Part 4

[Sidenote: Chap. XXVII.] This Emperour Prestre John holt fulle gret lond, and hathe many fulle noble cytees and gode townes in his royalme, and many grete dyvene yles ond large. For alle the contree of Ynde is devysed in yles, for the grete flodes, that comen from Paradys, that departen alle the lond in many parties. And also in the see, he hathe fulle manye yles. And the beste cytee in the yle of Pentexoire is Nyse, that is a fulle ryalle cytee and a noble, and fulle riche. This Prestre John hathe undre him many kynges and many yles and many dyverse folk of dyverse condiciouns. And this lond is fulle gode and ryche; but not so riche as is the lond of the grete Chane. For the marchauntes come not thidre so comounly, for to bye marchandises, as thei don in the lond of the gret Chane: for it is to fer to travaylle to. And on that other partie, in the yle of Cathay, men fynden alle maner thing, that is nede to man; clothes of gold, of silk, and spycerie. And therfore, alle be it that men han grettre chep in the yle of Prestre John, natheles men dreden the longe wey and the grete periles in the see, in tho parties. For in many places of the see ben grete roches of stones of the adamant, that of his propre nature drawethe iren to him. And therfore there passen no schippes, that han outher bondes or nayles of iren with in hem: and zif there do, anon the roches of the adamantes drawen hem to hem, that never thei may go thens. I my self have seen o ferrom in that see, as thoughe it hadde ben a gret yle fulle of trees and buscaylle, fulle of thornes and breres, gret plentee. And the schipmen tolde us, that alle that was of schippes, that weren drawen thidre be the adamauntes, for the iren that was in hem. And of the rotenesse and other thing that was with in the schippes, grewen suche buscaylle and thornes and breres and grene grasse and suche maner of thing; and of the mastes and the seylle zerdes; it semed a gret wode or a grove. And suche roches ben in many places there abouten. And therfore dur not the marchauntes passen there, but zif thei knowen wel the passages, or elle that thei han gode lodes men. And also thei dreden the longe weye: and therfore thei gon to Cathay; for it is more nyghe: and zit is not so nyghe, but that men moste ben travayllynge be see and lond, 11 monethes or 12, from Gene or from Venyse, or he come to Cathay. And zit is the lond of Prestre John more ferr, be many dredfulle iourneyes. And the marchauntes passen be the kyngdom of Persie, and gon to a cytee that is clept Hermes: for Hermes the philosophre founded it. And aftre that, thei passen an arm of the see, and thanne thei gon to another cytee that is clept Golbache: and there thei fynden marchandises, and of popengayes, as gret plentee as men fynden here of gees. And zif thei will passen ferthere, thei may gon sykerly i now. In that contree is but lytylle whete or berley: and therfore thei eten ryzs and hony and mylk and chese and frute.

This Emperour Prestre John takethe alle weys to his wif, the doughtre of the grete Chane: and the gret Chane also in the same wise, the doughtre of Prestre John. For theise 2 ben the grettest lordes undir the firmament.

In the lond of Prestre John, ben manye dyverse thinges and many precious stones, so gret and so large, that men maken of hem vesselle: as plateres, dissches and cuppes. And many other marveylles ben there; that it were to cumbrous and to long to putten it in scripture of bokes.

CAPVT 42.

De frequentia palatij et comitatu Imperatoris.

Seruiunt et praestò sunt iugitèr Domino Imperatori septem reges, qui in capite singulorum mensium, alijs septem regibus pro illis palatium ingredientibus recedunt ad propria, donec reuoluatur eis tempus statutum. Hij curam habent de gubernatione administrationum in aula maiori per subiectos eis 72. duces, et 300. et 63. comites seu barones, quorum vnusquisque optimè nouit et diligentèr intendit proprio ministerio.

Nam isti sunt Imperatoris Cubicularij, isti Camerarij, isti scindunt Regi morsellos: alij de apponendis curam gerunt ferculis et deponendis, deafferendis, deasportandis, alij pincernæ, Archimandritæ, ostiarij, et sic de singulis.

