# Πολιτικός ## Part 6 Book page: https://www.cyberlibrary.org/el/books/34896/index.md Ξένος. Το να μην τολμά κανείς πολίτης να κάμη τίποτε έξω από τους νόμους, και όστις τολμά να τιμωρήται με θάνατον και με όλας τας βαρυτάτας ποινάς. Και τούτο ως δεύτερον είναι το ορθότερον και το καλλίτερον, όταν κανείς μετακινήση το πρώτον, το οποίον είπαμεν προ ολίγου. Αλλά με ποίον τρόπον συνέβη αυτό, το οποίον παρεδέχθημεν ως δεύτερον, πρέπει να το εξακριβώσωμεν. Δεν είναι έτσι; Νέος Σωκράτης. Βεβαιότατα. Ξένος. Λοιπόν τόρα πάλιν ας επιστρέψωμεν εις τας εικόνας, με τας οποίας είναι ανάγκη να παρομοιάζωμεν διαρκώς τους βασιλικούς άρχοντας. Νέος Σωκράτης. Ποίας; Ξένος. Τον γενναίον πλοίαρχον και τον ισοδύναμον με πολλούς άλλους ιατρόν. Δηλαδή ας εύρωμεν ένα σχήμα διά τους άρχοντας παρομοιάζοντες αυτούς με τούτους εδώ. Νέος Σωκράτης. Ποίου είδους. Ξένος. Καθώς λόγου χάριν εάν όλοι συλλογισθώμεν, ότι υποφέρομεν από αυτούς τα πάνδεινα. Διότι και οι δύο από αυτούς οποιονδήποτε από ημάς θελήσουν να σώσουν, εξ ίσου τον σώζουν, οποιονδήποτε όμως θελήσουν να τον κακοποιήσουν τον κακοποιούν, σχίζοντες και καυτηριάζοντες και επιβάλλοντες να φέρουν τα έξοδα διά τα υλικά των ως άλλους φόρους, ενώ αυτοί εξοδεύουν ολίγα από τα υλικά, τα δε άλλα τα χρησιμοποιούν οι ίδιοι και οι υπηρέται των. Και μάλιστα εις το τέλος λαμβάνουν μισθόν ή από κανένα συγγενή ή από κανένα εχθρόν του ασθενούς, και τον δολοφονούν. Και οι πλοίαρχοι πάλιν χίλια άλλα παρόμοια κατορθώματα κάμνουν, διότι με κάποιον κακόν σκοπόν τους αφήνουν μόνους, όταν βγαίνουν εις το πέλαγος, και διά κανέν λάθος των τους πετούν εις την θάλασσαν μέσα εις το πέλαγος, και άλλα κακουργήματα κάμνουν. Εάν λοιπόν τα συλλογισθώμεν αυτά και λάβωμεν περί αυτών έν μέτρον, να μη επιτρέπωμεν δηλαδή εις καμμίαν από αυτάς τας δύο τέχνας να υπάρχη απολυταρχικός άρχων ούτε διά τους δούλους ούτε διά τους ελευθέρους, να προσκαλέσωμεν δε συλλαλητήριον από όλους μας, ή από όλον τον λαόν, ή από μόνον τους πλουσίους, και να επιτραπή και εις ιδιώτας και εις άλλους τεχνίτας να φέρουν γνώμην περί ταξειδίων και περί ασθενειών, πώς πρέπει να μεταχειριζώμεθα τα φάρμακα και τα ιατρικά εργαλεία διά τους ασθενείς, και μάλιστα και τα ίδια τα πλοία και τα ναυτικά εργαλεία διά τας ανάγκας των πλοίων και διά τους κινδύνους όχι μόνον των ταξειδίων από τους ανέμους και από την θάλασσαν αλλά και από τας συναντήσεις πειρατών, και αν τυχόν γίνη ανάγκη να πολεμήση κανείς με πολεμικά πλοία προς άλλα παρόμοια· και ό,τι αποφασίση ο λαός δι' αυτά, είτε με την συμβουλήν κανενός ιατρού είτε πλοιάρχων είτε άλλων ατόμων, να τα γράψωμεν εις πίνακας και εις στήλας, ή να τα νομοθετήσωμεν ως άγραφα πατροπαράδοτα έθιμα, και συμφώνως με αυτά πλέον να ταξειδεύωμεν εις το εξής και να εκτελούμεν τας θεραπείας των ασθενών. Νέος Σωκράτης. Όλως διόλου παράλογα πράγματα