Chapter 3

"There was much to lop, alter, correct, and radically to transform. Words and forms, principles and postulates, jostled with and opposed each other, whereas in theory, taken separately and not subjected to extended tests, they had appeared to me perfectly good. Such things, for instance, as the indeterminate preposition 'je,' the elastic verb 'meti,' the neutral termination 'aux,' etc, possibly would never have entered into my head if I had proceeded only upon theory. Some forms which had appeared to possess a wealth of advantage proved in practice to be nothing but useless ballast, and on this account I discarded several unnecessary suffixes.

"In 1878 it seemed to me that it was sufficient if my language possessed a grammar and a dictionary; its heaviness and want of grace I attributed only to the fact that I did not know the language sufficiently well; but practice ever more and more convinced me that a language requires in addition an indescribable something, a uniting element, giving to it life and a defined and unmistakable spirit.

"I therefore began to avoid making literal translations, and made an effort to _think_ in the neutral language.

"Later I noticed that the language with which I was occupied was ceasing to be a shadowy reflection of the language from which I happened to be translating, and was becoming imbued with its own life and invested with a spirit of its own, and acquiring a physiognomy properly defined, clearly expressed, and independent of any other influence. My speech flowed of itself, flexibly, gracefully, and totally untrammelled, just as my living native tongue.

"Yet another circumstance compelled me to postpone for a long time the appearance of my language; for many years another problem of immense importance to a neutral language had remained unsolved. I knew that everyone would say 'Your language will be of no use to me until the world at large accepts it, so I shall make no use of it until everyone else does.' But since the world at large is composed only of its units, my neutral language could have no future until it was of use to each separate unit independently of whether the world at large accepted it or not.

This problem I considered for a long while. At last the so-called secret alphabets, which do not necessitate any prior knowledge of them, and enable any person not in the secret to understand all that is written if you but transmit the key, gave me an idea. I arranged my language after the fashion of such a key, inserting not only the entire dictionary but also the whole grammar in the form of its separate elements. This key, entirely self-contained and alphabetically arranged, enabled anyone of any nationality to understand without further ado a letter written in Esperanto.

"I had left the University and begun my medical practice; I began to consider the publication of my labours. I had prepared the manuscript of my first brochure, 'an International Language, by Dr. Esperanto,' and sought out a publisher. And here for the first time I met that bitter practicality of life, the financial question, against which I had and still have to fight yet the more. For two years I looked in vain for a publisher. And when indeed I had found one he spent half a year in preparing my brochure for publication, and finally--refused.

At length, after strenuous efforts, I succeeded in publishing the brochure myself in July, 1887. Before I did so I was much perplexed--I felt that I stood before the Rubicon. Having once published my brochure, retreat would be impossible, and I knew what kind of fate attends a doctor who is dependent upon the public, if that public comes to regard him as a visionary, or a man who busies himself with side issues. I felt that it was staking my whole future peace of mind, my livelihood, and that of my family, but I could not abandon the idea which had entered into my body and my blood, and ... _I crossed the Rubicon_."

Lazaro Ludoviko Zamenhof.

[_Tradukis Esp. 6266._]

LA VENTEGO (Dauxrigo).

(_Vidu la kvin antauxajn Nrojn._)

AKTO I.

Sceno 2 (_dauxrigo_).

Arielo.-- En Algxerlando.

Prospero.-- Ho! vi tion scias. Monate al vi devos mi rediri La staton tiam vian; vi forgesas. Pro multaj krimoj kaj teruraj sorcxoj Ne kompreneblaj por l'animo homa, L'inferan sorcxistinon Sikorakson Devigis tuj foriri l'Algxeranoj-- Nur cxar ne volis ili sxin mortigi.

Arielo.-- Jes, mastro.

Prospero.-- Nubokula sorcxistino! Gravedan la maristoj sxin forlasis Cxi tie! kie vi--laux via diro Nun mia sklavo--tiam sxin obeis! Sed, tro aera vi, spirito, estas Por sxiajn abomenojn nepre fari: Senlime furioza Sikorakso, Per helpo de rimedoj potencegaj, En tago, vin--al sxi malobeintan-- Enfermis en fendajxon de pinarbo. Nu! tie vi suferis dekdu jarojn; Dum tiu tempo Sikorakso mortis, Lasinte vin por gxemi, akre krii, Rapide, muelile, tra la ventoj! Ankoraux estis la insul' senhoma, Krom bestoforma la sorcxistinido....

