Part 25
Een goed vriend is beter dan zilver en goud. _A good friend is better than silver and gold._
Een groot boek, een groot kwaad. _A great book is a great evil._
Een haan is stout op zijn eigen erf. _A cock is valiant on his own dunghill._
Een half woord is bij hem genoeg. _Half a word to the wise is enough._
Een hond aan een been kent geene vrienden. _A dog with a bone knows no friend._
Een hongerige buik heeft geen’ ooren. _A hungry belly has no ears._
Een houdaar is beter dan twee gij zult het hebben. _One Take-this is better than two You-shall-haves._
Een huis van leem, een paard van gras, een vriend van mond, ’t is al maar glas. _A plaster house, a horse at grass, a friend in words, are all mere glass._
Een huis vol dochters is een kelder vol zuur bier. _A house full of daughters is a cellar full of sour beer._
Een ieder is meester in zijn eigen huis. _Every man is master in his own house._
Een ieder is prediker onder de galg. _Every one is a preacher under the gallows._
Een jong ooi en een onde ram, daar komt jaarlijks een lam van. _A young ewe and an old ram, every year bring forth a lamb._
Een kat die veel maauwt vangt weinig muizen. _A cat that meweth much catcheth but few mice._
Een kat kijkt wel een’ keizer aan. _A cat may look at a king._
Een kleine pot wordt haast heet. _A little pot is soon hot._
Een kuijaar, een bruijaar; een buljaar, een smuljaar. _A cow-year, a sad year; a bull-year, a glad year._
Een leugenaar moet een goede memorie hebben. _A liar must have a good memory._
Een luiaard is des duivel’s oorkussen. _An idle man is the devil’s pillow._
Eenmaal is geen gewoonte. _Once is no custom._
Een mager verdrag is beter dan een vet proces. _A lean compromise is better than a fat lawsuit._ (_Agree, agree, for the law is costly._)
Een man overboord, een eter te minder. _A man overboard, a mouth the less._
Een man zonder geld is een schip zonder zeilen. _A man without money is like a ship without sails._
Een muis, die maar één holletje heeft, is wel dra gevangen. _The mouse that hath but one hole is soon caught._
Een once geduld is meer dan een pond verstand. _An ounce of patience is worth a pound of brains._
Een ongeluk komt zelden alleen. _Misfortunes never come single._
Een os en een ezel dienen niet aan een ploeg. _An ox and an ass don’t yoke well to the same plough._
Een oude rat vindt ligt een gat. _An old rat easily finds a hole._
Een oude rat wil niet in de val. _An old rat won’t go into the trap._
Een oude vos komt niet gemakkelijk twee maal in het garen. _An old fox doesn’t go twice into the trap._
Een oude wolf is veel gerucht gewend. _An old wolf is used to be shouted at._
Een oud muilezel met een vergulde toom. _An old mule with a golden bridle._ (We say, _An old ewe dressed lamb-fashion._)
Een oud voerman hoort gaarn ’t klappen van de zweep. _An old coachman loves the crack of the whip._
Een paard met vier pooten struikelt wel. _A horse may stumble, though he has four feet._
Één penning in den spaarpot maakt meer geraas dan als hij vol is. _One penny in the pot (money-box) makes more noise than when it is full._
Een ploeg die werkt, blinkt; maar ’t stille water stinkt. _A plough that worketh, shines; but still water stinks._
Een rollende steen neemt geen mos mede. _A rolling stone gathers no moss._
Één rotte appel in de mande, maakt al de gave fruit te schande. _One rotten apple in the basket infects the whole._
Één schacht is beter in de hand dan zeven ganzen op het strand. _One quill is better in the hand than seven geese upon the strand._
Een schurft hoofd ontziet de kam. _A scabby head fears the comb._
Een schurftig schaap bederft de heele kudde. _One scabby sheep infects the whole flock._
Een spiering uitwerpen om een kabbeljaauw te vangen. _To cast in a smelt to catch a codfish._
