., M., 21 Edw. III): '_Wilby_: Il conuient que il count en le _monstrauerunt_ que il luy distreint pur auters customes que ses auncestres ne fecerunt en temps W. Conquerour, cas le _monstrauerunt_ ne gist pas forsque en cas ou plusiours services sont demandez que ces auncestres ne solent faire en cel temps.'
[210] Coram Rege, Tr. 3 Edw. I, m. 14, d: 'Et unde predicti homines (de Kyngesripton) queruntur quod temporibus Cnout regis quo manerium illud fuit in manu dicti antecessoris sui tenuerunt tenementa sua per seruicia subscripta, videlicet reddendi pro qualibet virgata terre 5 solidos, etc. Et omnes antecessores sui tenuissent tenementa sua per predicta seruicia usque ad conquestum Anglie, et a conquestu usque ad tempus regis Henrici aui regis Johannis aui domini regis nunc, usque ad tempus cuiusdam Abbatis de Rameseye Roberti Dogge nomine qui tempore Henrici Regis distrinxit antecessores suos ad dandum relevium pro voluntate sua, etc. Et Abbas dicit quod non debet eis ad hoc breue respondere, quia desicut in narracione sua non faciunt mencionem quod ipsi extitissent in tali statu in quo fuerunt tempore regis Knout, quem statum ipsi clamant habere, tempore aliorum regum de quo memoria haberi possit nec de quo breue de recto currit nec aliqua verificacio per patriam fieri possit.... Et Reginaldus et alii bene cognoscunt quod ipse Abbas et predecessores sui exstiterunt in seysina percipiendi ab ipsis et antecessoribus suis predicta seruicia indebita a tempore predicti Henrici regis. Set desicut istud breue quod conceditur in fauorem dominicorum domini Regis non habet prescriptionem temporis, petunt judicium si [racione?] alicujus longiqui termini debeant ab actione excludi sua.'
[211] Y.B., M., 15 Edw. II, p. 455: '_Bereford_: Coment puit cest brief vous servir la ou il (the defendant) dist qe luy et ces predecessors ont este de vous et de vos auncestres (seisi) de tout temps come, etc., et vos ont taille, etc. Devoms nous enguerre (enquerre _corr._) si vos feistes touz services en temps le Roy S^t. Edward, ou non de temps que vos avez pris title? _Devon_: Sir navyl (nanyl _corr._), mais nous disons qe touz les tenants qui tindrent en temps S^t. Edward tinderent, etc. (par certains services) ... tanqe a ore xv ans devant le brief purchace etc. e ceo puit home enquere.'
[212] Y.B., 21/22 Edw. I, 499 et sqq.
[213] Coram Rege, Pasch. 1 Edw. II, m. 26: 'Postquam idem manerium ad manus antecessorum predicti Maugeri deuenit usque ad tempus memorie, videlicet temporibus regum Ricardi, Johannis et statum illum toto tempore predicto pacifice continuaverunt et habuerunt.' Coram Rege, M. 5 Edw. II, m. 77: 'Unde queruntur quod cum ipsi homines et eorum antecessores tempore Regum Anglie progenitorum domini Regis nunc, videlicet tempore Regis Willelmi Conquestoris et Willelmi Regis filii sui et eciam tempore Regis Henrici primi solebant tenere terras suas per quaedam certa seruicia videlicet,' etc.
[214] I will here cite Bract. Note-book, pl. 1237, as an instance, although there is hardly any call for quotation on this point.
[215] Law of Copyhold, 8. Cf. the same author's Tenures in Kent, 182.
[216] Blackstone, Law Tracts, ii., especially pp. 128, 129.
[217] Bracton: 'liberi de condicione ... tenentes villenagium.' Britton: 'hommes de franc saunc.'