Arielo.-- Gxi estas Kalibano.

Prospero.-- --Bestegulo! Lin dresis mi por la domoservado-- Sencxesaj, dume, krioj viaj kauxzis Kriegi lupojn, ecx kortusxis ursojn.... Infera turmentego! Sikorakso Gxin povis ne forigi.--Sed mi venis,-- Auxdinte vin, la pinon oscedigis ... Magie mi vin savis.

Arielo.-- Dankon, mastro!

Prospero.--Se nun vi remurmuros, mi tuj fendos Trunkegon kverkan kies tuberajxoj Englutos vin por krii dekdu vintrojn!

Arielo.-- Pardonu, mastro; mi estos obea, Kaj spiritajxon mian de nun faros Gxentile.

Prospero.-- Agu tiel; post du tagoj Vi liberigxos.

Arielo.-- Nobla mastro mia! Mi kion faros? kion? diru, kion?

Prospero.--Foriru; mara nimfo vi farigxu, Sed, krom por mi, por cxiuj nevidebla. Rapidu gxis vi estos tiaforma, Kaj tien cxi revenu! (_Malaperas Arielo_). (_Lauxte al Mirando_). Kara koro! Mirando, vi vekigxu! ho! vekigxu! Bonege jam vi dormis; nun, vekigxu!

Mirando.-- Rakonto stranga via al mi kauxzis Profundan dormon.

Prospero.-- Tion de vi skuu. Nun, iru ni viziti Kalibanon: Neniam li respondon bonan donas.

Mirando.-- Li terurega estas malbonulo: Ne amas mi lin vidi.

Prospero.-- Sed, filino, Lin ni bezonas. Fajron ekbruligi, Alporti lignon, kaj balai cxambron, Utila certe estas--Kalibano! Ho, sklavo, sxlimo, kie vi kasxigxis?

Kalibano.--(_El interne_) Lignaro jam interne estas.

Prospero.-- Venu! Alian faron tuj mi al vi donos: Testudo, venu! (_Reaperas Arielo akvanimfoforma_). Bele, Arielo; (_Mallauxte_) Auxskultu bone.

Arielo.-- Faros mi, sinjoro! (_malaperas_).

Prospero.--Venena sklavo, sorcxa diablido, Tuj venu tien cxi! (_Venas Kalibano_).

Kalibano.-- Malsana roso De Sikorakso sxlime balaita Per korva plumo, sur vin nun sxprucigu! Sud-okcidenta vento vin aknigu!

Prospero.--Pro tio, certe, vi, hodiaux nokte, Suferos strecxojn, flankpikajxon sentos-- Elspiron haltiganta vizitisto!-- Ecx erinacoj sur vi ekzercigxos; Mieltavole estos vi pincxita: Pli pika cxiu pincxo ol abelo!

Kalibano.--Mi nun bezonas la tagmangxon mian: Al mi l'insulon rajte apartenas; Gxin mi heredis de patrino mia, Gxis de mi vi forsxtelis la posedon. Unue vi karesis min, ecx ofte Vi akvon berogustan al mi donis, La grandan kaj malgrandan lumojn montris Brulantajn tage, nokte; al mi diris Iliajn nomojn. Mi vin amis, tiam, Kaj montris al vi la insulajn ecojn, La fresxajn fontojn, fruktodonan landon, Malbeno! salajn lokojn kaj herbejojn....

(_Dauxrigota_).

CORRESPONDENCE NOTES.

The Editor desires to thank numerous correspondents for their most valuable and interesting views on the Accent Question.

It will be recollected that April 10th is the last day for receiving votes on the matter, and it is hoped that all friends wishing to do away with the accents will kindly send their postcards before that date. As was anticipated, up to the present more replies have come to hand against the proposal than for it. It will naturally be supposed that those readers not sending any reply are in favour of the continued use of the accents. In the May gazette the question will be decided. It is somewhat early to prophesy, but unless a remarkable change sets in, the future Esperantists will be as their predecessors.