είπες. Ξένος. Ακόμη δε να διορίζωμεν κατ' έτος άρχοντας από το πλήθος, είτε από τους πλουσίους είτε από όλους τους λαϊκούς, όποιος έβγη με τον κλήρον. Και αυτοί οι άρχοντες αποκαθιστάμενοι εις την εξουσίαν σύμφωνα με τους γραπτούς νόμους να πηδαλιουχούν τα πλοία και να θεραπεύουν τους πάσχοντας. Νέος Σωκράτης. Αυτά είναι περισσότερον ανυπόφορα. Ξένος. Παρατήρησε λοιπόν τόρα και τας συνεπείας τούτων. Δηλαδή μόλις τελειώση δι' έκαστον από αυτούς τους άρχοντας η χρονιά του, θα γίνη ανάγκη να διορίσωμεν δικαστήρια, με μέλη ή από τους πλουσίους κατά προτίμησιν ή πάλιν από όλον τον λαόν όσοι κληρωθούν, και ενώπιον αυτών να καταγγέλλωμεν τους πρώην άρχοντας διά να δώσουν ευθύνας, να τους κατηγορή δε οποιοσδήποτε θέλει ότι ο δείνα δεν επηδαλιούχησε τα πλοία εις όλον το έτος του συμφώνως με τους γραπτούς νόμους ούτε με τα παλαιά έθιμα των προγόνων μας. Τα ίδια δε ακριβώς και διά τους θεραπεύοντας τους ασθενείς. Και όσοι καταδικασθούν, να ορίσωμεν τι πρέπει να πάθη κανείς από αυτούς ή να πληρώση. Νέος Σωκράτης. Βεβαίως όστις θελήση και οικειοθελώς ακόμη να γίνη άρχων υπό τοιούτους όρους, δεν είναι δίκαιον να υποστή οποιανδήποτε ποινήν ή πρόστιμον. Ξένος. Και λοιπόν εκτός όλων αυτών θα γίνη ανάγκη να θέσωμεν νόμον, εάν κανείς αποδειχθή ότι ερευνά την τέχνην του πλοιάρχου και τα ναυτικά, ή την υγιεινήν και τας ιατρικάς αληθείας ως προς τους ανέμους και την θερμότητα και το ψύχος έξω από τους γραπτούς νόμους, και σοφίζεται οτιδήποτε δι' αυτά, πρώτον μεν αυτόν να μην τον ονομάζωμεν ούτε ιατρικόν ούτε πλοιαρχικόν, αλλά αερολόγον και κάπως αθυρόστομον σοφιστήν. Έπειτα επειδή διαφθείρει άλλους νεωτέρους και τους καταπείθει να επιτίθενται κατά της πλοιαρχικής και της ιατρικής διότι όχι κατά τους νόμους, αλλά απολυταρχικώς εξουσιάζουν τα πλοία και τους ασθενείς, να τον καταγγέλλη εις κανέν δικαστήριον, οποιοσδήποτε θέλει από όσους έχουν το δικαίωμα. Εάν δε αποδειχθή ότι έξω από τους νόμους προσπαθεί να πείση είτε νέους είτε γεροντοτέρους, να τον τιμωρούμεν με τας βαρυτέρας ποινάς. Διότι δεν επιτρέπεται να είναι σοφώτερος από τους νόμους. Ούτε αγνοεί κανείς τα θεραπευτικά και τα υγιεινά ούτε τα ναυτιλιακά και τα ναυτικά. Διότι όστις θέλει να τα μάθη είναι εύκολον, αφού υπάρχουν γραμμένα και θεσπισμένα πατροπαράδοτα έθιμα. Αυτά λοιπόν αν συνέβαιναν κατ' αυτόν τον τρόπον φίλε Σωκράτη, και εις αυτάς τας επιστήμας, καθώς τα είπαμεν, και εις την στρατηγικήν και εις οποιανδήποτε εν γένει κυνηγετικήν, και εις την ζωγραφικήν, ή εις οποιονδήποτε μέρος από ολόκληρον την μιμητικήν και αρχιτεκτονικήν, και εις οποιανδήποτε εν γένει διακοσμητικήν, ή και εις την γεωργίαν και ολόκληρον την επιστήμην των φυτών, ή ακόμη αν εβλέπαμεν καμμίαν ιπποφορβίαν να εκτελήται συμφώνως με συγγράμματα, ή μαντικήν, ή παν ό,τι περιλαμβάνει η διακονική, ή την ταβλιστικήν, ή ολόκληρον την