Nec non absque iam dictis, manducant omni die in aula coràm Imperatore, duodecim Archiepiscopi, 220. Episcopi, quibus etiam alij totidem certis temporibus succedunt per vices. Verumtamem ad quotidianas expensas vsque praemissas, veniunt de Curia 300. millia personarum, sed non ampliùs: sed sicut praedixi de Curia praecedentis Imperatoris sic nullus hic, cuiuscunque sit status, aut sexus, comedit vltrà semel in die, et hoc ipsum sobriè satis: quoniam prout æstimare possum, expensæ duodecim hominum de nostris communitèr compensarent triginta hominum in partibus illis.

Dum Ioannem Presbyterum contingit procedere cum exercitu in plena exhibitione, non deferuntur vexilla, sed tredecim cruces magnæ altitudinis et grossitudinis, de auro distincto pretiosissimis petris, in honorem Christi et suorum Apostolorum duodecim. Hæ vectantur in singulis curribus, et singularum ad hoc maximis curribus cum custodia cuiuscunque crucis, decem mille equitum, et centum mille peditum, nec tamen hic numerus auget vel minuit principalem exercitum Paganorum.

Tempore pacis per terras proprias de palatio ad palatium, aut de regno ad regnum, dum tendere ei placet, comitatur vtique magna multitudine hominum antè et retrò, et ex vtroque laterum.

Tùncque portantur coràm eo tria valdè notabilia, quæ tam illi quàm omnibus ea dignè notantibus esse possunt salutaria. Praecedit enim eum in spatio circiter octodecim passuum discus onustus velut omni genere pretiosorum vasorum auri et argenti, gemmarum, et inæstimabilis artificij. Illumque discum subsequitur propinquiùs Imperatori ad spatium centum passuum, alia crux lignea nullo penitùs auro, nulloue colore aut preciositate artificialis operis adornata.

Dehinc ad sex passuum succedit ibidem propinquans Imperatori discus aureus terra nigerrima plenus. Sunt enim prædicti comitatus in custodiam et honorem personæ Imperatoris, discus vassorum in ostensionem diuitiarum, et maiestatis Imperialis. Crux in recordatione passionis et mortis, quam in cruce ligni simplice Christus passus est pro nobis. Et terra nigra in memoriam diræ mortis, qua caro ipsius Imperatoris, quæ terra est, in terram ibit corruptionis.

The English Version.

But of the princypalle yles and of his estate and of his lawe, I schalle telle zou som partye. This Emperour Prestre John is Cristene; and a gret partie of his contree also; but zit thei have not alle the articles of oure feythe, as wee have. Thei beleven wel in the Fadre, in the Sone and in the Holy Gost: and thei ben fulle devoute, and righte trewe on to another. And thei sette not be no barettes, ne by cawteles, ne of no disceytes. And he hathe undre him 72 provynces; and in every provynce is a kyng. And theise kynges han kynges undre hem; and alle ben tributaries to Prestre John.

CAPVT. 43.

De quibusdam miris per regiones Indiæ.

Licèt plurima mira habeantur in terra Imperij Presbyteri Ioannis, ne materia operis nimiùm proteletur, multa tego silentio: et solùm de quibusdam in principalibus Insulis narro. [Sidenote: Magnum mare arenosum] Ergò in primis dico vidisse me magnum mare arenosum, quod de solùm minuta arena sine vlla aqua cum lapillorum granellis currit, et fluit per altas eleuationes, et depressiones ad similitudinem maris aquæ, nec vnquam quiescit: et quòd ipse non cesso stupere, inueniuntur pisces ad littus proiecti, qui cum sint alterius formæ et speciei, quàm de nostro mari, videntur tamen gustui in edendo delicatiores. [Sidenote: In orientali India vsque hodie venti anniuersarij arenis ostia fluminum suffocant.] Nullo tamen humano ingenio videtur hoc mare transuadari, aut nauigari, aut illo piscari, sed nec propter sui longitudinem, et plura impedimenta de propè circuiri.

Item ab hoc latere maris per tres dietas habentur magnæ montium alpes, inter quas venit quasi oriens de Paradiso fluuius decurrentibus petris, nihil penitùs habens aquæ, in quibus æstimandæ sunt plurimum magnarum esse virtutum, quamuis de singulis humanæ scientiæ constare non potest.

Hîc petrarum fluuius currit ad intercisum tempus, quasi in tribus septimanæ diebus, per spatium deserti Indiæ plurium dietarum, velut fluuius, quousque tandem se perdat in mare arenosum praedictum, atque ex tunc ipsi lapides penitùs non comparent. Tempore autem sui cursus nullus appropinquare praesumit, præ strepitu eius et motu: sed tempore quietis aditur sine periculo vitæ.