* * *

Two correspondents have sent queries as to written Esperanto. This, of course, is the same all the world over. Russians do not attempt to use their own characters, neither do Chinese try to write picture Esperanto. Were this otherwise, we should all, to a large extent, be wasting our time over the study. Let our two friends take courage, and at once enter into correspondence with Russian Samideanoj.

* * *

Will some Esperantists in Accrington, Sheffield, and Ventnor kindly assist blind students to master the language? Help in this direction will be greatly appreciated.

* * *

Several adepts have expressed willingness to correct letters of less experienced students, provided stamped envelopes be enclosed for the reply. Will those desirous of taking advantage of the privilege send in their names to the Editor?

* * *

A.G., of Pforzheim, asks whether it is not best to omit the article, as in Latin. It is difficult to give a precise rule for English speaking people as to when the definite article should be expressed and when omitted. Some ingenious friends have suggested the following plan, and will be glad to hear of instances in which it fails.

Whenever in English it is impossible, without impairing the sense, to use the indefinite article "a," then, in translating into Esperanto, employ "La."

* * *

A correspondent has kindly sent a valuable article on the use of the English verb "TO GET." This will be of service to our readers. Similar useful contributions are invited.

HOW TO TRANSLATE "TO GET."

(1). When it means "to become"--igxi.

_E.g._--To get accustomed to-- To get used to-- To get to do (something)--kutimigxi je. It is getting cold--malvarmigxas. It is getting dark--mallumigxas. To get beaten--batigxi; blamed--mallaudigxi To get laughed at--mokigxi; married--edzigxi. To get near--proksimigxi (al); open--malfermigxi. To get up--levigxi.

(2). When it means "to make"--igi (sometimes konsili ke).

_E.g._--Get him to come--Lin venigu (or konsilu al li ke li venu) (or faru ke li venu). To get a thing done--Ion farigi. To get a house built--Domon konstruigi. To get (people) together--Kunvenigi. You will never get him to do that--Vi neniam konvinkos lin, ke li tion faru.

(3). When it means "to obtain, acquire"--akiri, acxeti.

_E.g._--To get a horse--Acxeti cxevalon. I want to get you one--Mi deziras eltrovi unu (or iun) por vi. I got a prize--Mi ricevis premion. To get friends--Ekhavi amikojn. To get money from (somebody)--Eltiri monon el.

(4). When it means "to fetch, bring"--alkonduki, alporti.

_E.g._--Get me a cab!--Alkonduku al mi veturilon! Get me a glass of water!--Alportu al mi glason da akvo!

(5). When it means "to arrive"--alveni.

_E.g._--To get to a place--alveni en loko.

(6). When expletive, "got" is not translated. "I have got" is the same as "I have."

_E.g._--What have you got?--Kion vi havas?

(7). With a proposition.

To get across--trairi; along--antauxeniri. To get at (something)--elakiri; away--foriri, forkuri. To get back--reveni; back (one's expenses)--rericevi. To get down--deiri, malsupreniri; in--eniri. To get off--eliri (el), foriri (de), lasi. To get on (in learning)--progresadi. To get on (in business)--sukcesi. To get on (in health)--sani. To get out--eliri, foriri; upon (a horse)--supreniri (cxevalon).

(8). Expressions.

He got run over by a horse--Cxevalo lin piede subpremis. He wants to get talked of--Li deziras ke oni parolu pri li. Get on with your work and never mind what I am doing--Dauxrigadu vian laboron, kaj ne zorgu pri tio kion mi faras.

Note.--In all cases when "to go" is used with the same meaning as to get, the translation would be the same as in the above.

_E.g._--To go across--trairi.

LA IMPRESO KIUN FARIS JE MI LA PARLAMENTEJO.

Originale verkita de E. A. Lawrence.

Post multaj tagoj mi ricevis mian bileton. La lokoj estas malmultaj kaj mi devis longe atendi, sed fine mi ja havis la tiel deziritan okazon, sed, Ho ve! mi havas teruran kapdoloron. Tamen mi decidis cxeesti.