αριθμητικήν, είτε θεωρητικώς, είτε γεωμετρικώς εις τα επίπεδα και τα εμβαδά και τους όγκους εφαρμοζομένην, — εις όλα αυτά ποία νέα κατάστασις πραγμάτων ήθελε προκύψη, εάν εκτελούνται συμφώνως με τα συγγράμματα και όχι με την τέχνην; Νέος Σωκράτης. Είναι φανερόν ότι όλαι αι τέχναι θα εχάνοντο εντελώς, και ούτε πλέον άλλην φοράν πάλιν θα ήτο δυνατόν να δημιουργηθούν, διότι ο νόμος αυτός απαγορεύει πάσαν έρευναν. Ώστε η ζωή, η οποία είναι και τόρα δύσκολος, εις εκείνην την εποχήν θα εγίνετο εντελώς ανυπόφορος. Ξένος. Και τόρα πάλιν; Εάν συμφώνως με τα συγγράμματα εξαναγκάζωμεν να χειροτονήται έκαστος από όσους είπαμεν, και να επιστατή εις αυτά τα συγγράμματά μας όστις χειροτονηθή ή κληρωθή εκ τύχης, αυτός όμως αδιαφορών διά τα συγγράμματα ή χάριν κέρδους ή προς ατομικήν του ευχαρίστησιν δοκιμάζη έξω από αυτά να εκτελέση άλλα, ενώ δεν γνωρίζει τίποτε, άραγε από το προηγούμενον κακόν δεν θα είναι πολύ μεγαλίτερον τούτο το κακόν; Νέος Σωκράτης. Ομιλείς πολύ ορθά. Ξένος. Διότι, νομίζω, έξω από τους νόμους οι οποίοι ετέθησαν με πολλήν πείραν και με τας συμβουλάς μερικών συμβούλων οι οποίοι ωμίλησαν με χάριν και κατέπεισαν τον λαόν να τους νομοθετήση, όστις τολμά να πράξη παρανόμως κάμνει σφάλμα πολλαπλάσιον από άλλο σφάλμα, και ημπορεί να ανατρέψη πάσαν πράξιν πολύ περισσότερον παρά τα συγγράμματα. Νέος Σωκράτης. Πώς δεν θα ανατρέψη; Ξένος. Δι' αυτά λοιπόν όσοι θέτουν νόμους και συγγραφάς δι' οτιδήποτε, πρέπει να λάβουν και τον κόπον έξω από αυτά ούτε εις έν άτομον ούτε εις πολλούς να μην επιτρέψουν ποτέ να πράξη το παραμικρόν. Νέος Σωκράτης. Πολύ ορθά. Ξένος. Λοιπόν δεν θα χρησιμεύουν ως απομιμήσεις της αληθείας διά τον καθένα, όσα γραφούν από τους ειδήμονας όσον το δυνατόν καλλίτερον; Σωκράτης. Πώς όχι; Ξένος. Και όμως είπαμεν ότι ο ειδήμων, ο αληθινός πολιτικός, εάν το ενθυμούμεθα, με την τέχνην του θα εφαρμόση πολλά εις τας πράξεις του χωρίς να λαμβάνη υπ' όψιν τα συγγράμματα, όταν σκεφθή άλλα καλλίτερα από όσα είναι γραμμένα υπό του ιδίου και τυχόν εστάλησαν γραπτώς εις κανένα ο οποίος απουσιάζει. Νέος Σωκράτης. Βεβαίως το είπαμεν. Ξένος. Τότε λοιπόν ένας άνθρωπος οποιοσδήποτε και αν είναι, ή πλήθος οποιονδήποτε εις το οποίον ετέθησαν νόμοι, εάν δοκιμάσουν έξω από αυτούς να κάμουν κάτι τι ως καλλίτερον, δεν κάμνουν το ίδιον το οποίον και εκείνος ο αληθινός; Νέος Σωκράτης. Βεβαιότατα. Ξένος. Επομένως, εάν μεν το έκαμναν αυτό, ενώ οι ίδιοι είναι ανεπιστήμονες, θα εδοκίμαζαν να μιμηθούν το αληθινόν, αλλά θα το εμιμούντο κακώς όλως διόλου, εάν όμως είναι έντεχνοι, τότε πλέον αυτό δεν είναι μίμησις αλλά το ίδιον εκείνο το αληθινώτατον. Δεν είναι έτσι; Νέος Σωκράτης. Πολύ ορθά. Ξένος. Και όμως εις τα προηγούμενα υπάρχει η ομολογία μας, ότι κανέν πλήθος δεν είναι δυνατόν να αποκτήση μίαν τέχνην οποιανδήποτε. Νέος Σωκράτης. Βεβαίως υπάρχει. Ξένος. Τότε