Part 14
21. Elapso post hoc tempore, quidam satellites diabuli uirum quendam iuxta monasterium eius commorantem interficere conabantur. Quem beato uiro pro eo orante Deus mirabiliter eripuit. Illi [illium MSS.] enim eundem uirum iugulantes statuam quandam lapideam percuciebant. Quo tandem percepto, latrones corde compuncti, ad pastorem animarum Queranum properant, culpam humiliter recognoscunt, atque uite sue emendato calle, sub iugo Christi usque ad mortem fideliter seruierunt.
[Sidenote °21: R2 165a]
22. Hiis atque aliis perplurimis gloriosissimus Christi miles tamquam luminare quod diei presidet fulgens, ad occasum naturalis cursus deueniens correptus infirmitate graui appropinquiuit. Sed quia qui perseuauerit usque in finem his salus erit, ideo athleta Christi, non solum se in bello huius certaminis confortans, uerum et animos ad uincendum inuitans, lapidem quo capiti supposito soporis modicum corpori hactenus indulgebat, humeris etiam fecit subponi; sanctamque eleuans manum fratres benedixit et uiatici salutaris perceptione munitus, spiritum celo reddidit. Exiens enim beata illa anima de corpore, chori angelorum [angelorum _omitted_ R2] cum ympnis et canticis[°21] illam in Dei gloriam assumpserunt.
[Sidenote °22: R2 130b]
23. Beatissimus quoque abbas Christi Columba, audito sancti Kerani obitu, egregium de ipso composuit ympnum: eumque ad [de MSS.] Cluaynense secum detulit monasterium, ubi prout decuit hospicio honorifice susceptus est. Ympnum uero abbas qui tunc preerat, ceterique qui eum audierant, multis et ma[°22]gnis laudibus extulerunt. Discedens autem inde Sanctus Columba, de sacro sancti Kerani sepulchro humum secum detulit, sciens in spiritu quam utile hoc foret contra futura pelagi pericula. In parte enim maris que tendit uersus Iense monasterium, est maximum transeuntibus periculum, tum propter fluminum impetuositatem, tum propter maris angustiam, itaque naues circumuoluuntur, atque in rota mouentur; ac frequenter sic submerguntur. Scille enim atque Caribdi merito asi[mi]latur, uelim periculositate perfecta tristique [-teque MSS.] nautis malum ibi subministratur. Ad hoc eurippum ipsi peruenientes, repentino ceperunt in eum delabi cursu; quumque nil preter mortem [Quumque uelut propter mortem R2] sperantes, et quia iam quasi tetris essent abyssi faucibus deuorandi, tunc sanctus Columba prefati pulueris de tumba beati Kerani assumpti aliquid assumens, mare in ipsum immisit. Res mira ac nimium stupenda tunc accidit; dicto [uicto MSS.] namque cicius tempestas illa seua cessauit ac transitum eis tranquillum administrauit. Vere iusti in perpetuum uiuunt; cum quibus beatus Queranus corregnat, cuius sepulchri terra uel puluis mare sedauit [cedauit MSS.], corda trepidancium in fide solidauit, et ad bonum operandum irrigauit. Beatus ergo Keranus non solum uiuit Deo, cui inseperabiliter adheret, uerum et hominibus quibus beneficia oportuno tempore impendit.
METRUM DE EO SIC
[Sidenote °23: R1 165b]
Matre Quiarani sedente in curru uolubili [°23]Sonitum magus audiuit perdixitque seruulis "Videte quis sit in curru, nam sub rege resonat." "Coniunx" inquiunt "Beodi sedet his artificis." Magus inquit "Gratum cunctis ipsa regem pariet, Cuius opera fulgebunt ut Phebus in ethere." Miles Christi Keranus, Sancti sedes Spiritus, Spiritali pietatis uirtute floruerat.
Vitulum uacce lactentem iam cani concesserat, Queranum inde grauiter mater reprehenderat; Vitulum cane uoratum ab ipso exegerat, Cuius ossa mox apportans ipsum restaurauerat.