Prezentante min cxe la pordego, ne estis necese ke mi demandu la vojon, cxar, estante frauxlino, policano demandis: "Cxu vi sercxas la Galerion de Sinjorinoj?" Mi jesis, kaj li kondukis min al komforta levilo, kiu min levigas tri aux kvar etagxojn, al la supra Galerio.

Tie cxi trovigxis kelkaj Sinjorinoj, atendantaj, sur benkoj sidantaj, ekster la sxlosita pordo de la _Sankta Kagxo_--ne ekzistas alia nomo por gxi--de kie la beletaj birdoj aux aliaj povos rigardadi, tra la ferme plektataj baroj, siajn amikojn de la privilegiita sekso, kiuj klopodas pri la regadaj zorgoj.

Mi estis tre felicxa, cxar mi povis iri tute proksime al la baroj, kaj mi vidis grandan altan Cxambregon. Longa, librokovrita tablo trovigxis en la centro.

Sidejoj estis arangxitaj en longaj vicoj, ambauxflanke de la cxambrego. La registara partio okupis tiujn je la dekstra flanko, kaj la Kontrauxmetuloj estis je la alia.

Je unua vidigxo, niaj legxfarantoj ne sxajnas esti tre okupaj; tie cxi sidas unu, kun cxapelo klinigita super la frunto, kvazaux li kviete dormetas post la tagmangxo; tie staras du aux tri kunparolantaj.

Subite la pordo malfermigxas, kaj oni auxdas per forta vocxo elkriata: _La Parolanto_ (The Speaker).

Baldaux eniras la Bastonportanto (Mace Bearer) per velura pantaloneto kaj nigraj strumpfoj vestita. Li portas la gloran Bastonon, kun gxia krono al la pinto.

Poste venas la Parolanto vestita per sia belega Robo. Kune kun li eniras Pastro. Kion faras tie cxi pastro? mi ekpensis. Oni fermis la pordon kaj la du viroj sidigxas. La tuta Cxambrego silentigxas. La Membroj levigxas, la Pastro komencas Diservon, konsistanta el pregxoj por Dia helpo, por la Regxo kaj Regxino, kaj la Patro Nia.

Vere estas tre solene.

La pordo denove malfermigxas, kaj enrapidas multe da Membroj, cxar nun estas la tria kaj duono, kaj la Demandoj komencigxas je tiu cxi horo. Kiam la Kontrauxmetuloj proponas demandojn, la aliaj ofte multe amuzigxadas. La Irlandanoj donas la plimulton da sxercoj. Jen unu el la sxajne enuigaj vizagxoj limigxas, kaj Membro kviete antauxeniras al la tablo kaj, per malmultaj vortoj kontrauxdiras, aux eble klarigas la proponojn. Eble oni ridos je li, eble oni aplauxdos.

Post unu horo, la _Cxambro_ eniras en komitaton. La Parolanto kvitas sian segxegon, la Bastono estas sub tablo metita, kaj nun komencigxas la gxenerala diskutado.

Forgesinte la kapdoloron, nur la memoro, ke la vagonaro min atendas, fortiras min noktomeze, kaj mi lasas niajn legxfarantojn ankoraux diskutantajn.

GXIS LA REVIDO.

La Redaktoro deziras sendi koregan dankesprimon al la multaj Gesamideanoj, kiuj afablege plezurplenigis lian libertempon. Laux la peto de multaj legantoj, li skribos mallongan skizon pri sia pro-Esperanto vojagxo, en la Maja numero.

DIVERSAJXOJ.

Kara Sinjoro,--Mi plezure legis en la Februara Numero de The Esperantist leteron de Esperantisto 4686 pri instruado de Esperanto al geknaboj. Mi devas sciigi vian estimatan korespondanton, ke ekzistas nun jam de kelka tempo ekmovado Esperantista inter junuloj.

Por kuragxigi ilin al la lernado de nia lingvo estis fondita de Svisa instruisto, Sro. Ducommun, internacia korespondado de gejunuloj, kiu nun havas korespondantojn en diversaj landoj. La junaj Esperantistoj tiel perfektigxas en la lernado de la lingvo, konatigxas kun alilandaj samagxuloj, kaj povas intersxangxi kun siaj malproksimaj amikoj posxtkartojn, signojn, fotografajxojn, k.t.p.

