Part 4

Tie, ni trovis la tutan familion de karbisto, sidante cxirkaux tablo kie, cxe la unua vorto, oni invitis nin.

Nia junulo ne petigis sin. Jen, ni estas mangxanta kaj trinkanta, almenaux li, cxar mi, mi ekzamenis la lokon kaj la mienon de niaj mastroj.

Tiuj cxi havis certe mienon de karbistoj, sed la domo ..., vi estus kredinta ke gxi estas armilejo. Tie estis nur pafiloj, pistoloj, glavoj, trancxiloj, trancxilegoj. Cxio malplacxis al mi kaj mi facile vidis ke mi ankaux malplacxis.

Kontrauxe, mia kamarado sxajnis kvazaux li estis ano de la familio: li ridis, li parolis kun ili. Pro malsingardemeco, kiun mi devus esti antauxpensinta, li unue diris de kie ni elvenis, kien ni iris, kiuj ni estis! Francoj, pensu iom do! Cxe niaj plej mortigeblaj amikoj, solaj, perditaj, tiel malproksime de cxiu homa helpo! Plie, por montri cxion kio povis perdigi nin, li sxajnigxis ricxa, promesis al tiuj homoj pro la elspezo kaj por niaj morgauxaj gvidistoj, tion kion ili dezirus. Fine, li parolis pri sia valizo, petante ke oni zorgu gxin multe, ke oni metu gxin apud lia lito. Li ne volis, li diris, alian kapkusenon. Oni povis kredi, ke ni portis la kronajn diamantojn!

La vespermangxo finita, oni lasis nin. Niaj mastroj kusxis sur la suba etagxo, ni, en la cxambro kie ni estis mangxintaj. Malalta grenejo, kien oni supreniris per skabelego, estis la dormejo kiu nin atendis, kvazaux nesto en kiu oni enirus, rampante sub traboj sxargxitaj de provisajxoj por la tuta jaro.

Mia kamarado suprenrampis tien kaj kusxigxis, dormante la kapo sur la multekosta valizo. Mi, determinata je maldormi, mi plibruligis la fajron kaj sidigxis apud gxi.

La nokto estis preskaux finita tute trankvile, kaj mi komencis rekuragxigxi kiam, je la horo kiu kredigis al mi, ke la tago baldaux aperos, mi auxdis, sube de mi, nian mastron kaj lian edzinon paroli kaj interdisputi; kaj, auxskultante per la kameno kiu komunikis kun la suba kameno, mi perfekte komprenis tiujn cxi vortojn diritaj de la edzo: "Nu, fine, ni vidu! Cxu mi devos mortigi ilin ambaux?"

Mi restis, apenaux spirante, mia tuta korpo, malvarma kvazaux marmoro; vidante min, oni ne povis kredi cxu mi estis viva aux ne.

Dio mia! kiam mi pensas ankoraux je tio! Ni ambaux preskaux senarmiloj, kontraux ili kiuj havis multe da ili, kaj mia kamarado mortata de dormado kaj de laceco! Alvoki lin? fari bruon? Mi ne kuragxis; foriri sole, mi ne povis; la fenestro estis nealta, sed, sube, du dikaj hundoj bojegis kvazaux lupoj.

Post unu kvarono da horo, kiu sxajnis al mi tre longa, mi auxdis sur la sxtuparo iun kaj per la fendoj de la pordo, mi ekvidis la patron, lampo en unu mano, en la alia unu el liaj grandaj trancxilegoj.

Li unue supreniris, poste la edzino, kaj mi staris malantaux la pordo; li malfermis gxin; sed, antaux ol eniri, li demetis la lampon kaj la edzino gxin prenis. Poste, li eniris nudpiede, kaj sxi, estante ekstere, diris al li mallauxte, kasxante per siaj fingroj la lumon de la lampo: "Malrapide, iru malrapide!"

Kiam li estis apud la skabelego, li supreniris, sia trancxilego inter siaj dentoj, kaj, alvenante cxe la lito kie tiu malfelicxa junulo etendigxis, prezentante sian gorgxon malkovritan, li prenis la trancxilon per unu mano, kaj per la alia ... li ekkaptis sxinkon kiu pendis je la plafono, trancxis unu pecon kaj eliris sammaniere, ke li estis enirinta. La pordo fermigxis, la lampo eliris, kaj mi restis sola....

Tuj kiam la tago aperis, la tuta familio, grandabrue, venis vekigi nin, kiel ni rekomendis tion.