[218] Stoneleigh Reg., 75: 'Item si quis de voluntate et assensu domini facto fine cum domino voluerit dare tenementum suum ad opus alicuius, ueniet in curia cum virga et sursum reddet huiusmodi tenementum ad manum domini sine carta ad opus ementis vel cui datur et ballivus domini habitis prius herietis et aliis de iure domino debitis dictum tenementum emptori seu cui dabitur et heredibus suis secundum consuetudinem manerii habendum et tenendum liberabit in (cum _corr._?) virga. Et dictus recipiens tunc faciet finem cum domino prout possunt conuenire.... Item extraneus non debet vocari ad warantum in placito terre in curia de Stonle quia sokemanni non possunt feoffare alios per cartas cum ipsi nullas habeant de rege. Set si quos feoffauerint de licencia domini sine carta, ipsos feoffant secundum consuetudinem manerii prout continetur in rotulo curie de anno xx Regis Edwardi filii Regis Edwardi in placito terre inter,' etc.
[219] Placitorum Abbrev. 233, Berks. Cf. Britton, i. 287, note c.
[220] Bracton, f. 7.
[221] Jurate et Assise, 45 Henry III, Placitorum Abbr., p. 150: 'Et Galfridus de Praule bene cognoscit quod predictum manerium est antiquum dominicum Dom. Regis set dicit quod predictum tenementum est liberum tenementum ita quod assisa debet inde fieri.... Dicit enim quod ipse feofatus est de predicto tenemento de quodam Willelmo Harold per cartam suam quam profert.... Et juratores quesiti si antecessores ejusdem Willelmi feofati fuerunt per cartam vel si aliquis de tenura illa unquam placitaverunt per diversa brevia vel non, dicunt quod non recolunt.'
[222] Stoneleigh Reg., 12: 'Fuerunt eciam tunc quatuor natiui siue serui in le lone quorum quilibet nouum mesuagium et unum quartronum terre cum pertinenciis per seruicia subscripta videlicet leuando furcas, etc. ... et debebant ... redimere sanguinem suum et dare auxilium domino ad festum S^{ti}. Michaelis scilicet ayde et facere braseum Domini et alia seruicia seruilia.' As to some details, see Dugdale, Antiquities of Warwickshire, i. 176.
[223] Coram Rege, Pasch. 1 Edw. II, m. 26: '(Maugerus) defendit vim et injuriam quando, etc. Et dicit quod qualitercunque iidem homines asserant se et antecessores suos tenentes, etc. certa seruicia dominis de Wycle antecessoribus ipsius Maugeri et sibi fecisse et facere debere, quod omnes antecessores sui domini de eodem manerio extiterunt seisiti de predictis hominibus et eorum antecessoribus tenentibus tenementa quae ipsi modo tenent ibidem ut de uillanis suis taillabilibus alto et basso ad voluntatem ipsorum dominorum et redempcionem sanguinis et alia villana seruicia et incerta et villanas consuetudines faciendo a tempore quo non extat memoria.... Et predicti homines dicunt quod ipsi sunt tenentes de antiquo dominico, etc., prout curie satis liquet et quod omnes tenentes in dominico Regis per certa seruicia et certas consuetudines tenent et tenere debent, quidam per maiora et quidam per minora secundum consuetudinem, set semper per certa,' etc. Coram Rege, Mich. 5 Edw. II, m. 77, v: 'Nec dedici potest quia tenentes de antiquo dominico certa seruicia et certas consuetudines tenentur facere et non ad voluntatem dominorum.'
[224] Y.B., M., 15 Edw. II, p. 455: '_Bouser_: Auxint bien sont tenans en auncien demesne ascuns vileins et ascuns autres come ailleurs et les sokemans plederent par le petit brief de droit et les vileyns nient. _Herle_: Il semble que assets est il traverse de votre brief, car vous dites que vous tenez par certeyn service ... et il dit que vous estes son vilein et que il et ses predecessors ont este seisiz de tailler vous et vos auncestres haut et bas, etc. Et stetit verificare.' Cf. Bract. Note-book, pl. 1230.