Mi plezure sendos pluajn sciigojn laux peto.--Via,

H. Hodler, 9 Av des Vollandes, Geneva.

* * *

Pri tiu cxi letero, ni ankaux ricevis alian respondon de Angla Instruisto:

Kara Sinjoro,--La knaboj interesigxas treege je la lingvo, kaj, kvankam mi ne estas povinta arangxi multe da tempo por gxi, ili faradas bonan progreson, kaj jam skribas leterojn en Esperanto. Certe, ili preferas Esperanton antaux Franc-aux-German-lingvoj, kvankam ni instruas tiujn cxi per la metodoj modernaj kaj interparoladaj.

* * *

Dro. Zinovjev afable skribis el Alusxta, Rusujo, la sekvantan:

Kara Sinjoro,--The Esperantist, per sia diversema kaj viva karaktero, promesas farigxi la plej interesa inter Esperantaj jxurnaloj. La sortoj de Esperanto (kies ano kaj servisto mi farigxis de la tempo de gxia naskigxo) prezentas sin al mi garantitaj de kiam ili falis en fortaj manoj de Angloj kaj Amerikanoj. Inter diversaj demandoj ondigantaj la homaron, mi preskaux ne trovas pli belan, pli seriozan, kaj ampleksan, ol tiu de lingvo internacia. Gloro, lauxdo kaj kunsento al tiuj, kiuj varbigxis je nobla servado al gxi. Akceptu ateston de miaj vere simpatiaj sentoj.

* * *

La unua raporto de la Grupo Esperantista en Le Havre jxus eldonigxis, kaj enhavas longan priskribon pri la vizitoj de alilandaj Geesperantistoj dum la lasta jaro. Tiuj cxi, oni diras, plene atestis je la elparolebleco de Esperanto.

Kompreneble ni cxiuj esperas ke la interparolado de la lingvo inter anoj de diversaj landoj baldaux farigxos cxiutaga afero, sed, nuntempe, ni danke akceptas la kritikon de niaj sindonemaj Havraj gesamideanoj, kiuj eble havas la plej grandan sperton el cxiuj pri tiu cxi demando.

* * *

Sro. de Beaufront skribis al Sro. Motteau pri la Esp-Ang. Vortaro:

Kara Amiko,--Grandegan gxojon donas al mi la apero de via Vortaro, cxar, kiel vi scias, mi cxiam diris kaj ripetis, ke la Angloj estos por ni forto netaksebla.

Nun ili estas armitaj kaj, cxar mi konas ilian karakteron, mi tre bone scias, ke ili senhalte, potence kaj ecx mirinde kunhelpados al la triumfo de nia ideo, kiam ili gxin konos ankoraux pli bone.

Tre koran dankon pro via verko bonega kaj klarega.

(_Sro. Motteau afable permesis ke mi enpresigu tiun cxi interesan kritikon pri la bona verko.--Red._).

* * *

La Grupo Esperantista de Algxero kaj de la Norda Afriko intencas organizi karavanon por cxirkaux tridek cxiulandaj turistoj. Tiu karavano vizitus la plej interajn lokojn kaj pejzajxojn en Algxero, kaj estus bona pruvo pri la facileco de interparolado de Esperanto inter personoj de diversaj lingvoj.

La karavano okazos cxirkaux la monato Majo, kaj kostus, mara transiro (per Marseille) enhavanta, de 500 gxis 600 frankoj, laux la klaso de la mara vojagxo (L20-L24).

Detalaj sciigoj estos sendataj laux petoj. Skribu al 17, _Boulevard Gambetta, Algiers_.

* * *

Nia agema samideano, Sro. Gasse, el Havro, jxus eldonis novan Gazeton: "_Revuo Universala; Memstara organo, malfermita por cxiuj fakoj kaj opinioj._" Gxi eliros almenaux sesonjare.

La unua Numero (Januaro) enhavas longan artikolon pri la Paca movado, kaj la tuta enhavo iom traktas pri tiu cxi afero. La Revuo estas bone presita kaj ni sendu cxiujn bondezirojn al la sindonema Redaktoro. La kosto de la jara abono estas kvar frankoj (3s. 6d.).