λοιπόν, εάν υπάρχη βασιλική τέχνη, δεν είναι δυνατόν να αποκτήση αυτήν ως επιστήμην το πλήθος των πλουσίων και ολόκληρος ο λαός. Νέος Σωκράτης. Βεβαίως πώς είναι δυνατόν; Ξένος. Αν λοιπόν αυτά τα πολιτεύματα θέλουν ίσως να μιμηθούν όσον το δυνατόν καλώς το πολίτευμα εκείνου του ενός ο οποίος κυβερνά με τέχνην, πρέπει, εφ' όσον υπάρχουν εις αυτά νόμοι, να μην κάμνουν τίποτε έξω από τα γραμμένα και τα πατροπαράδοτα έθιμα. Νέος Σωκράτης. Πολύ ωραία το είπε. Ξένος. Επομένως, όταν μιμούνται αυτό το πολίτευμα οι πλούσιοι, τότε ονομάζομεν το πολίτευμα των αριστοκρατίαν, όταν όμως δεν σέβωνται τους νόμους, το ονομάζομεν ολιγαρχίαν. Νέος Σωκράτης. Σχεδόν έτσι είναι. Ξένος. Και βεβαίως πάλιν όταν κυβερνά είς άρχων συμφώνως με τους νόμους, και μιμήται τον επιστήμονα, τον ονομάζομεν βασιλέα, χωρίς να διακρίνωμεν με ιδιαίτερον όνομα τον μονάρχην που κυβερνά με επιστήμην ή με δοξασίαν. Νέος Σωκράτης. Σχεδόν. Ξένος. Επομένως, και όταν είς άρχων είναι αληθινός επιστήμων, βεβαίως το ίδιον όνομα του βασιλέως θα του αποδώσωμεν. Ώστε, δι' όλα αυτά, τα πέντε ονόματα των πολιτευμάτων τα οποία ελέγαμεν προηγουμένως τόρα έγιναν έν και μόνον. Νέος Σωκράτης. Αυτό φαίνεται τουλάχιστον. Ξένος. Τόρα όμως; Εάν κανείς μονάρχης κυβερνά όχι συμφώνως με τους νόμους και με τα έθιμα, προσποιήται όμως καθώς ο επιστήμων ότι τάχα έξω από τους γραπτούς νόμους πρέπει να εκτελή το καλλίτερον, αυτή δε η μίμησις συνοδεύεται από κάποιον πάθος ή από αμάθειαν, άραγε τότε δεν πρέπει να ονομάζωμεν πάντοτε τύραννον τον τοιούτον; Νέος Σωκράτης. Τι άλλο βεβαίως; Ξένος. Ιδού λοιπόν ότι ο τύραννος, καθώς είπαμεν, και ο βασιλεύς και η ολιγαρχία και η αριστοκρατία και η δημοκρατία γίνεται, όταν δεν ανέχωνται οι άνθρωποι εκείνον τον ένα μονάρχην, και δεν πιστεύουν ότι υπάρχει κανείς άξιος να λάβη αυτήν την εξουσίαν, ώστε να προθυμήται και να είναι ικανός να εξουσιάζη με αρετήν και επιστήμην, και να απονέμη δικαιοσύνην και τιμήν εις όλους ορθώς, παρά να καταστρέφη και να φονεύη και να κακοποιή όποιον θέλει από ημάς. Άλλως τε αν ανεδεικνύετο καθώς τον είπαμεν θα ήτο αγαπητός και θα εκυβέρνα μακαρίως μόνος αυτός με τελείαν ακρίβειαν την πολιτείαν. Νέος Σωκράτης. Πώς όχι; Ξένος. Τόρα όμως αφού δεν φυτρώνη, καθώς είπαμεν βεβαίως, μέσα εις τας πόλεις ο βασιλεύς καθώς εις τα μελίσσια, ο οποίος να είναι εξ αρχής ανώτερος και εις το σώμα και εις την ψυχήν μόνος του, τότε λοιπόν πρέπει να συνέλθωμεν και να γράψωμεν συγγράμματα, καθώς φαίνεται, ακολουθούντες τα ίχνη του αληθεστάτου πολιτεύματος. Νέος Σωκράτης. Σχεδόν αυτό πρέπει να γίνη. Ξένος. Λοιπόν, φίλε Σωκράτη, είναι να απορή κανείς δι' όσα κακά συμβαίνουν εις τας τοιαύτας πολιτείας και όσα θα συμβαίνουν, αφού το θεμέλιόν των είναι τοιούτον, ώστε να εκτελούν τας πράξεις των συμφώνως με γραπτούς νόμους και με έθιμα χωρίς επιστήμην, τα οποία εάν τα εφαρμόση