In Orientem versus fluuij originem ad ingressum deserti magni inter quosdam de montibus, cernitur grandis terræ planicies tanquam spatiosi campi totalitèr arenosi, in quo videntur ad Solis ortum exurgere de arena, et secundùm eleuationem Solis excrescere quaedam virgulta, atque in feruore meridiei producere fructum. Ac de illo in Solis decliuo fructus cum arbustulis paulatim minui, et in occasu penitùs deperire, vnde et nullus hominum audet illorum vti fructibus, ne sit quid fantasticum et nociuum.

In huius deserti interioribus, vidi homines in toto syluestres, qui etsi in superioribus formam praetendere videantur humanam, descendunt in subterioribus ad formam bestiæ alicuius.

Horum quidam frontes gerunt cornibus asperatas, grinientes vt feræ vel apri: alij nonnulla vti videntur loquela, quam nemo rationalium nonit, et quibusdam signis concepta depromunt. Et est illic pluralitas syluestrium canum, qui dicuntur papiones, quibus postquam edomiti, et ad venandum instructi fuerint, valent capi multæ bestiæ per desertum. [Sidenote: Papagalli.] Est et copiositas papingonum auium viridium in colore quas appellant phicake, et quarum diuersa sunt genera, nobiliores habent latas in rostro linguas, et in vtroque pede digitos duos. Et quaedam ex istis naturaliter loquuntur verba aut prouerbia, seu salutationes, in patriæ idiomate, vt euidenter salutes, concedant, et reddant viatoribus, et nonnunquam debitum iter errantibus per desertum ostendant. Minus autem nobiles non loquuntur ex natura, sed si latas habent linguas, et non sunt vltrà duorum annorum ætatis, possunt per assiduitatem instrui ad loquelam.

Aliæ nec loquuntur, nec eradiuntur, sed solùm clamitant pro voce milui, et nisi tres digitos habent in pede.

Nota: in quarta orientali Deus dedit fratribus minoribus magnam gratiam, vnde in magna Tartaria ita expellunt ab obsessis daemones, sicut de domo canes: vnde quandoque per decem dietas ad eos adducuntur daemoniaci alligati, et statim fratribus praecipientibus in nomine Iesu Christi, exeunt, et liberati baptizantur, et comburunt idola, et plures credunt, et quandoque exeunt idola de igne, et fratres proijciunt aquam benedictam, et clamat daemon, Vide, de meo habitaculo expellor propter fratres minores. Ita multi credunt, et baptizantur. Odericus.

[Sidenote Melescorde Regio. Vel regionis.] Item nota: dum recederem de terra Praesbyteri Ioannis versos occidentem, applicui ad contratam vnam, quæ dicitur Melescorde, quæ pulchra est, et multùm fertilis: inter montes duos huius contratæ fecerat quidam murum circundantem montem, et in eo fontes nobilissimos, et omne detectabile. Et hunc locum dicebant paradisum, sicut hic ferè continetur. Ideò Odericus, qui posteà narrat de valle infausta in hoc se terminat.

[Sidenote: Mischorach.] Ad supradictum Indiæ regnum Pentexoriæ satis propè, et lata est et longa Insula, Mischorach, bonis copiosè referta, de qua vnum scribo praeteritum mirum.

Ante paucos hos annos, villanus ditissimus, sibi valdè preciosum construxerat palatium, quasi pro Paradiso terrestri, circundatum, munitum fortalitijs, ac repletum omnibus corporalibus delicijs.

Illic areæ, turres, cameræ, cubicula, cum alijs ædificijs, in multo numero, et gloria permagnifica, ac historiarum picturis, inter quas, nonnunquam prodigioso artificio bestiæ et bestiolæ, aues et auiculæ discurrebant, volitibant, et per pugnas, garritus, collusiones, mentiebantur viuere.

[Sidenote: Ditissimi villani paradisus fictitius.] Illic prata, et pometa, et seruatoria circà deliciosi collis congestum, distincta velut omni genere florum, arborum, et herbarum, cum multis fontibus et riuulis, quorum perspicuitas, et fluxus in glaris suauem et auditui praestabant refectionem, et super aliquos fuerunt exceptioris artificij, circumstructi auro, et argento, et gemmis, et tres principales fontes emittentes ad palatium Domini per occultas conductas, riuulos vini, lactis, et mellis.