* * *

Longa korespondado iniciatigxis en la _Glasgow Evening News_, kiu kredeble multe helpos la aferon. La Skotlandanoj estas tre antauxemaj pri cxiuj edukadaj temoj, kaj multe da ili jam donis sian aprobon je la helpanta lingvo.

* * *

Sinjoro Rowe, 51, Portland Road, Nottingham, donis kelkajn sukcesplenajn paroladojn, kaj nun klopodas pri la fondo de societo Nottinghama.

Sro. Wyms estas Hon Sekretario de nova grupo en Leeds. Sinjoro Rhodes (Keighley) afable donas helpon al la tiea afero. Oni faras cxiusemajnajn kursojn cxe la Northern Institute 4-5 posttagmeze.

_In order that this Gazette may be useful as a propaganda agent, it has been considered advisable to include in each number a synopsis of the Grammar of Esperanto, so that those hitherto ignorant of its system may be the better able to appreciate the magazine._

SYNOPSIS OF THE GRAMMAR.

The ALPHABET is composed of 28 letters. They are the following:--

A B C CX D E F G GX H HX I J JX K L M N O P R S SX T U V Z and UX.

The VOWELS are always given a long sound; as in the well-known phrase, "Pa, may we go too?" Shorthand students will at once recognise them as the long vowels of "Pitman." Their sound can also be illustrated by--"Bart, Bait, Beat, Boat and Boot."

The following CONSONANTS need special attention. It must be remembered that the sounds given are invariable, because _Esperanto spelling is phonetic and each letter has only one sound_:--

The letter C is sounded as in Czar, or as the "ts" in Bits. " " CX " " Church. " " G " " Gag; _i.e._, the hard sound. " " GX " " George; _i.e._,the soft sound. " " H " " His; _i.e._, it is aspirated and never mute as in French. " " HX " " Loch; _i.e._, the Scotch or German "CH" or Spanish "J." " " J " " the English letter Y. Thus Paroloj is sounded Paroloy. " " JX " " the French J in Bijou or the S in the English word Pleasure. " " S " " in Sun; never as in Rose (Rozo in Esperanto). " " SX " " in She.

* * *

The English letters Q, W, X and Y do not exist in Esperanto.

The letter UX is only found in diphthongs--Baldaux is sounded Bahldow.

The one remaining point to be mentioned is that "AJ" is the same as in By. "OJ" as in Boy.

ALL NOUNS end in O in the nominative singular. Birdo, a bird.

When the direct object to a verb, an N is added to this O. Mi havas birdon, I have a bird.

All nouns form the PLURAL by adding J to the singular. Birdoj, birds. If objective, birdojn.

All ADJECTIVES end in A and agree with the noun in number and case. Mi havas belajn birdojn, I have beautiful birds.

* * *

The INFINITIVES of VERBS always end in I. Lerni, to learn. Pensi, to think.

PRESENT INDICATIVES end in AS in all persons singular and plural. Mi iras, I go. Ili iras, they go.

PAST INDICATIVES end in IS in all persons singular and plural. Mi iris, I went. Ni iris, we went.

FUTURE INDICATIVES end in OS in all persons singular and plural. Sxi iros, she will go.

CONDITIONAL MOOD ends in US in all persons singular and plural. Li irus, he would go.

IMPERATIVE MOOD ends in U. Parolu! speak! Iru! go!

SUBJUNCTIVES are formed by using "KE" and the Imperative. Ke mi iru, that I might go.

The PRESENT PARTICIPLE ACTIVE ends in ANTA--Iranta, going. In the Passive voice in ATA--Farata, being done.

PAST PARTICIPLE ACTIVE ends in INTA--Irinta, having gone. In the Passive voice in ITA--Farita, having been done.

FUTURE PARTICIPLE ACTIVE ends in ONTA--Ironta, about to go. In the Passive voice in OTA--Farota, about to be done.

ADVERBS end in E--Bone, well. Bele, beautifully.

* * *

1. The DEFINITE ARTICLE is invariably LA in all cases singular and plural. La Patroj, the Fathers.