μία άλλη προσθέτως, είναι φανερόν εις τον καθένα ότι θα καταστρέψη παν ό,τι γίνεται συμφώνως με αυτά; Ή μήπως περισσότερον πρέπει να απορούμεν, πόσον ισχυρόν πράγμα είναι εκ φύσεως μία πόλις; Διότι τοιαύτα παθήματα υποφέρουν αι πόλεις έως τόρα από αμέτρητον χρόνον, και όμως μερικαί από αυτάς είναι ασάλευτοι και δεν ανατρέπονται. Εξ άλλου όμως κάποτε μερικαί βυθίζονται ωσάν πλοία και χάνονται και εχάθησαν και εις το μέλλον θα χάνωνται, ένεκα της μοχθηρίας των πλοιάρχων και των ναυτών, οι οποίοι εις τα σπουδαιότερα πράγματα είναι τα μέγιστα αμαθείς, και ενώ τίποτε δεν εννοούν από διοίκησιν, νομίζουν ότι καθ' όλα τελειότερον από όλας τας επιστήμας αυτήν απέκτησαν. Νέος Σωκράτης. Πολύ ορθά. Ξένος. Από αυτά λοιπόν τα σφαλερά πολιτεύματα, τα οποία είναι όλα επιζήμια, πρέπει ημείς να εξετάσωμεν ποίον είναι το ολιγώτερον κακόν εις τους πολίτας και ποίον το βαρύτερον. Αν και τούτο είναι πάρεργον συγκρινόμενον με αυτό που είπαμεν προηγουμένως. Οπωσδήποτε όμως γενικώς ίσως όλοι εκτελούμεν όλας τας πράξεις μας αναλόγως αυτού. Νέος Σωκράτης. Βεβαίως πρέπει. Διατί όχι; Ξένος. Από τα τρία λοιπόν, πολιτεύματα δέξου ότι το ίδιον είναι πολύ περισσότερον και ανυπόφορον και υποφερτόν. Νέος Σωκράτης. Πώς το εννοείς αυτό; Ξένος. Δεν λέγομεν τίποτε άλλο, παρά ότι η μοναρχία και η αρχή των ολίγων και του λαού, αυτά τα τρία είναι τα πολιτεύματα συμφώνως με την αρχήν του λόγου τον οποίον αναπτύσσομεν τόρα. Νέος Σωκράτης. Βεβαίως έτσι είπαμεν. Ξένος. Αυτά λοιπόν ας τα διχοτομήσωμεν το καθέν και ας τα κάμωμεν όλα έξ και ως έβδομον ας ξεχωρίσωμεν από όλα αυτά το ορθόν. Νέος Σωκράτης. Πώς; Ξένος. Από την βασιλείαν ας χωρίσωμεν την βασιλικήν και την τυραννικήν. Έπειτα πάλιν από την εξουσίαν των ολίγων, είπαμεν ότι η μία η καλή είναι η αριστοκρατία και η άλλη η ολιγαρχία. Την δε εξουσίαν του λαού τότε μεν την εθεωρήσαμεν ως απλήν και την ωνομάσαμεν δημοκρατίαν, τόρα όμως πρέπει να την θεωρήσωμεν ως διπλήν. Νέος Σωκράτης. Πώς λοιπόν; Και πώς να την διαιρέσωμεν; Ξένος. Διόλου διαφορετικά από τας άλλας δεν θα κάμωμεν, και αν τόρα θεωρήσωμεν ως διπλούν και το όνομα αυτής. Διότι και εις αυτήν, καθώς και εις τας άλλας, υπάρχει και η νόμιμος και η παράνομος διοίκησις. Νέος Σωκράτης. Βεβαίως υπάρχει. Ξένος. Λοιπόν, τότε που εζητούσαμεν την ορθήν, αυτό το τμήμα δεν μας εχρησίμευε δι' όσα απεδείξαμεν προηγουμένως. Αφού όμως τόρα εχωρίσαμεν εκείνην, τας δε άλλας τας εθεωρήσαμεν ως αναγκαίας, τόρα λοιπόν πάλιν αυτάς τας διχοτομεί η διαφορά της παρανομίας και της νομιμότητος. Νέος Σωκράτης. Τόρα που το εξήγησες έτσι μου φαίνεται ορθόν. Ξένος. Λοιπόν η μοναρχία, εάν συνενωθή με καλά γραπτά, τα οποία ονομάζομεν νόμους, είναι το καλλίτερον πολίτευμα από όλα. Εάν όμως είναι παράνομος, τότε είναι βαρύ και το πλέον ανυπόφορον. Νέος Σωκράτης. Σχεδόν. Ξένος. Την δε εξουσίαν των ολίγων, καθώς