Eens te trouwen is noodwendigheid; tweemaal is malligheid; driemaal is dolligheid. _To marry once is a duty; twice a folly; thrice is madness._
Een stuiver gespaard is beter dan een gulden gewonnen. _A penny spared is better than a florin gained._
Een verlopen monnik zeide nooit goed van zijn convent. _A runaway monk never speaks well of his convent._
Een verloren, twee gevonden. _One lost, two found._
Een vliegende kraai vangt altijd wat. _A flying crow always catches something._
Één vogel in de hand is beter dan twee in de vlugt. _One bird in the hand is better than two flying._
Een vos verliest wel zijne haren, maar niet zijne streken. _The fox may lose his hair, but not his cunning._
Een vriend achter den rug is eene vaste brug. _A friend at one’s back is a safe bridge._
Een vriend in nood, is een vriend in der daad. _A friend in need is a friend indeed._
Een vriend is beter dan geld in de beurs. _A friend is better than money in the purse._ (_Better a friend than money to spend._)
Een vrolijke weerd maakt vrolijke gasten. _A merry host makes merry guests._
Een wenig te laat, veel te laat. _A little too late, much too late._
Een woekeraar, een molenaar, een wisselaar, een tollenaar, zijn de vier evangelisten van Lucifer. _A usurer, a miller, a banker, and a publican, are the four evangelists of Lucifer._
Een wolf hapt noch na ’t schaap als hem de ziele uit gaat. _A wolf hankers after sheep even at his last gasp._ (_The ruling passion strong in death._)
Een wrak op strand is een baak op zee. _A wreck on shore is a beacon at sea._
Een zacht antwoord stilt den toorn. _A soft answer turneth away wrath._
Een zindelijk kleed is eene goede aanbeveling. _A smart coat is a good letter of introduction._
Eer gij voort rijd, ziet na de lenzen. _Before you mount, look to the girth._
Eer het gras gewassert is, is de hengst dood. _While the grass grows the steed starves._
Eerst in de boot, keur van riemen. _The first in the boat has the choice of oars._
Effene rekeningen maken goede vrienden. _Short reckonings make long friends._
Effen is kwaad passen. _It is hard to please every one._
Eigen haard is goud waard. _One’s own hearth is worth gold._ (The Scotch say: _Ane’s ain hearth is goud’s worth._)
Eigenliefde maakt blind. _Self-love is blind._
Elk een zie zichzelven, zoo gaat er niemandt verloren. _Let every one look to himself, and no one will be lost._
Elke vogel zingt zoo als hij gebekt is. _Every bird sings as it is beaked._
Elk het zijne, is niet te veel. _Every man his own is not too much._
Elk huis heeft zijn kruis. _Every house has its cross._
Elk is een dief in zijne nering. _Every one is a thief in his own craft._
Elk moet roeien met de riemen die hij heeft. _Every one must row with the oars he has._
Elk schot is geen vogel. _Every shot does not bring down a bird._
Elk voor zichzelven, God voor ons allen. _Every one for himself, God for us all._
Elk waant dat zijn uil een valk is. _Every man thinks his own owl a falcon._
Elk zijns gelijk, ’t zij arm of rijk. _Like will to like, be they poor or rich._
Eendragt maakt magt. _Union is strength._
En straft of streelt u vrouwe niet, waar ’t iemand hoort of iemand ziet. _Neither reprove nor flatter thy wife, where any one heareth or seeth it._
Er is hulp voor alles, behalve voor den dood. _There is a remedy for all things save death._
Er is niets zoo verborgen, of het komt uit. _There is nothing so secret but it transpires._
Er liep geen dolle hond zeven jaar. _No mad dog runs seven years._
Erst eene raap, en dan een schaap; daarna eene koe, dan de galg toe. _First a turnip, then a sheep; next a cow, and then the gallows._
Eten is een goed begin: het eene beetje brengt het andere. _In eating ’tis good to begin, one morsel helps the other in._
G.