Copiosus quoque numerus formosorum puerorum, et puellarum, ætatis inter decem et sex decem annos, indutorum torquibus, et cycladibus exauratis, exercentium inter iocos cantus et spectacula, ac seruientium suo Domino prope nutum. Audiebantur ex turrium custodibus, nec non videbantur dulcisonæ, symphoniæ, generum diuersorum, vt certissimè putares, non hominum, sed Angelorum: et in istis, ac similibus, deliciebatur iste villanus.

Sed et aurum liuido nil iuuat, imò nocet: quia enim hic inuidiæ et otij facibus super ingenuitatem mentis omnium generaliter nobilium principum verebatur in corde: (ingenuitas enim, et rusticitas nunquam cohabitant in cordis vno domicilio) Composuerat ista sibi in hunc finem, vt per se singulos aduocaret aliquos vasallos corpore robustos, menteque audaces, atque ad omnem proteruiam benè procliues: et cuilibet pro placitis muneribus commisit vt illum seu illum principem seu Baronem, quem dicebat sibi aduersarium, clàm per insidias vel impetum, occideret, promittens quenquam post factum ad se recepturum perpetuò in hunc locum: sed et velut vaticinans pseudo praedicauit, si quem illorum pro his flagitijs contigeret corporaliter tradi morti, nihilominùs animam eius in hunc amoenum Paridisum recipi, et viuere in æeternum.

[Sidenote: Mandeuillus oculatus testis.] Per hunc igitur modum nonnulis nobilibus occisis, et interfectis, tandem nudabatur eius nequitia tanta, et congregati regionis Barones miserum occiderunt, eius opera destruentes. Ipse ego inibi ductus vidi fontium loca, et multa rei vestigia.

CAPVT. 44.

De loco et dispositione vallis infaustæ.

Huius ad insulæ extremitates non procul à fluuio Pyson, habetur locus mirabilis pariter et terribilis, vltrà omne mundanum, penè et procul: de euentibus, ac laboribus infinitis, quæ mihi meísque in tempore itinerationis acciderunt hucusque subticui, cùm iam vnum de maioribus ecce narro.

Est illic in alpibus vallis infausta, quatuor fermè leucarum: longitudo vallis, quasi ad quatuor milliaria Lombardica, appellata vallis incantationis, seu periculosa, seu propiùs daemoniosa: intrà quam diebus ac noctibus resonant boatus et tumultus tonitruorum, tempestatum, clamorum, et stridorum, diuersique generis sonituum terribilium, quos illic exercet multitudo spirituum malignorum.

Propè ad vallis medium sub vna rupium, apparet omni tempore visibiliter integrum ac maximum caput daemonis vsque ad humeros tantùm, cuius speciem præ horrore nullus pleno intuitu humanus audet diu oculus sustinere: nam respicientes contrà aspicit truculentèr, agitans oculos minacitèr, tanquam ex palpebris eiecturus (quæ et scintillant) flammas in altum. Totumque caput sese rotat ad minas, et variat terribilitèr modum et continentiam sub repentè diuersis maneriebus. Exitque de illo per totum ignis obscuratus fumo, et foetor, tantus, quòd per magnum spatium viæ pessimam vallem infectat.

Ingredi autem volentibus, apparet semper ad introitum vallis, magna copia auri, argenti, vasorum, vestium, et rerum pretiosarum, quas proculdubio ibi daemones confingunt, quibus et ab olim multi insipientium hominum concupiscentia tracti intrarunt, et vsque nunc intrant pro colligendo thesauro: sed de Infidelibus paucissimi reuertuntur, imò nec de Christianis, qui auaritiæ causa ingrediuntur: per vallis autem semitam, quæ inter montes et monticulos, tortuosa et aspera est, gradientes vident, et audiunt, daemoniacos spiritus multos volutantes, et imaginibus corporum visibilium, serpentum, volucrum, vlularum, lamiarum, et huiusmodi specierum horribilium dentibus minitantes, vngulas erigentes, incognitos sibilos spirantes propè super capita ad aures transgredientium. Sempérque minuitur lumen aeris, donec ventum fuerit ad terribilissimum locum capitis antedicti.