[225] Bracton, 209: 'Item est manerium domini regis et dominicum in manerio, et sic plura genera hominum in manerio, vel quia ab initio vel quia mutato villenagio.' The meaning of this badly worded passage is made clearer by a comparison with f. 7: 'In dominico domini regis plura sunt genera hominum; sunt enim ibi servi sive nativi ante conquestum, in conquestu, et post, et tenent villenagia et per villana servitia et incerta qui usque in hodiernum diem villanas faciunt consuetudines et incertas et quicquid eis preceptum fuerit (dum tamen licitum et honestum).... Est etiam aliud genus hominum in maneriis domini regis, et tenent de dominico et per easdem consuetudines et servitia villana, per quae supradicti (villani socmanni) et non in villenagio, nec sunt servi nec fuerunt in conquestu, ut primi, sed per quandam conventionem quam cum dominis fecerunt.' Cf. Elton, Tenures of Kent, 180.
[226] Fitzherbert, Abr. Monstrav. 3 (Pasch. 41 Edw. III). '_Kirt_: Les tenements queux ils teignent fuerent en auncien temps entre les maines les villeins queux deuirrent sans heire perque les tenements fuerent seisies en maine le seigneur et puis le senescal le seigneur lessa mesme ceux terres par rolle a mesme ceux ore tenants a tener a volunte del seigneur fesaunt certain services; issint ne sont ils forsque tenants a volunte le seigneur.'
[227] Natura Brevium, f. 105. Cf. 16.
[228] Y.B., 21/22 Edw. I, p. 499: 'Treis maners de gents.'
[229] Bracton, f. 209: Fitzherbert, Monstrav. 3 (Pasch. 41 Edw. III): '_Belknap_: Mesmes les tenementz en auncien temps fuerent en mains le petit sokmans, et eux fierent teux services comme gents de petits sokemans fierent en auncien temps et eux les teignent comme gents de petit sokmans.'
[230] Stoneleigh Reg., 32: 'Et quod in eodem manerio sunt diuerse tenure secundum consuetudinem manerii illius totis temporibus retroactis usitatam, videlicet quidam tenentes eiusdem manerii tenent terras et tenementa sua in sokemanria de feodo et hereditate de qua quidem tenura talis habetur et omni tempore habebatur consuetudo, videlicet quod quando aliquis tenens eiusdem tenure terram suam alicui alienare uoluerit, veniet in curiam coram ipso Abbate vel eius senescallo et per uirgam sursum reddat in manum domini terram sic alienandam.... Et si aliquis terram aliquam huiusmodi tenure infra manerium predictum per cartam uel sine carta absque licentia dicti Abbatis alienauerit aliter quam per sursum reddicionem in curia in forma predicta, quod terra sic extra curiam alienata domino dicti manerii erit forisfacta in perpetuum. Dicunt eciam quod quidam sunt tenentes eiusdem manerii ad voluntatem eiusdem Abbatis. Et si quis eorundem tenencium terram sic ad voluntatem tentam alienauerit in feodo, quod liceat dicto Abbati terram illam intrare et illam tanquam sibi forisfactam sibi in perpetuum retinere.'
[231] A comparison of the data in the Stoneleigh Register and in the Roll is given in App. VI. Cf. Bract. Note-book, pl. 834: 'Legales homines de manerio de Havering.'
[232] Coram Rege, Mich. 5 Edw. I, m. 77: '(Juratores) quesiti si predicti Margeria et alii et omnes antecessores a tempore quo non extat memoria terras suas successiue de heredibus in heredes tenuerint uel ipsi aut aliquis antecessorum suorum sunt vel fuerint aduenticii, dicunt quod ignorant.'
