Part 1

Produced by Michael Gray, alumnus, Santa Clara University Classics Department

READINGS FROM LATIN VERSE

WITH NOTES

BY

CURTIS C. BUSHNELL, PH.D.

PROFESSOR OF CLASSICS IN SYRACUSE UNIVERSITY

Boston ALLYN AND BACON 1908

COPYRIGHT, 1908, BY CURTIS C. BUSHNELL.

FRANCISCO - SMALLEY DECANO COMES - ET - AMICVS HVNC - LIBELLVM D - D

INTRODUCTORY NOTE.

THIS little book has been prepared to meet the needs of my own classes. The selections have been made primarily with reference to their literary merit, but also with the intention of introducing the student to a number of authors not usually read in the earlier portion of the college course.

The notes are greatly indebted to the works named under the heading, 'Reference.'

I am under obligations to Professor E. C. Morris of Syracuse University for the correction of the manuscript of the notes, and to Mr. N. L. Willey, Syracuse University, 1908, for assistance in proof-reading. C. C. B. SYRACUSE, N.Y.

READINGS FROM LATIN VERSE.

CLASSICAL LATIN POETRY.

I. ENNIUS.

FROM THE ANNALS.

_1. The Lament for Romulus._

Pectora fida tenet desiderium: simul inter sese sic memorant, 'o Romule, Romule die, qualem te patriae custodem di genuerunt! O pater, o genitor, o sanguen dis oriundum, tu produxisti nos intra luminis oras.' 5

_2. Pyrrhus dismissing the Prisoners without Ransom._

Nec mi aurum posco nec mi pretium dederitis: nec cauponantes bellum sed belligerantes ferro, non auro, vitam cernamus utrique. Vosne velit an me regnare era quidve ferat Fors virtute experiamur. Et hoc simul accipe dictum: 5 quorum virtuti belli fortuna pepercit eorundem libertati me parcere certumst. Dono ducite doque volentibus cum magnis dis.

_3. M.' Curius._

Quem nemo ferro potuit superare nec auro.

_4. Q. Fabius Maximus._

Unus homo nobis cunctando restituit rem; noenum rumores ponebat ante salutem; ergo plusque magisque viri nunc gloria claret.

_5. The Strength of Rome._

Moribus antiquis res stat Romana virisque.

FROM THE TRAGEDIES.

_6. A Bereaved Father's Fortitude._

Ego cum genui, tum morituros scivi et ei re sustuli. Praeterea ad Troiam cum misi ob defendendam Graeciam, scibam me in mortiferum bellum, non in epulas mittere.

_7. 'Gods Careless of Mankind.'_

Ego deum genus esse semper dixi et dicam caelitum, sed eos non curare opinor, quid agat humanum genus; nam si curent, bene bonis sit, male malis; quod nunc abest.

FROM THE EPIGRAMS.

_8. Ennius' Epitaph._

Nemo me dacrumis decoret nec funera fletu faxit. Cur? Volito vivus per ora virum.

II. LUCRETIUS.

_1. 'Things unattempted yet in Prose or Rhyme.'_

Nunc age quod superest cognosce et clarius audi. Nec me animi fallit quam sint obscura; sed acri percussit thyrso laudis spes magna meum cor et simul incussit suavem mi pectus amorem musarum, quo nunc instinctus mente vigenti 5 avia Pieridum peragro loca nullius ante trita solo. Iuvat integros accedere fontes atque haurire, iuvatque novos decerpere flores insignemque meo capiti petere inde coronam unde prius nulli velarint tempora musae; 10 primum quod magnis doceo de rebus et artis religionum animum nodis exsolvere pergo, deinde quod obscura de re tam lucida pango carmina, musaeo contingens cuncta lepore. _De Rerum Natura I. 931-934._