μεταξύ του ενός και των πολλών ο μέσος όρος είναι τα ολίγα, ομοίως και αυτήν ας την θεωρώμεν μέσον όρον και εις τα δύο αυτά. Η δε εξουσία πάλιν του λαού είναι εις όλα ανίσχυρος και δεν ημπορεί να κάμη ούτε κανέν μέγα καλόν ούτε κανέν μέγα κακόν σχετικώς με τας άλλας, διότι εις αυτήν η εξουσία μοιράζεται από ολίγη εις πολλούς. Δι' αυτό, εάν όλα αυτά τα πολιτεύματα αναδειχθούν νόμιμα, αυτή είναι η χειροτέρα, εάν όμως όλα γίνουν παράνομα, αυτή είναι η καλλίτερα. Και όταν όλαι εκτροχιασθούν, εις την δημοκρατίαν είναι προτιμοτέρα η ζωή, εάν όμως όλαι ευρίσκωνται εν τάξει, ολιγώτερον πρέπει να προτιμήσωμεν να ζήσωμεν εις αυτήν, και είναι πολύ προτιμότερον και καλλίτερον να ζήσωμεν εις την πρώτην, εκτός όμως της εβδόμης. Διότι εκείνην πρέπει να την προτιμήσωμεν από όλα τα άλλα πολιτεύματα, ωσάν θεόν μεταξύ των ανθρώπων. Νέος Σωκράτης. Φαίνεται ότι αυτό εκτελείται και συμβαίνει καθώς λέγεις, και πρέπει να κάμωμεν καθώς λέγεις. Ξένος. Λοιπόν και όσοι μετέχουν εις όλα αυτά τα πολιτεύματα, εκτός του επιστημονικού, πρέπει να τους αποχωρίσωμεν και να μη τους θεωρούμεν ότι είναι πολιτικοί, αλλά αναρχικοί και επιστάται μεγάλων ειδώλων και όμοιοι οι ίδιοι με αυτά, και επειδή είναι πολύ μεγάλοι ταχυδακτυλουργοί και λαοπλάνοι, γίνονται οι μεγαλίτεροι σοφισταί από όλους τους σοφιστάς. Νέος Σωκράτης. Σχεδόν αυτός ο χαρακτηρισμός εφαρμόζεται ορθότατα εις τους λεγομένους πολιτικούς. Ξένος. Καλά λοιπόν. Τούτο πραγματικώς ομοιάζει με θεατρικήν παράστασιν, καθώς είπαμεν προ ολίγου ότι παριστάνει κάποιος θίασος Κενταύρων και Σατύρων, και πρέπει να το χωρίσωμεν από την πολιτικήν τέχνην. Τόρα δε με αυτά μόλις κατωρθώθη να χωρισθή. Νέος Σωκράτης. Έτσι φαίνεται. Ξένος. Τόρα όμως υπολείπεται άλλο χειρότερον από αυτό, ως προς την στενοτέραν συγγένειαν με το βασιλικόν γένος και δυσκολώτερα μανθανόμενον. Και παρομοιάζω τον εαυτόν μας ότι επάθαμεν, ό,τι παθαίνουν εκείνοι οι οποίοι καθαρίζουν τον χρυσόν. Νέος Σωκράτης. Πώς; Ξένος. Και εκείνοι οι εργάται πρώτα από όλα αποχωρίζουν το χώμα και τους λίθους και πολλά άλλα. Κατόπιν μένουν ανάμικτα μέταλλα πολύτιμα συγγενή με τον χρυσόν, τα οποία μόνον με το πυρ αποχωρίζονται, δηλαδή ο χαλκός και ο άργυρος και κάποτε ο αδάμας, ο οποίος με δυσκολίαν αποχωρίζεται διά της πυρακτώσεως και αφήνει μόνον τον καθάρειον λεγόμενον χρυσόν, και μας επιτρέπει να τον ιδούμεν χωρισμένον. Νέος Σωκράτης. Λέγουν τουλάχιστον ότι αυτά γίνονται ούτω πως. Ξένος. Συμφώνως λοιπόν με αυτόν τον λόγον φαίνεται ότι και ημείς τα μεν άλλα όλα όσα είναι ξένα και εχθρικά με την πολιτικήν επιστήμην τα απεχωρίσαμεν, μένουν δε μόνον τα πολύτιμα και τα συγγενή. Από αυτά δε βεβαίως είναι και η στρατηγική και η δικαστική, και όση ρητορεία συγκοινωνεί με την βασιλικήν και πείθουσα εις το δίκαιον κυβερνά και αυτή ομού τας πράξεις της πολιτείας. Ταύτα πλέον είναι κάπως