[233] Court Rolls of King's Ripton, Augment. Off. xxiii. 94, m. 7: 'Memorandum quod concessum est Rogero de Kenlowe habendum introitum ad Caterinam filiam Thome prepositi cum uno quarterio terre in villa de Ryptone Regis pro duabus solidis in gersuma, ita tamen quod mortua dicta Katerina ille qui propinquior est heres de sanguine predicte Katerine gersumabit dictum quarterium terre secundum consuetudinem manerii et ville.' A. r. r. Edw. xxiii, m. 8, v: 'Nicholaus de Aula reddit sursum unam dimidiam acram terre ad opus Willelmi ad portam de Broucton.... Et preceptum preposito respondere de exitibus eiusdem terre quia est extraneus.... Johannes Arnold reddit sursum duas rodas terre ad opus Hugonis Palmeri.... Et preceptum est quod ponatur in seysinam, quia est de sanguine de Riptone Regis.'
[234] Court Rolls of King's Ripton, Augment. Off. xxiii. 94, m. 15: 'Curia de Kingsripton tenta die Jovis proxima post translacionem S^{ti}. Benedicti anno r. r. E. xxix^n et dom. Joh. [abb. xv. Venit] Willelmus fil. Thome Unfroy de Kingesripton et reddidit sursum in manibus senescalli totum jus quod [habuit] in illis tribus acris terre in campis de Kingesriptone quondam Willelmi capellani de eadem [villa ad opus filiorum] Rogeri de Kellawe _extranei_ legitime procreatorum de Katerina filia Thome prepositi que est de con[dicione sokemannorum?] _bondorum_ de Kingesripton.... Rogerus de Kellawe extraneus qui se maritauit cuidam Katerine filie Thome prepositi de Kingesripton que est de nacione et condicione eiusdem ville venit et petiit in curia nomine filiorum suorum ex legitimo matrimonio exeuntium de corpore prefate Katerine illas vi acras terre.... (Juratores dicunt) quod nichil inde sciunt nec aliquid super isto articulo presentare volunt ad presens. Et sic infecto negocio maximo contemptu domini et balliuorum suorum extra curiam recesserunt. Et ideo preceptum est balliuis quod die in ... faciant de eisdem juratis xl solidos ad opus domini.'
[235] Stoneleigh Reg., 30 (Edward II injunction): 'Et quidam forinseci qui sokemanni non sunt auctoritate sua propria et per negligenciam dicti Abbatis et conuentus, ut dicitur, a quibusdam sokemannorum illorum quasdam terras et tenementa alienaverunt. Nos igitur super premissis plenius certiorari uolentes assignavimus vos una cum his, quos vobis associaveritis, ad inquirendum qui sokemanni huiusmodi terras et tenementa ibidem alienauerunt huiusmodi forinsecis aut extrinsecis et quibus,' etc. Cf. the Statute of 1 Richard II, Stat. 1. cap. 6. It was altogether a dangerous transaction for the socmen, because they were risking their privileges thereby. It must have been lucrative.
[236] Placitorum Abbrev., p. 270 (Coram Rege, Mich. 7/8 Edw. I): 'Et eciam comperto in libro de Domesday quod non fit aliqua mencio de sokemannis set tantummodo de villanis et servis et eciam comperto per inquisicionem quod multi eorum sunt adventicii quibus tenementa sua tradita fuerunt ad voluntatem dominorum suorum ... consideraverunt quod predictus Galfridus eat inde sine die et quod predicti homines teneant tenementa predicta in predicto manerio per servilia servicia si voluerint, salvo statu corporum suorum, et quod de cetero non possunt clamare aliquod certum statum et sint in misericordia pro falso clameo.'
[237] Bract. Note-book, pl. 1237.
[238] Bracton, f. 7.