Gebrade duijven vliegen niet door de lucht. _Roast pigeons don’t fly through the air._
Geduld gaat boven geleerdheid. _Patience surpasses learning._
Gedwee als een handschoen. _Supple as a glove._
Gedwongen liefde vergaat haast. _Forced love does not last._
Geef een’ ezel haver, hij loopt tot de distels. _Give an ass oats and he runs after thistles._
Geeft hem een talie, en hij zal een el nemen. _Give him an inch and he’ll take an ell._
Geen beter meesters dan armoede en nood. _No better masters than poverty and want._
Geen ding met der haast dan vlooijen te vangen. _Nothing in haste but catching fleas._
Geen ding zoo slecht of het vindt zijn’ meester. _Nothing so bad but it finds its master._
Geene roozen zonder doornen. _No roses without thorns._
Geen geluk zonder druk. _There is no joy without alloy._
Geen huis of ’t heeft zijn kruis. _No house without its cross._
Geen koorn zonder kaf. _No corn without chaff._
Geen kroon heeft hooftzweer. _A crown is no cure for the headache._
Geen oude schoenen verwerpen eer men nieuwen heeft. _Don’t throw away your old shoes till you have got new ones._
Geen rijker man in alle steden, dan die met ’tzijne is te vreden. _The richest man, whatever his lot, is he who’s content with what he has got._
Geen stouter belovers dan die niets te geven hebben. _No greater promisers than they who have nothing to give._
Gehuurde paarden maken korte mijlen. _Hired horses make short miles._
Gekoppelde schapen die verdrinken. _Coupled sheep drown one another._
Geld beheert de wereld. _Money rules the world._
Geld doet geweld. _Money is power._
Gelegenheid maakt genegenheid. _Opportunity makes desire._
Gelijk bij gelijk, Jan bij Lijs, het paar een dubbeltje. _Like to like, Jack to Gill, a penny a pair._
Geluk en glas breekt even ras. _Fortune and glass break soon, alas!_
Gemaalde bloemen ruiken niet. _Painted flowers have no odour._
Gemeen gerucht is zelden gelogen. _Common fame seldom lies._
Gemeen goed, geen goed. _Common goods, no goods._
Genoeg is even zoo goed als een feest. _Enough is as good as a feast._
Genoeg is meer dan overvloed. _Enough is better than too much._
Geweld is geen regt. _Might is not right._
Gewoonte wordt eene tweede natuur. _Custom is second nature._
Gierigheid is niet verzadigd voor zij den mond vol aarde heeft. _Covetousness is never satisfied till its mouth is filled with earth._
Gij hebt den dans begonnen, en kunt de muziek betalen. _As you began the dance you may pay the piper._
Gissen doet missen. _Guessing is missing._
God betaalt alle weken niet, maar hij betaalt eens op het einde. _God does not pay weekly, but pays at the end._
God beware mij voor iemand die maar één boekje gelezen heeft. _God deliver me from the man of one book._
God geeft de vogelen de kost, maar zij moeten er om vliegen. _God gives birds their food, but they must fly for it._
God helpt de sterkste. _God helps the strongest._
Gods water over Gods akker laten loopen. _Let God’s waters run over God’s acres._
God verkoopt wetenschap voor arbeid, eere voor gevaar. _God sells knowledge for labour, honour for risk._
God zendt hem wel de spijzen, maar de duivel kookt ze. _God sent him meat, but the devil cooked it._
Goede boom, goede vrucht. _Good tree, good fruit._
Goede dingen moeten tijd hebben. _Good things require time._
Goede drank verdrijft kwade gedachten. _Good drink drives out bad thoughts._
Goede jagers sporen aan. _Good hunters track narrowly._
Goeden dag u allen! zei de vos, en hij kwam in het ganzenhok. _Good day to you all! said the fox, when he got into the goose-pen._
Goeden moed in tegenspoed. _A stout heart tempers adversity._
Goede waar prijst zichzelven. _Good wine praises itself._
Goede wijn behoeft geen krans. _Good wine needs no bush._
Goed gezelschap maakt korte mijlen. _Good company makes short miles._
Goed regt behoeft goed hulp. _Good right needs good help._
Goed verloren, niet verloren; moed verloren, veel verloren; eer verloren, meer verloren; ziel verloren, al verloren. _Fortune lost, nothing lost; courage lost, much lost; honour lost, more lost; soul lost, all lost._
Goed vuur maakt een snellen kok. _A good fire makes a quick cook._
Gramschap is een korte dolligheid. _Anger is a short madness._
Grijp de gelegentheit, wanneer ze voor u staat; als ze eens voorbij is, dan begeert gij haar te laat. _The first occasion offered quickly take, lest thou repine at what thou didst forsake._
Groote begeerlijkheid, maakt eenen kleinen hoop. _Great greediness to reap, helps not the money-heap._
Groote belovers, slechte betalers. _Great promisers, bad paymasters._
Groote dieven hangen de kleine. _Great thieves hang little thieves._
Groote narren moeten groote bellen hebben. _Great fools must have great bells._
Groote visschen springen uit de ketel. _Big fish spring out of the kettle._
Groote visschen eten de kleine. _Big fish devour the little ones._
Groote visschen scheuren het net. _Great fishes break the net._
Groot goed, groot zorg. _Great wealth, great care._
Groot roemen, weinig gebraad. _Great boast, little roast._
Groot-sprekers zijn geene groot-daders. _Great talkers are little doers._
H.