[Sidenote °24: R2 130c]
Mulieris regie caput decaluatum Seue zelo pelicis fuerat nudatum. In Querani nomine cum esset signatum, [°24]Aurea cessarie fulserat ornatum.
Cum Queranus studiis sacris teneretur, Atque tempus posceret ut operaretur. Pro ipso ab angelis tunc mola mouetur.
Textus euangelicus in stagnum ceciderat, Sed uoluto tempore per Querani merita, Integrum de gurgite uacca reportauerat.
Cum puer oraret Dominum, precibusque uacaret, ignis ab excelsis uenerat arce poli. Defunctusque puer conspexit lumina uite, et sancti magnum glorificant Dominum [Deum MSS.]. De celis lapsus rutilans accenditur ignis, et peragit proprium protinus officium.
Alto et ineffabili apostolorum cetui Celestis Ierosolime, sublimioris specule, Sedenti tribunalibus solis modo micantibus, Queranus sacerdos sanctus, insignis Christi nuntius, Inaltatus est manibus angelorum celestibus, Consummatis felicibus sanctitatum generibus; Quem Tu Christe apostolum mundo misisti hominem, Gloriosum in omnibus nouissimis temporibus.
[Footnote 1: This word omitted in MSS.]
[Footnote 2: Omitted in MSS.]
[Footnote 3: Corrected by a note in the margin to _illi_.]
* * * * *
INDEX
(For the leading incidents in the Life, see the list, pp. 11 _ff._).
Abban, St., Adamnan, St., Aed, St., Aed mac Brenainn, Aed Slaine, Aei. _See_ Mag Ai. Aengus maccu Luigse. _See_ Oenna. Aengussius. _See_ Oengus. Ailbe, St., Ailithir, abbot of Clonmacnois, Ainmire mac Colgain, Ainmire mac Setna, Ainmireach. _See_ Ainmire mac Colgain. Alban, St., Alexander, almsgiving, _See also_ hospitality. _Altus Prosator_, Ambacuc, angels, Angina. _See_ Inis Aingin. animals, _See also_ resuscitation, hound. Anmereus. _See_ Ainmire mac Colgain. _antilum_, Ara (Aran Is.), Aradenses. _See_ Dal nAraide. Aran Is. _See_ Ara. Ard Abla, Ard Machae (Armagh), Ard Manntain, Ard Tiprat, _See also_ Cluain maccu Nois. assemblies, austerities, Ay. _See_ Mag Ai.
Baithin, St., Ballynagore, Bangor. _See_ Beannchor. Beannchor (Bangor, Co. Down), bearer, Becc mac De, bells, benediction of food, Benen, St., Beoanus, Beoedus. _See_ Beoit. Beoit, Beonedus, Beonnadus. _See_ Beoit. Birra (Birr, King's Co.), birthplace of Ciaran, boban, _See also_ Bells. Boecius, Boeus. _See_ Beoit. bones, bonfire, books and book-satchels, books preserved from wet, Brenainn, St., Brenainn of Cluain Ferta, St., Brigit, St., Brigit of Cu Cathrach, Brynach, St.,
Cadoc, St., Cael Cholum, Cainnech, St., Camerarius, Cana of Galilee, Carabine, Red Brian, Cathach, a monster, Cathacus, Cathi. _See_ Inis Cathaig. Cattle, sacred, Cellach mac Eogain Beil, Cenel Conaill, Cenel Fiachach, Cenel Fiachrach, _See also_ Cenel Fiachach. Christ, parallels between lives of Ciaran and. _See_ Tendenz. Ciaran, _passim_. Poem attributed to, Ciaran of Saigir, St., Ciaran, other saints called, Ciarraige, clairvoyance, cloak floated on water, cloak of Senan, Clonard. _See_ Cluain Iraird. Clonmacnois. _See_ Cluain maccu Nois. Clonsingle, Cluain Cruim, Cluain