Si quis autem sinceræ fidei Christianus per contritionem veram et confessionem, se posuerit in statu saluationis, munitus corporis Christi mysterijs, ac signo crucis, cum intentione ibidem agendi poenitentiam de admissis, et cauendi de admittendis, putatur posse hanc transire vallem securus quidem à morte, non tamen liber à laboribus, horroribus, et tormentis, et exire, de omnibus culpis praeteritis corruptis, ac de futuris magis solito cautus, sicut scriptum est, territi purgabuntur.

Nota aliud mirabile magnum. Vidi cùm irem per vnam vallem positam iuxta flumen quod egreditur de paradiso, vidi in ea multa corpora mortuorum, in qua etiam audiui multa genera Musicorum, qui ibi mirabilitèr pulsabant: tantus erat ibi tinnitus Musicorum, quòd incussit mihi timorem horribilem.

Est autem longitudo illius vallis quasi ad quatuor milliaria Lombardica, in qua si vnus Infidelis intrat, nunquam egreditur, sed sine mora moritur: Et licet sciui, quòd intrantes moriuntur, tamen acceptaui intrare, vt viderem quid ibi esset. Dum intrassem tot humana cadauera ibi vidi, quod nisi quis videret, credere non posset.

In hac valle, ab vno eius latere, vidi faciem hominis valdè horribilem, qui tantum horrorem mihi incussit, quòd putaui me spiritum exhalare, propter quod saepè repetij verbum vitæ, scilicet, verbum Caro factum est.

Ad illam faciem non audebam accedere, nisi ad distantiam octo passuum: posteà iui ad caput vallis, et ascendi super montem arenosum, in quo vndique circumspiciens, nihil videbam, nisi instrumenta musicalia, quæ audiebam fortitèr pulsare. Cùm fuissem in capite montis, reperi multum argentum congregatum ibi in similitudinem squamarum piscium, vnde posui in gremio, sed quod de ipso non curabam, dimisi illud, et sic illaesus transiui Deo concedente.

Sarraceni cùm hoc scirent, reuerebantur me esse baptizatum, et sanctum: mortuos nunc in valle dicebant, homines infernales.

Odericus ad literam hic terminat suum librum: non fuit tot perpessus in valle, sicut ego. Anno Domini 1331. Ianuarij nono, migrauit ad Christum, in conuentu Minorum: cuius vitam statim in fine, et vsque nunc claris miraculis diuina prouidentia approbat, et commendat, prout continebatur in quaterno, à quo concordantias hic superseminaui.

CAPVT. 45.

De periculo et tormentis in valle eadem.

Itaque dico vobis, cùm sodalibus, qui simul eramus, quatuordecim diuersarum nationum ante ingressum huius tanti periculi peruenissemus, nos tractatu longo, et deliberatione acuta consiliabamur, vtrùmnam ingredi deberemus, et quidam affirmabant, alii verò negabant. Erant autem in numero duo deuoti fratres, de religione beati Francisci, natione Lombardi, qui videbantur pro seipsis non multum curare ingressum, nisi quia noluerunt nos animare ad ingressum, dicentes, si qui nostrum per confessionem, et Eucharistiæ susceptionem se ibidem praemunirent, ingrederentur cum illis: quo, ab omnibus mediante debita prouisione, quam ipsi fratres penes se gerebant peracto, parauimus mentes nostras cum pedibus ad intrandum.

Sed ecce quinque de nobis, duo Graeci et tres Hispani, semetipsos ab alijs segregantes, visi sunt alium requirere introitum nos praecedere cupientes, et certè nos illos exinde non vidimus, et quid eis acciderit an periculum subierint, velne ignoramus.

Nos autem nouem per vallem processimus in silentio, et cum cordis ea deuotione, quam quisque sibi potuerit obtinere: et ecce in breui transacto spatio apparuerunt cumuli massarum auri et argenti, et preciosorum copia vasorum. Sed dico vobis pro parte mea, quia nihil horum tetigi, reputans id fallaciam daemonum confinxisse ad mittendum concupiscentiam in cor nostram, imò sine intermissione conabar cor meum custodire ad deuotionem inceptam.

Procedentibus igitur nobis lux coeli minuebator paulatim et augebatur horror, quoniam propè nos vndique etiam sub pedibus nostris apparebant iacere cadauera mortuorum hominum penitùs defuncta: alia adhuc spirantia, et nonulla semiuiua, super quæ dum nos aliquando calcare contingeret, conquerebantur, ac dolorosè submurmurabant.