Haast en is geen spoed, snelle raad, zelden baat. _Of hasty counsel take good heed, for haste is very rarely speed._
Haast getrouwd, lang berouwd. _Marry in haste and repent at leisure._
Haastigen spoed is zelden goed. _Hasty speed don’t oft succeed._
Haastigheid is de aanvang, berouw het einde des toorns. _Hastiness is the beginning of wrath, and its end repentance._
Haast verkwist. _Haste makes waste._
Handelt gij pek, gij krijgt een vlek. _If thou touchest pitch thou shalt be defiled._
Hannibal is voor de deur. _Hannibal is at the gate._
Haring in ’t land, de doctor aan kant. _Herring in the land, the doctor at a stand._
Heden in figuur, morgen in het graf. _To-day stately and brave, to-morrow in the grave._
Heden rood, morgen dood. _To-day red, to-morrow dead._
Helpt gij een’ bedelaar te paard hij draaft niet maar hij galoppeert. _Set a beggar on horseback, and he don’t trot, but gallops._
Help u zelven zoo helpt u God. _Help yourself and God will help you._
Het beste goed is de beste koop. _The best goods are the cheapest._
Het beste paard struikelt wel eens. _The best horse stumbles sometimes._
Het blijft hem aan de vingers hangen, als der goede vrouw de aalmoes. _It sticks to his fingers, like the charity-money to the matron._
Het duister en de nachten, zijn moeders van gedachten. _Darkness and night are mothers of thought._
Het eene kwaad brengt het andere mede. _One misfortune brings on another._
Het einde kroont het werk. _The end crowns all._
Het einde van de vrolijkheid is het begin van de treurigheid. _The end of mirth is the beginning of sorrow._
Het eindje is de dood. _The end of all things is death._
Het end goed, alles goed. _All’s well that ends well._
Het geen gij schenken kunt, zoek daar geen voordeel in; den goeden goed doen, is te reek’nen voor gewin. _Give at first asking what you safely can; ’tis certain gain to help an honest man._
Het geld is de zenuw des oorlogs. _Money is the sinew of war._
Het geluk is rond; den eenen maakt het koning den anderen stront. _Fortune is round; it makes one a king, another a dunghill._
Het geluk staat niet stil voor iemands deur. _Fortune does not stand waiting at any one’s door._
Het hangt aan een zijden draadje. _It hangs upon a silken thread._
Het heeft veel meels van noode, die iedereen den mond stoppen zal. _He need have plenty of meal who would stop every man’s mouth._ (Scotch: _He behoves to have meal enou, that sal stop ilka man’s mou’._)
Het hemd is my nader dan de rok. _My shirt is nearer than my cloak._
Het herte en liegt niet. _The heart does not lie._
Het hoen, dat het meest kakelt, geeft de meeste eijers niet. _It is not the hen which cackles most that lays most eggs._
Het is alles niet goud wat er blinkt. _All is not gold that glitters._
Het is best te vrijen, daar men de rook kan zien. _’Tis best woo where a man can see the smoke._
Het is beter hard geblazen dan de mond gebrand. _It is better to blow than burn your mouth._
Het is beter te bedelen dan te stelen. _Better beg than steal._
Het is de dood in de pot. _Death is in the pot._
Het is den eenen bedelaar leed, dat de andere voor de deur staat. _It is a grief to one beggar that another stands at the door._