Innsythe, Cluain Iochtar, Cluain Iraird (Clonard, Co. Meath), Cluain maccu Nois (Clonmacnois, King's Co.), _passim_ Cobthach mac Brecain, Coemgen, St., Coire Bhreacain (Corrievreckan), Colman, St., Colmán Elo, St., Colmán mac Luacháin, St., Colmán mac Nuin, Colum Cille, St. (Columba), Colum Cille, hymn of, Colum of Inis Cealtra, St., Comgall, St., compacts between saints, companions of Ciaran, Conn of the Poor, Connachta (people of Connacht), Corco Baiscind, Corpre the Crooked, Cow, Ciaran's. _See_ Dun Cow. crane, pet, Cremthann, Crichid. _See_ Crithir. Crithir, Croagh Patrick. _See_ Cruachan Aigli. Cronan, crosses, Cruachan Aigli (Croagh Patrick), Cualu, Cuimmin, St., Cumlach, curses, Cuthbert, St., Cybi, St.,
Dal n-Araide, Daniel, Darerca, mother of Ciaran, Darerca, St., dates of Ciaran's life, dates of documents, deafness cured, decapitation, Decies, Deece, Delbna, Derercha. _See_ Darerca. Dermag (Durrow, King's Co.), Dermicius. _See_ Diarmait (deacon). Desi, Dessi, Diarmait, deacon, _See also_ Iustus. Diarmait, St., Diarmait mac Cerrbeil, king, Dompnanus. _See_ Donnan. doors open automatically, Donnan, brother of Ciaran, Donnan, St., dreams, drolls, druids, _See also_ wizards. drying corn, Dun Cow of Ciaran, Durrow. _See_ Dermag. dye and dyeing,
earth of Ciaran's tomb, eavesdroppers, Eile, elders, Cell of the, at Cluain maccu Nois, Emer, St., end of world, beliefs regarding, Enda, Endeus, Enna, Henna, envy against Ciaran, Erne, Loch, Ernin, St., Euthymius, exogamy, expletives, saintly, eye plucked out and restored,
Failbe, famines, fasting, feasts, Fergus, Fidarta (Fuerty, Co. Roscommon), Finan, St., Findian, St. (Finnianus), Findian of Mag Bile, St., finger scented with wine, Fintan, St., fire, consecrated, from heaven, Paschal, firebrand, Flannan, St., flesh turned to wheat, _See also_ transformations. flocks, keeping of, fosterage, foundation sacrifices, fox, Fuerty. _See_ Fidarta. Furban, Furbith, king, Fursa, St.,
garments, genealogy of Ciaran, gifts made by Ciaran, _See also_ almsgiving. Glas the poet, Gleann da Locha (Glendaloch, Co. Wicklow), glosses, gospel, reading of, gospels, _See also_ books. grain turned to gold, _See also_ transformations. Gregory, Pope, Guaire, king,
hair restored miraculously, harbour of island, meaning of expression, Hare Island. _See_ Inis Aingin. harvesting, Helena, empress, Henna. _See_ Enda. historicity of Lives of Ciaran, holy water, homiletic purpose of Lives, horse ploughing, hospitality, _See also_ almsgiving. hound miraculously killed, Hyde, Dr. Douglas, hymn of Colum Cille, hymns to Ciaran, hypnotism,
I (Iona), Illtyd, St., Inis Aingin (Hare Island), Inis Cathaig (Scattery Island), Inis Clothrann, Inis Muige Samh (Inismacsaint), _See also_ Ninned. intoxication, Iona. _See_ I. Irluachra, Isel Chiarain, Iustus, _See also_ Diarmait, deacon.
Keranus, Kiaranus. _See_ Ciaran. Kiarraighe. _See_ Ciarraige. King, Adam, 8 kings of Ireland, 103 Kyaranus, Kyeranus. _See_ Ciaran.