Oni alportis la mangxajxojn; oni servis matenmangxon, tre puran, tre bonan: mi certigas tion al vi. Du kaponoj partoprenis. "Vi devas, oni diris la kunporti unu el ili kaj mangxi la alian." Vidante ilin, mi fine komprenis la sencon de tiuj teruraj vortoj: "Cxu mi devas mortigi ilin ambaux?"

Mi kredas ke estas facile diveni kion tio signifis!

CORRESPONDENCE NOTES.

The suggestion in No. 8 has already borne good fruit, and a weekly meeting has been arranged every Monday at 6 p.m. at _The Club Cafe, 5, Bishopsgate Street Within, E.C._ During tea conversation in Esperanto is compulsory, but after the meal is over discussions on various topics take place in English. All members of the London Esperanto Club and their friends are cordially invited to put in an appearance when possible, and any foreign friends will of course be especially welcome.

Another meeting has also been arranged for the first Thursday in every month. This is exclusively for annual subscribers to The Esperantist. The Editor will be at the before-mentioned Cafe from 6-7 p.m., after which hour the Remington Typewriter firm hard by has kindly placed a room at his disposal. Will readers please come every first Thursday, with their proposals for the improvement of this Gazette?

* * *

As has been announced elsewhere, a short three-day visit to Havre, at the invitation of the Group there, is being arranged by the London Esperanto Club for all members who can join. Will these kindly send their names to C. W. T. Reeve, Esq., 63, Effingham Road, Lee, Kent? There should be as little delay as possible, so that arrangements may be made with the L. & S.W. Railway Co. as to special facilities, etc. It is expected that, encouraged by the most cordial reception accorded by our Boulogne friends at Whitsuntide, a large number of members will make use of this opportunity for improving their conversational powers with foreign friends.

* * *

The use of Sia and Lia puzzled one of our Correspondents. "Is it essential or only optional to use Sia when it refers to the subject of the sentence?" he asks. Sia _must_ be used in such a case instead of Lia, unless, as happens once in a lifetime, ambiguity might arise from such a course, in which case lia, sxia, etc., must be used instead.

* * *

The fact that double letters only exist in Esperanto when two roots, the one ending and the other beginning with the same letter, are compounded (such as hommano) is frequently overlooked, and orthographical mistakes result. This rule is not mentioned in the Text-Books at present in use, and hence, no doubt, the frequency of such mistakes.

* * *

_R.'s Epitome_ has proved a help to several students, and the author has kindly sent another rhyme, which, we hope, may have a similar result.

EG, when ending any word, shows a _high degree_. Final ET, to birdo (bird), means a _little_ B. EDZ is _married_, GE means _both_. BO prefixed, _in law_. ESTR _master_; _member_ AN; IST a _professor_. EK _just starts_; and AD _goes on_; RE _repeats_; again ILO _tool_, and EJO _where_; INGO _holder_; then ERO, _one of_; ARO _lot_; _females_ all have IN; UJ _contains_; ID _the young_; ULO _greatest seen_. IGX _becoming_; _causing_ IG; DIS just _separates_; ECO, _abstract_; AJXO, _work_; MAL always _negates_. EBLA _possibility_; INDA _worthiness_. EMA shows _propensity_; adjectives I guess.

(H.W.R., Ipswich).

* * *

The order in which the suffixes should be added is logically arranged. Take, for example, the word _Infan-in-eto_. _Infanetino_ is not correct, because the _-et_ is added to give the diminutive. _Infanino_, a little girl, _Infanineto_, a tiny little girl.

Similarly, in other cases, when two affixes are used in one word it is easy to decide which has precedence.

* * *

Who was the first Englishman to learn Esperanto? We invite correspondence on this interesting point. At the moment it seems that the distinction belongs to H. L'Estrange Ewen, Esq., whose number is 3010, and who, a short time since, wrote us a letter using the old style of writing, _i.e._, accents inverted, as in Bohemian, _e.g._, [c with caron], not cx.

* * *

Pronunciation still presents occasional difficulties to our country readers. The last query to hand deals with the sound of ajx. This must be pronounced ahzh.

* * *

To those Correspondents who have asked: Which is the best way to learn to speak Esperanto, we recommend them to talk at first to the door, or any other inanimate object at hand.

Thus _Reading aloud_ (or, better still, Declaiming) is one of the best exercises, and is a very great help to the rapid mastery of the spoken language. When you have waded through the _Fundamenta Krestomatio_ in this manner, and have spent a few days with _Samideanoj_ who do not understand English, you should speak Esperanto like a native!

End of Project Gutenberg's The Esperantist, Vol. 1, No. 9, by Various