Het is den eenen hond leed dat d’ander in de keuken gaat. _It grieveth one dog that the other goeth into the kitchen._
Het is den moriaan geschuurd. _To wash a blackamoor white._
Het is een aristocraat in folio. _He is an aristocrat in folio._
Het is een arme muis die maar één hol heeft. _It is a poor mouse that has but one hole._
Het is eene lange laan, die geen’ draai heeft. _It’s a long lane that has no turning._
Het is een goed schutter die altijd het wit schiet. _He must shoot well who always hits the mark._
Het is een goed spreker die een goed zwijger verbeterd. _It is good speaking that improves good silence._
Het is een harde brok daar men aan wurgt. _It is a hard morsel that chokes._
Het is een kwade wel daar men water in draagt. _It is a bad well into which one must put water._
Het is een theologant als Judas een apostel. _He is as good a divine as Judas was an apostle._
Het is een vette vogel die hem zelf bedruipt. _’Tis a fat bird that bastes itself._
Het is een wijs kind dat zijn vader kent. _’Tis a wise child that knows its own father._
Het is geene kunst geld te winnen, maar te bewaren. _The art is not in making money, but in keeping it._
Het is geen koopman die altijd wint. _He is no merchant who always gains._
Het is genoegelijk te zien regenen, als men in den drooge staat. _It’s pleasant to look on the rain, when one stands dry._
Het is God, die geneest en de dokter trekt het geld. _God cures, and the doctor gets the money._
Het is goed dat kwade koeijen korte horens hebben. _’Tis well that wicked cows have short horns._
Het is goed met heel vel slapen gaan. _It is good to sleep in a whole skin._
Het is goed mild zijn uit eens anders beurs. _It is easy to be liberal out of another man’s purse._
Het is goed snijden riemen uit eens andermans leer. _It is easy to cut thongs from other men’s leather._
Het is goed spinnen van eens ander mans garen. _It is good spinning from another’s yarn._
Het is goedt dansen op een ander mans vloer. _It’s good dancing on another man’s floor._
Het is goed te voet gaan als men het rijden moe word. _It is good to go afoot when one is tired of riding._
Het is goedt feest houden op een anders zaal. _It’s good feasting in another’s hall._
Het is goed warmen by een anders vuur. _It is good to warm oneself by another’s fire._
Het is goed wijsheid dat wijsheid is in ’t ende. _That is good wisdom which is wisdom in the end._
Het is haast gedaan dat lange rouwt. _That’s quickly done which is long repented._
Het is kwaad bij duister eene speld te vinden. _It is hard to find a pin in the dark._
Het is kwaad gekken met scherp gereedschap. _It’s ill jesting with edged tools._
Het is kwaad hazen met trommels vangen. _It is ill catching hares with drums._
Het is kwaad kammen daar geen haar is. _It’s bad combing where there is no hair._
Het is kwaad stelen waar de waard zelf een dief is. _It is hard to steal where the host is a thief._
Het is niet al goud dat er blinkt. _All is not gold that glitters._
Het is niet alle dag feestdag. _Every day is not holiday._
Het is profeten-drank. _It is prophet-drink_ (i. e. _water_).