Et licèt non certum id habebam, æstimaui hoc fieri in parte vel in toto fictione daemonum, reputans in breui tempore tantam multitudinem hominum spontaneè vallem intrasse, et si à longo tempore in ea perijssent putrefactos fuisse.

Ergò in initio nostri processus quasi propè leucam inuenitur iter sub pedibus satis promptum, sed lumine tanquam ad medium nobis sufficiente, via torquebatur nimis, et asperabatur: et ecce figuræ daemonum, circum et suprà in aere se ferentium, ad imagines horribilium luporum, leonum, laruarum, megerarum, iuxtà cuiuscunque genus vlulantium, rugentium, stridentium, gannientium, hiantes ore, intentantes dentibus, rostris, ac vnguibus, nos terrere, mordere, discerpere, deglutire.

Quapropter pro breui interdum soluto silentio nos inuicèm hortabamur, ne quis pro pusillanimitate terrori cederet, et tanto deficeret in agone. Hoc igitur modo per secundam leucam expirante nobis vsque ad tenebras lumine, quousque quis vix vmbram proximi agnoscere possit, praeter praedicta in aere tormenta, incurrebant nobis ad tibias, et pedes pluralitas quasi porcorum, vrsorum, et caprarum grinnientium, et impellentium nos ad lapsum, quod vel ad tertium, vel quartum, aut sextum passum solatenus cadebamus in palmas, seu genua, vel prosternebamur in faciem, aut supini.

Ac superuenere praeter hoc ventorum turbines, fulgurum coruscationes, tonitruorum boatus, drandium casus et exundatio pluuiarum, quantas et quales nunquam accepimus in hoc mundo, quibus iactabamur, ruebamus, quassabamur, et periclitati fuimus extrà narrandum.

Interdum quoque sensimus tanquam graues baculorum ictus, per humeros, dorsa, latera, et ad renes, alij quidem grauiores, alij vt puta secundum demeritum vniuscuiusque. Et certè dum per tanta tormenta, quasi exhaustis totis viribus, iam propè medium locum vallis erat ventum, accidit repentè, sub vnico instanti temporis, quibusdam nostrum expalmatio ita dura, vt omnes paritèr collisi, et prostrati iaceremus in extasi per vnam vul duas forsitan horas.

Et isto defectu vidit quilibet suo modo spiritualem visionem supermirabilem, et excedentem omne dictum, et scriptum.

Ego verò de visione mea nihil ausus sum scribere, vel loqui, quia et fratres singuli inhibuerunt, nisi de his, quæ corporalitèr intuebamur, et passi sumus.

Grauissimum singuli sustinuimus ictum per corporis loca diuersa, vnus in facie, alius in pectore, ad costas, in dorso, vel ad humerum, et mansit cuique signum percussuræ nigerrimum, ad formam virilis manus humanæ:

[Sidenote: Mirabilis ictus.] Ictum autem meum in colli ceruice tali ac tanta passione, vt putabam caput abscissum de corpore auolare: et hinc ad octodecimum annum mansit mihi in prima magnitudine signum: sed et vsque nunc variato colore locus ille demonstrat penissimè cicatricem, donec cum cadauere tota mutabitur in sepulchro: porrò vbi nos ab extasi in his tenebris separauimus singuli per diuinam gratiam respirando, loquendo, palpando, erigendo nos ipsos mutua humanitate, vt potuimus, recollegimus, et cohortabamur, cùm subitò nobis apparuit sub tenebroso lumine, vel potiùs fumosa caligine, locus ille spatiosus mediæ vallis, continens antedictum horribile caput daemonis, plenus foetore inaestimabili, et iugi occupatus exercitatione innumerorum spirituum malignorum.

Hunc ergo locum ineptum cùm vitare vellemus in toto nequiuimus extremitatem eius, quocunque girantes, nullus nostrorum perfecto aspectu audebat respicere quæ gerebantur ibidem, quia inuadens tremor statuebat horripilationem extrahebat, sudorem, et pudorem omnes extinguere videbantur. Nec tamen potuit esse consilium de reuertendo, ne propter immutatum propositum confestim à daemonibus strangularemur.