[239] Dialogus de Scaccario, i. 10: 'Post regni conquisitionem, post justam rebellium subversionem, cum rex ipse regisque proceres loca nova perlustrarent, facta est inquisitio diligens, qui fuerint qui contra regem in bello dimicantes per fugam se salvaverint. His omnibus et item haeredibus eorum qui in bello occubuerunt, spes omnis terrarum et fundorum atque redituum, quos ante possederant, praeclusa est; magnum namque reputabant frui vitae beneficio sub inimicis. Verum qui vocati ad bellum nec dum convenerant, vel familiaribus vel quibuslibet necessariis occupati negotiis non interfuerant, cum tractu temporis devotis obsequiis gratiam dominorum possedissent, sine spe successionis, sibi tantum pro voluptate (voluntate?) tamen dominorum possidere coeperunt. Succedente vero tempore cum dominis suis odiosi passim a possessionibus pellerentur, nec esset qui ablata restitueret, communis indigenarum ad regem pervenit querimonia, quasi sic omnibus exosi et rebus spoliati ad alienigenas transire cogerentur. Communicato tandem super his consilio, decretum est, ut quod a dominis suis exigentibus meritis interveniente pactione legitima poterant obtinere, illis inviolabili jure concederentur; ceterum autem nomine successionis a temporibus subactae gentis nihil sibi vendicarent.'
[240] Stoneleigh Reg., 4 a: 'Que quidem maneria existencia in possessione et manu domini regis Edwardi per universum regnum vocantur antiquum dominicum corone regis Anglie prout in libro de Domesday continetur.'
[241] 'Loquebantur de tempore S^{ti} Edwardi Regis coram W. de Wilton.'
[242] The men of King's Ripton.
[243] I do not think there is any ground for the suggestion thrown out by M. Kovalevsky in the Law Quarterly, iv. p. 271, namely, that the law of ancient demesne was imported from Normandy. Whatever the position of the villains was in the Duchy, Norman influence in England made for subjection, because it was the influence of conquest. It must be remembered that in a sense the feudal law of England was the hardest of all in Western Europe, and this on account of the invasion.
[244] Stubbs, Const. Hist. i. 454: 'In those estates, which, when they had been held by the crown since the reign of Edward the Confessor, bore the title of manors in ancient demesne, very much of the ancient popular process had been preserved without any change, and to the present day some customs are maintained in them which recall the most primitive institutions.' I shall have to speak about the mode of holding the courts in another chapter.
[245] Brunner, Entstehung der Schwurgerichte, has made an epoch in the discussion of this phenomenon.
[246] I shall treat at length of the Norman Conquest in my third essay.
[247] Leg. Will. Conq. i. 29 (Schmid, p. 340).
[248] Thorold Rogers has made great use of this last class of manorial documents in his well-known books.
[249] Bracton, 271 b.
[250] Bracton, 124.
[251] Cartulary of Malmesbury (Rolls Series), ii. 186: 'Videlicet quod prefatus Ricardus concessit praedictis abbati et conventui et eorum tenentibus, tam rusticis, quam liberis--quod ipsi terras suas libere pro voluntate sua excolant.'
[252] As to the Warwickshire Hundred Roll in the Record Office, see my letter in the Athenæum, 1883, December 22.
[253] Rot. Hundred. ii. 471, a: '_Libere tenentes_ prioris de Swaveseia.... Henricus Palmer--1 mesuagium et 3 rodas terre reddens 12 d. et 2 precarias. _Servi_ Adam scot tenet 10 acras reddens 4 s. et 6 precarias.... _Cotarii_....'
[254] Rot. Hundred. ii. 715, a: 'In _servitute_ tenentes. Assunt et ibidem 10 tenentes qui tenent 10 virgatas terre in _villenagio_ et operantur ad voluntatem domini et reddunt per annum 25 s.'
[255] Rot. Hundred. ii. 690, 691: 'Villani--servi--custumarii. Et tenent ut villani, ut servi, ut libere tenentes.' Rot. Hundred. ii. 544, b: 'De custumariis Johannes Samar tenet 1 mesuagium et 1 croft ... per servicium 3 sol. 2 d. et secabit 2 acras et dim., falcabit per 1 diem. De servis. Nicholaus Dilkes tenet 15 acras--et faciet per annum 144 opera et metet 2 acras. De aliis servis ... De cotariis ... De aliis cotariis.'