Laigen (Laginensea, Lagenians, Leinstermen), Lann, Larne, _See also_ Latharna. Lasrian, St., Latharna, Latronenses. _See_ Latharna. lepers and leprosy, Lissardowlin. _See_ Ard Abla. Little Church of Cluain maccu Nois, Little Height of Cluain maccu Nois, Lives of Saints, their nature, Loch Erne. _See_ Erne, Loch. Loch Rii. _See_ Rib, Loch. Lonan the Left-handed, lucky and unlucky signs, Lucoll (Lucennus, Luchennus, Luctigernnus), Lugaid, priest, Lugaid, St., Lugbeg, Lugbrann, Lugna maccu Moga Laim, Luimnech (Limerick),
Mac Cuillind of Lusk, Mac Natfraeich, Mac Nisse, Mael-Odran, Mag Ai, Mag Molt, Magic, Maignenn, St., manuscripts of Lives, matriarchate, merchants of wine, metres, Mide (Meath), Mil of Spain, Milesians, milk, miraculous supply of, mills, Mo-Beoc, Mo-Bi, St., Mo-Chua, St., mockery of druids, Moin Coise Bla, Mo-Laise, St., Moling, St., Mo-Lioc, Mugain, Muinis, bishop, Muireann, Muma (Mumenia, Munster, Mumunienses), Munnu, St.,
nicknames, Ninned, St. (Nynnidus), Nunnery, Cluain maccu Nois,
oats turned to wheat, _See also_ transformations. Odrán, Odranus, Odrán of Letrecha Odráin, Oengus mac Crimthainn, Oengus the Culdee, Oenna maccu Laigsi (Aengus, Oenius), Oran, St., oxen ploughing,
pagan sanctuaries, panegyrics, Pata, Patrick, St., Paul and Peter, SS., relics of, Paulinus, Peca, Peden, Alexander, pedigree of Ciaran. _See_ Genealogy. periods of Ciaran's life, Pieran, St., ploughing, Port of the Gospel, _See also_ Inis Angin. Pre-Celthic tribes, priest, Ciaran consecrated, prophecies, Psalms, use of,
Queranus. _See_ Ciaran. quern, grinding at, Quiaranus, Quieranus, Quiranus. _See_ Ciaran.
raids on Cluain maccu Nois, Raithbeo (Raichbe), Ráith Crimthainn, relics, resuscitation of animals, of boy, of Cluain, of murdered monks, process of, Rib, Loch (Loch Ree), robbers, Ruadán, St., rule of St. Ciaran,
Saehrimnir, Saigir (Seir-Kieran, King's Co.), Samthann, St., Scattery Island. _See_ Inis Cathaig. scent of wine on finger, secondary interments, Segine, abbot of I, Seir-Kieran. _See_ Saigir. Senan, St., separation of cows and calves, ship Sinann (Sinna, Synna, Shannon), slavery, springs, miraculous,
taboo, Tailltiu (Telltown, Co. Meath), Tara. _See_ Temair. Tech meic in tSaeir, Teffia. _See_ Tethba. Temair (Tara, Co. Meath), Templemacateer, Templevickinloyhe, _Tendenz_ of biographies of Ciaran, Tethba, threshing, Tigernmas, Tir na Gabrai, Toirdelbach ó Briain, tonsure, effacement of, trade, Irish, transformations, tree, sacred, Tren, Tuathal Moel-Garb, king, Tulach na Crosáin, twins,
Ui Failge, Ui Maine, Ui Neill, Uis. _See_ Iustus. Uisnech, uncle, relationship of,
voice, recognition by, voice heard from long distance, voice from heaven,
water turned to honey, to wine, _See also_ transformations. whirlpool, wine, Winefred, St., wizards, wolves, women, relations with,
Yseal, Ysseal. _See_ Isel.
* * * * *
PRINTED IN GREAT BRITAIN BY RICHARD CLAY & SONS, LIMITED, BUNGAY, SUFFOLK.
End of Project Gutenberg's The Latin & Irish Lives of Ciaran, by Anonymous