εύκολον να αποχωρίση κανείς και να παρουσιάση γυμνόν και μόνον του εκείνον τον οποίον ερευνώμεν. Νέος Σωκράτης. Είναι φανερόν ότι πρέπει κάπως να προσπαθήσωμεν να κάμωμεν αυτό. Ξένος. Όσον εξαρτάται από την προσπάθειάν μας βεβαίως θα τον ανακαλύψωμεν. Πρέπει όμως να προσπαθήσωμεν να τον εξηγήσωμεν διά μέσου της μουσικής. Και λοιπόν λέγε. Νέος Σωκράτης. Τι θέλεις να ειπώ; Ξένος. Υπάρχει, νομίζω, κάποια μάθησις της μουσικής και εν γένει των χειροτεχνικών επιστημών. Νέος Σωκράτης. Υπάρχει. Ξένος. Τόρα όμως; Το να γνωρίζωμεν αν καμμίαν οποιανδήποτε από αυτάς είναι πρέπον ή δεν είναι πρέπον να μάθωμεν, άραγε και αυτό πάλιν θα το ειπούμεν ότι είναι επιστήμη δι' αυτά τα ίδια; Ή πώς; Νέος Σωκράτης. Βεβαίως, θα ειπούμεν ότι είναι. Ξένος. Λοιπόν δεν θα ειπούμεν ότι αυτή είναι άλλη, διαφορετική από εκείνας; Νέος Σωκράτης. Μάλιστα. Ξένος. Αλλ' άραγε από αυτάς δεν πρέπει η μία να διοική την άλλην, ή εκείναι αυτήν ή αυτή να διοική όλας τας άλλας ως επίτροπος; Νέος Σωκράτης. Αυτή πρέπει να διοική εκείνας. Ξένος. Επομένως φρονείς ότι η δίδουσα γνώμην αν πρέπει να μάθωμεν ή όχι, πρέπει να διοική την μανθανομένην, η οποία μας διδάσκει; Νέος Σωκράτης. Πάρα πολύ μάλιστα. Ξένος. Και η δίδουσα γνώμην αν πρέπει να καταπείθωμεν ή όχι, να διοική εκείνην η οποία ημπορεί να πείθη; Νέος Σωκράτης. Πώς όχι; Ξένος. Καλά. Εις ποίαν λοιπόν θα αποδώσωμεν την ικανότητα του να πείθωμεν τον λαόν και τον όχλον με διηγήσεις και όχι με εξηγήσεις; Νέος Σωκράτης. Είναι φανερόν, νομίζω, ότι και τούτο πρέπει να το αποδώσωμεν εις την ρητορικήν. Ξένος. Όταν δε είτε με την πειθώ είτε με κάποιαν βίαν επιβάλλωμεν εις κανένα να κάμη οτιδήποτε ή εντελώς να ησυχάζη, αυτό πάλιν εις ποίαν τέχνην θα το κατατάξωμεν; Νέος Σωκράτης. Εις εκείνην η οποία διοικεί την πειστικήν και την ρητορικήν. Ξένος. Και αυτή, καθώς νομίζω, δεν είναι άλλο τίποτε παρά η δύναμις του πολιτικού. Νέος Σωκράτης. Πολύ ωραία το είπες. Ξένος. Και όσον δι' αυτό το ρητορικόν εύκολα εχωρίσθη, καθώς φαίνεται, από την πολιτικήν ως διάφορον είδος, το οποίον υπηρετεί εις αυτήν. Νέος Σωκράτης. Μάλιστα. Ξένος. Τόρα όμως τι πρέπει να σκεφθώμεν διά την εξής δύναμιν πάλιν; Νέος Σωκράτης. Ποίαν; Ξένος. Την γνώμην αν πρέπει να πολεμήσωμεν με όσους αποφασίσωμεν να πολεμήσωμεν, άραγε πρέπει αυτήν να την θεωρήσωμεν άτεχνον ή έντεχνον. Νέος Σωκράτης. Πώς είναι δυνατόν να την θεωρήσωμεν άτεχνον, αυτήν την οποίαν εκτελεί η στρατηγική και ολόκληρος η πολιτική; Ξένος. Εκείνην δε η οποία είναι ικανή και γνωρίζει επιστημονικώς να αποφασίση αν πρέπει να συμβιβασθώμεν φιλικώς, πρέπει να την θεωρήσωμεν ως διάφορον από αυτήν, ή ως την ιδίαν με αυτήν; Νέος Σωκράτης. Διά να συμφωνούμεν με τα προηγούμενα, πρέπει να την θεωρήσωμεν ως διάφορον. Ξένος. Τότε λοιπόν δεν θα ειπούμεν ότι αυτή διοικεί την άλλην, εάν η γνώμη μας πρέπη να συμφωνή με τα προηγούμενα; Νέος