Het is te laat den stal te sluiten als het paard gestolen is. _It is too late to lock the stable door when the steed is stolen._
Het is te laat gespaard, als het vat ten einde gaat. _’Tis too late to spare when the cask is bare._
Het is te laat sta vast te zeggen, als de pijl uit den boog is. _It is too late to cry “Hold hard!” when the arrow has left the bow._
Het is veel beter tweemaal gemeten, dan eens en het beste vergeten. _Better twice remembered than once forgotten._
Het is zoo veel als een boon in een brouw ketel. _That’s as much as a bean in a brewing copper._
Het komt ten lesten aan den dag, wat in de sneeuw verholen lag. _What lay hidden under the snow cometh to light at last._
Het moet een wijze hand zijn, die een zotte kop wel scheeren zal. _It needs a cunning hand to shave a fool’s head._
Het moet wel een goed meester zijn, die nimmer fouten maakt. _He must indeed be a good master who never errs._
Het oog van den meester maakt de paarden vet, en dat van het vrouwtje de kamers net. _The eye of the master makes the horse fat, and that of the mistress the chambers neat._
Het slechtste rad maakt het meeste geraas. _The worst wheel makes most noise._
Het verdriet brengt geen duit voordeel aan. _To-day’s sorrow brings nought to-morrow._ (_Sorrow will pay no debts._)
Het vermaak streelt de zinnen. _Pleasures steal away the mind._
Het vloeit als een fontein uit een’ bezemstok. _It flows like a fountain from a broomstick._
Het vossenvel aan den leeuwenhuid hechten. _To piece the lion’s skin with that of the fox._
Het wapen van Brugge: een ezel in een’ leuningstoel. _The arms of Bruges: an ass in an arm-chair._
Het zijn niet alle koks die lange messen dragen. _All are not cooks who wear long knives._
Het zijn niet alle vrienden die eenen toelachen. _All are not friends who smile on you._
Hij beoordeelt een ieder naar zich zelven. _He measures others by his own standard._
Hij blijft bij zijn woord, als de zon bij de boter. _He keeps his word, as the sun keeps butter._
Hij brandt de kaars aan beide einden. _He burns the candle at both ends._
Hij domineert als een aal in de tobbe. _He lords it (or swaggers) like an eel in a tub._
Hij gaapt als een boer op eene jaarmarkt. _He gapes like a clown at a fair._
Hij heeft den bijbel wel in den mond, maar niet in het hart. _He has the Bible on his lips, but not in his heart._
Hij heeft den wolf gezien. _He has seen the wolf._
Hij heeft de schrift vast den bijbel van 52 bladen. _He studies the Bible of fifty-two leaves (a pack of cards)._
Hij heeft eene ton vol kennis, maar de bodem is er uit. _He has a ton of knowledge, but the bottom is out._
Hij heeft eene wolfs-conscientie. _He has a wolf-conscience._
Hij heeft een goede meening, maar eene kwade uitspraak. _He means well, but has a bad way of showing it._
Hij heeft hem onder den duim. _He has him under his thumb._
Hij heeft het nest-ei verloren. _He has lost the nest-egg._
Hij heeft liever den beker dan den bijbel in de hand. _He would rather have a bumper in hand than a Bible._
Hij huilt met de wolven, en blaat met de schapen. _He howls with the wolves, and bleats with the sheep._
Hij is een extract van schurken. _He is an essence of scoundrels._
Hij is geboren op Sint-Galperts nacht, drie dagen voor ’t geluk. _He was born upon St. Galtpert’s night, three days before luck._
Hij is geslepen als een looden pook. _He is as sharp as a leaden dagger._
Hij is te dom, om alleen bij het vuur te zitten. _He is too stupid to be trusted alone by the fire._
Hij is te lui on zijn’ adem te halen. _He is too idle to fetch his breath._
Hij is te vangen als een haas met een trommel. _He is as easily caught as a hare with drums._
Hij is uit de hel gekropen toen de duivel sliep. _He must have crept out of hell while the devil was asleep._
Hij is van de familie Jan Van Kleef; liever van de heb dan van de geef. _He is of the race of Johnny Van Cleeve; who would always much rather have than give._
Hij is wel edel, die edele werken doet. _He is noble who performs noble deeds._
Hij is zoo arm als Job. _He is as poor as Job._
Hij is zoo paapsch als Duc d’Alfs hond; die at vleesch in de vasten. _He is as good a Catholic as Duke Alva’s dog; who ate flesh in Lent._
Hij is zoo welkom als de eerste dag in de vasten. _He is as welcome as the first day in Lent._ (_Alluding to fast-day._)
Hij is zoo wijs, dat hij drie dagen eerder op het ijs gaat, dan het vriest. _He is so wise, that he goes upon the ice three days before it freezes._
Hij kan geen ei leggen, maar hij kan kakelen. _He cannot lay eggs, but he can cackle._
Hij koopt den honig wel duur, die ze van de doornen moet lekken. _He buys honey dear who has to lick it off thorns._
Hij krimpt als een aal. _He wriggles like an eel._