[256] Rot. Hundred. ii. 528, a: 'Henr. de Walpol habet latinos (_corr. nativos_), qui tenent 180 acras terre et redd. 10 libr. et 8 sol. et 4 d. et ob. Nomina eorum qui tenent de Henrico de Walpol in _villenagio_.' Chapter House, County Boxes, Salop. 14, c: 'Libere tenentes ... Coterelli ... Nativi.'
[257] Hale, in his Introduction to the Domesday of St. Paul's, xxiv, speaks of the 'nativi a principio' of Navestock, and distinguishes them from the villains. 'The ordinary praedial services due from the tenentes or villani were not required to be performed in person, and whether in the manor or out of it the villanus was not in legal language "sub potestate domini." Not so the nativus.' Hale's explanation is not correct, but the twofold division is noticed by him.
[258] Domesday of St. Paul's, 157 (Articuli visitationis): 'An villani sive custumarii vendant terras. Item, an _nativi custumarii_ maritaverunt filias--vel vendiderint vitulum--vel arbores--succidant.' A Suffolk case is even more clear. Registrum cellararii of Bury St. Edmunds, Cambridge University Gg. iv. 4, f. 30, b: 'Gersumarius vel custumarius qui _nativus_ est.... Antecessor recognovit se nativum domini abbatis in curia domini regis.'
[259] Cartulary of Eynsham in Oxfordshire, MS. of the Chapter of Christ Church in Oxford, N. 27, p. 25, a: 'In primis Willelmus le Brewester _nativus domini_ tenet de dictis prato et terris...'
[260] Eynsham Cartulary, 49. b: 'Johannes Kolyns nativus domini tenet 1 virgatam terre cum pertinenciis in bondagio.'
[261] Cartulary of St. Mary of Worcester (Camden Series), 15. a: 'Nativi, cum ad aetatem pervenerint nisi immediate serviant patri--faciant 4 benripas et forinsici similiter.' Survey of Okeburn, Q.R. Anc. Miscell. Alien Priories, 2/2: 'Aliquis nativus non potest recedere sine licencia neque catalla amovere nec extraneus libertatem dominorum ad commorandum ingrediat sine licentia.'
[262] Domesday of St. Paul's, 80: 'Nativi a principio. Isti tenent terras operarias.'
[263] Queen's Remembrancer's Miscellanies, 902-62: 'Rotuli de libertate de Tynemouth, de liberis hominibus, non de nativis.'
[264] Queen's Remembrancer's Miscellanies, 902-77: 'Nativi de Sebrighteworth (Proavus extraneus).' See App. X.
[265] Warwickshire Hundr. Roll, Queen's Remembrancer's Miscellaneous Books, 29, 19, b: 'Johannes le Clerc tenet 1 virg. terre pro eodem sed est libere condicionis.' Augment. Off., Duchy of Lancaster, Court Rolls, Bundle 32, 283: 'Unum mesuagium et 19 acre terre in Holand que sunt in manu domini per mortem W. qui eas tenuit in bondagio. Ipse fuit liber, quia natus fuit extra libertatem domini.'
[266] Glastonbury Inquisitions of 1189 (Roxburghe Series), 48: 'Radulfus niet tenet dimidiam virgatam.'
[267] Glastonbury Inquis. (Roxburghe Series), 26: 'Rogerus P. tenet virg. terre: pro una medietate dat. xxx d. et pro alia medietate operatur sicut neth et seminat dimidiam acram pro churset et dat hueortselver.' Ibid. 22: 'Osbertus tenet 1 virgatam terre medietatem pro ii sol. et dono et pro alia medietate operatur quecumque jussus fuerit sicut neth.' Cartulary of Abingdon (Rolls Series), ii. 304: 'Illi sunt neti de villa. Aldredus de Brueria 5 sol. pro dimidia hida et arat et varectat et seminat acram suo semine et trahit foenum et bladum.' Ibid.