Σωκράτης. Νομίζω. Ξένος. Ποίαν λοιπόν θα τολμήσωμεν να παραδεχθώμεν ως κυρίαρχον της τόσον φοβεράς και σπουδαίας πολεμικής εν γένει τέχνης, παρά βεβαίως την αληθινά βασιλικήν; Νέος Σωκράτης. Καμμίαν άλλην. Ξένος. Τότε λοιπόν την επιστήμην των στρατηγών, αφού είναι υπηρεσιακή, δεν πρέπει να την θεωρήσωμεν ως πολιτικήν. Νέος Σωκράτης. Δεν είναι ορθόν βεβαίως. Ξένος. Εμπρός λοιπόν ας εξετάσωμεν και την δύναμιν των δικαστών όσοι δικάζουν ορθώς. Νέος Σωκράτης. Πολύ καλά. Ξένος. Άραγε λοιπόν αυτή έχει καμμίαν περισσοτέραν δικαιοδοσίαν, παρά να παραλάβη όλα τα νόμιμα όσα ενομοθετήθησαν από τον νομοθέτην διά τα συμβόλαια και τα να κρίνη μελετώσα εις εκείνα τι ωρίσθη ως δίκαιον και τι ως άδικον, και ως ιδικήν της αρετήν να δείξη το να μη υποχωρή ούτε από κάποια δώρα, ούτε από απειλάς, ούτε από συγκίνησιν, ούτε από καμμίαν άλλην, έχθραν ή φιλίαν, ώστε έξω από τας διατάξεις του νομοθέτου να δικάζη τας καταγγελίας του ενός εναντίον του άλλου; Νέος Σωκράτης. Δεν έχει άλλην· παρά αυτή την οποίαν είπες είναι η δικαιοδοσία αυτής. Ξένος. Αλλά τότε και η παντοδυναμία των δικαστών ευρίσκομεν ότι δεν είναι βασιλική, αλλά υπηρέτρια και φύλαξ των νόμων. Νέος Σωκράτης. Έτσι φαίνεται βεβαίως. Ξένος. Τότε λοιπόν ας ρίψωμεν έν βλέμμα εις όλας ανεξαιρέτως τας επιστήμας τας οποίας είπομεν, και θα παρατηρήσωμεν ότι καμμία από αυτάς δεν εθεωρήθη ως πολιτική. Διότι εκείνη, η οποία είναι όντως βασιλική, δεν πρέπει να εκτελή η ιδία, αλλά να διοική τας άλλας όσαι είναι ικαναί να εκτελούν, και να γνωρίζη πώς αρχίζουν και προχωρούν τα μεγαλίτερα ζητήματα εις τας πόλεις υπό έποψιν επικαίρου και ακαίρου ενεργείας, αι δε άλλαι να εκτελούν ό,τι διετάχθησαν. Νέος Σωκράτης. Πολύ ορθά. Ξένος. Δι' αυτό λοιπόν, όσας ανεφέραμεν προ ολίγου, αύται δεν διοικούν ούτε η μία την άλλην ούτε τον εαυτόν των, αλλά εκάστη καταγίνεται εις κάποιαν ιδιαιτέραν πράξιν και αναλόγως της ιδιότητος της πράξεώς της δικαίως έλαβε ιδιαίτερον όνομα. Νέος Σωκράτης. Έτσι φαίνεται τουλάχιστον. Ξένος. Εκείνην όμως η οποία διοικεί όλας αυτάς, και μεριμνά δι' όλους τους νόμους της πόλεως ανεξαιρέτως και όλα τα συμβιβάζει ορθότατα, συμπεριλαμβάνοντες εις το κοινόν όνομα την δύναμιν αυτής είναι δικαιότατον, καθώς φαίνεται, να την ονομάσωμεν πολιτικήν. Νέος Σωκράτης. Βεβαιότατα. Ξένος. Τόρα λοιπόν άραγε δεν θα θελήσωμεν πάλιν να ερευνήσωμεν και αυτήν κατά το παράδειγμα της υφαντικής, αφού πλέον και όλα τα άλλα είδη όσα υπάρχουν εις την πόλιν εξηγήθησαν; Νέος Σωκράτης. Πολύ μάλιστα. Ξένος. Τότε λοιπόν πρέπει, καθώς φαίνεται, να ομιλήσωμεν διά την βασιλικήν πλεκτικήν, τι είδους είναι και με ποίον τρόπον πλέκει και τι φόρεμα μας κατασκευάζει. Νέος Σωκράτης. Αυτό είναι φανερόν. Ξένος. Και τόρα, καθώς φαίνεται, έγινε ανάγκη να αποδείξωμεν ένα δύσκολον πράγμα. Νέος Σωκράτης. Και όμως χωρίς άλλο πρέπει να το ειπούμεν.