_2. The Praise of Epicurus._

E tenebris tantis tam clarum extollere lumen qui primus potuisti inlustrans commoda vitae, te sequor, o Graiae gentis decus, inque tuis nunc ficta pedum pono pressis vestigia signis, non ita certandi cupidus quam propter amorem 5 quod te imitari aveo; quid enim contendat hirundo cycnis, aut quidnam tremulis facere artubus haedi consimile in cursu possint et fortis equi vis? Tu, pater, es rerum inventor, tu patria nobis suppeditas praecepta, tuisque ex, inclute, chartis, 10 floriferis ut apes in saltibus omnia libant, omnia nos itidem depascimur aurea dicta, aurea, perpetua semper dignissima vita. Nam simul ac ratio tua coepit vociferari naturam rerum, divina mente coorta, 15 diffugiunt animi terrores, moenia mundi discedunt, totum video per inane geri res. Apparet divum numen sedesque quietae quas neque concutiunt venti nec nubila nimbis aspergunt neque nix acri concreta pruina 20 cana cadens violat semperque innubilus aether integit, et large diffuso lumine rident. Omnia suppeditat porro natura neque ulla res animi pacem delibat tempore in ullo. At contra nusquam apparent Acherusia templa 25 nec tellus obstat quin omnia dispiciantur, sub pedibus quaecumque infra per inane geruntur. His ibi me rebus quaedam divina voluptas percipit adque horror, quod sic natura tua vi tam manifesta patens ex omni parte retecta est. 30 _Id. III. 1-30._

_3. The Changing Seasons._

It ver et Venus, et veris praenuntius ante pennatus graditur zephyrus, vestigia propter Flora quibus mater praespargens ante viai cuncta coloribus egregiis et odoribus opplet. Inde loci sequitur calor aridus et comes una 5 pulverulenta Ceres _et_ etesia flabra aquilonum. Inde autumnus adit, graditur simul Euhius Euan. Inde aliae tempestates ventique secuntur, altitonans Volturnus et auster fulmine pollens. Tandem bruma nives adfert pigrumque rigorem, 10 prodit hiemps, sequitur crepitans hanc dentibus algor. _Id. V. 736-746._

_4. The Origin of Superstition._

Ergo perfugium sibi habebant omnia divis tradere et illorum nutu facere omnia flecti. In caeloque deum sedes et templa locarunt, per caelum volvi quia nox et luna videtur, luna dies et nox et noctis signa severa 5 noctivagaeque faces caeli flammaeque volantes, nubila sol imbres nix venti fulmina grando et rapidi fremitus et murmura magna minarum. O genus infelix humanum, talia divis cum tribuit facta atque iras adiunxit acerbas! 10 quantos tum gemitus ipsi sibi, quantaque nobis volnera, quas lacrimas peperere minoribu' nostris! Nec pietas ullast velatum saepe videri vertier ad lapidem atque omnis accedere ad aras nec procumbere humi prostratum et pandere palmas 15 ante deum delubra nec aras sanguine multo spargere quadrupedum nec votis nectere vota, sed mage pacata posse omnia mente tueri. Nam cum suspicimus magni caelestia mundi templa, super stellisque micantibus aethera fixum, 20 et venit in mentem solis lunaeque viarum, tunc allis oppressa malis in pectora cura illa quoque expergefactum caput erigere infit, nequae forte deum nobis inmensa potestas sit, vario motu quae candida sidera verset. 25 Temptat enim dubiam mentem rationis egestas, ecquaenam fuerit mundi genitalis origo, et simul ecquae sit finis, quoad moenia mundi solliciti motus hunc possint ferre laborem, an divinitus aeterna donata salute 30 perpetuo possint aevi labentia tractu inmensi validas aevi contemnere viris. Praeterea cui non animus formidine divum contrahitur, cui non correpunt membra pavore, fulminis horribili cum plaga torrida tellus 35 contremit et magnum percurrunt murmura caelum? Non populi gentesque tremunt, regesque superbi corripiunt divum percussi membra timore, nequid ob admissum foede dictumve superbe poenarum grave sit solvendi tempus adultum? 40 Denique sub pedibus tellus cum tota vacillat concussaeque cadunt urbes dubiaeque minantur, quid mirum si se temnunt mortalia saecla atque potestatis magnas mirasque relinqunt in rebus viris divum, quae cuncta gubernent? 45 _Id. V. 1186-1225, 1236-1240._

III. CATULLUS.

_1. Exposed to a Draft._

Furi, villula nostra non ad Austri flatus oppositast neque ad Favoni nec saevi Boreae aut Apeliotae, verum ad milia quindecim et ducentos. O ventum horribilem atque pestilentem! 5 _XXVI._

_2. An Affected Pronunciation._

Chommoda dicebat, si quando commoda vellet dicere, et insidias Arrius hinsidias, et tum mirifice sperabat se esse locutum, cum quantum poterat dixerat hinsidias. Credo, sic mater, sic liber avonculus eius, 5 sic maternus avos dixerat atque avia. Hoc misso in Syriam requierant omnibus aures: audibant eadem haec leniter et leviter, nec sibi postilla metuebant talia verba, cum subito adfertur nuntius horribilis, 10 Ionios fluctus, postquam illuc Arrius isset, iam non Ionios esse, sed Hionios. _LXXXIV._

_3. The Dead Pet._

Lugete, o Veneres Cupidinesque et quantum est hominum venustiorum! Passer mortuus est meae puellae, passer, deliciae meae puellae, quem plus illa oculis suis amabat; 5 nam mellitus erat, suamque norat ipsam tam bene quam puella matrem, nec sese a gremio illius movebat sed circumsiliens modo huc modo illuc ad solam dominam usque pipilabat. 10 Qui nunc it per iter tenebricosum illuc unde negant redire quemquam. At vobis male sit, malae tenebrae Orci, quae omnia bella devoratis; tam bellum mihi passerem abstulistis. 15 O factum male! io miselle passer! Tua nunc opera meae puellae flendo turgiduli rubent ocelli. _III._

_4. Veranius, Welcome!_

Verani, omnibus e meis amicis antistans mihi milibus trecentis, venistine domum ad tuos penates fratresque unanimos anumque matrem? Venisti! o mihi nuntii beati! 5 Visam te incolumem audiamque Hiberum narrantem loca, facta, nationes, ut mos est tuus, adplicansque collum iucundum os oculosque saviabor. O quantum est hominum beatiorum, 10 quid me laetius est beatiusve? _IX._

_5. Homeward Bound._

Iam ver egelidos refert tepores, iam caeli furor aequinoctialis iucundis Zephyri silescit auris. Linquantur Phrygii, Catulle, campi Nicaeaeque ager uber aestuosae: 5 ad claras Asiae volemus urbes. Iam mens praetrepidans avet vagari, iam laeti studio pedes vigescunt. O dulces comitum valete coetus, longe quos simul a domo profectos 10 diversae variae viae reportant. _XLVI._

_6. Home at Last._

Paene insularum, Sirmio, insularumque ocelle, quascumque in liquentibus stagnis marique vasto fert uterque Neptunus, quam te libenter quamque laetus inviso, vix mi ipse credens Thyniam atque Bithynos 5 liquisse campos et videre te in tuto! O quid solutis est beatius curis, cum mens onus reponit, ac peregrino labore fessi venimus larem ad nostrum desideratoque adquiescimus lecto? 10 Hoc est quod unum est pro laboribus tantis. Salve, o venusta Sirmio, atque ero gaude: gaudete vosque, o Lydiae lacus undae: ridete, quidquid est domi cachinnorum. _XXXI._

_7. Sympathy in Sorrow._

Si quicquam mutis gratum acceptumve sepulcris accidere a nostro, Calve, dolore potest, quo desiderio veteres renovamus amores atque olim missas flemus amicitias, certe non tanto mors inmatura dolori est 5 Quintiliae, quantum gaudet amore tuo. _XCVI._

_8. 'Vita Frater Amabilior.'_

Etsi me adsiduo confectum cura dolore sevocat a doctis, Ortale, virginibus, nec potis est dulcis Musarum expromere fetus mens animi: tantis fluctuat ipsa malis: namque mei nuper Lethaeo gurgite fratris 5 pallidulum manans adluit unda pedem, Troia Rhoeteo quem subter litore tellus ereptum nostris obterit ex oculis. . . . . . . Nunquam ego te vita frater amabilior adspiciam posthac: at certe semper amabo, 10 semper maesta tua carmina morte canam, qualia sub densis ramorum concinit umbris Daulias absumpti fata gemens Ityli: sed tamen in tantis maeroribus, Ortale, mitto haec expressa tibi carmina Battiadae, 15 ne tua dicta vagis nequiquam credita ventis effluxisse meo forte putes animo. _LXV. 1-8, 10-18._

_9. 'Frater, Ave atque Vale.'_

Multas per gentes et multa per aequora vectus advenio has miseras, frater, ad inferias, ut te postremo donarem munere mortis et mutam nequiquam adloquerer cinerem, quandoquidem fortuna mihi tete abstulit ipsum, 5 heu miser indigne frater adempte mihi. Nunc tamen interea haec, prisco quae more parentum tradita sunt tristi munere ad inferias, accipe fraterno multum manantia fletu atque in perpetuum, frater, ave atque vale. 10 _CI._

IV. VERGIL.

_1. The Tale of Aristaeus._